KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Ekoist: Journal of Econometrics and Statistics / 2024 / Sayı: 41

Teknoloji Yoğunluğuna Göre İhracatı Etkileyen Temel Inovasyon Göstergeleri: Türkiye İçin Zaman Serisi Analizlerine Dayalı Bir Uygulama

Basic Innovation Indicators Affecting Exports According to Technology Intensity: An Application Based on Time Series Analysis for Türkiye

Sevda Yapraklı(ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ, İKTİSADİ VE İDARİ BİLİMLER FAKÜLTESİ, İKTİSAT BÖLÜMÜ)0000-0002-1902-899X
Fatma Kanca Kervan(Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İktisat Anabilim Dalı)0000-0001-6093-7346
Sayfa
133–150
Yayın Tarihi
2024-12-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Varyans ayrıştırma analizinde teknoloji yoğunluğuna göre ihracat üzerinde en etkili inovasyon göstergesinin Ar-Ge harcamaları olduğu tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Inovasyonun ihracat üzerindeki etkisinin analizi, uluslararası iktisat literatürünün önemli konuları arasında yer almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Diğer etkileri sabitken, inovasyonun teknoloji yoğunluğuna göre ihracata etkisi, ülkelerin rekabet güçleri, dış ticaret kazançları ve gelişmişlik seviyeleri açısından kritik öneme sahiptir.
💡
Sonuç & Katkı:Varyans ayrıştırma analizinde teknoloji yoğunluğuna göre ihracat üzerinde en etkili inovasyon göstergesinin Ar-Ge harcamaları olduğu tespit edilmiştir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2021 Verileri
⚙️Değişkenler:Inovasyon · Orta-Yüksek Teknolojili Ürün İhracatı · Yüksek Teknolojili Ürün İhracatı

Özet

Inovasyonun ihracat üzerindeki etkisinin analizi, uluslararası iktisat literatürünün önemli konuları arasında yer almaktadır. Diğer etkileri sabitken, inovasyonun teknoloji yoğunluğuna göre ihracata etkisi, ülkelerin rekabet güçleri, dış ticaret kazançları ve gelişmişlik seviyeleri açısından kritik öneme sahiptir. Dışa açık bir ülke olan Türkiye’de ihracata dayalı bir üretim yapısı ve dış satım faaliyeti olmasına rağmen, ihracat performansının düşük olduğu görülmektedir. Bu çalışmada Türkiye’de Ar-Ge harcamaları, patent başvuru sayıları, Bilgi İletişim Teknolojileri (BIT) ve Toplam Faktör Verimliliği (TFV) şeklindeki temel inovasyon göstergelerinin teknoloji yoğunluğuna göre ihracat üzerindeki etkileri incelenmiştir. Bu amaç doğrultusunda Türkiye için 1990-2021 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak Vector Autoregression (VAR) modeli ile tahminler yapılmıştır. VAR modeli tahminleri doğrultusunda değişkenler arasındaki ilişkiler varyans ayrıştırması ve etki-tepki fonksiyonları ile belirlenmiştir. Varyans ayrıştırma analizinde teknoloji yoğunluğuna göre ihracat üzerinde en etkili inovasyon göstergesinin Ar-Ge harcamaları olduğu tespit edilmiştir. Etkitepki fonksiyonları, orta-yüksek teknolojili ürün ihracatı üzerinde etkili olan temel inovasyon göstergesinin BIT, yüksek teknolojili ürün ihracatı üzerinde etkili olan göstergenin ise Ar-Ge harcamaları olduğunu göstermiştir. Ayrıca orta-yüksek teknolojili ürün ihracatının geçmiş dönem performansının, gelecekteki ihracat performansı üzerindeki pozitif etkisinin, yüksek teknolojili ürün ihracatının etkisinden daha yüksek olduğu da belirlenmiştir. Analiz sonuçları Türkiye’de teknoloji ihracatının inovasyondan etkilenme ve uluslararası rekabet avantajı elde etme seviyesinin düşük olduğuna işaret etmektedir.

Abstract

Analysis of the impact of innovation on exports is a significant topic in the international economics literature. Ceteris paribus, the effect of innovation on exports according to technology intensity is crucial for countries’ competitiveness, foreign trade earnings, and development levels. Although Turkey, as an open country, has an export-oriented production structure and active export activities, its export performance remains relatively low. This study examines the effects of key innovation indicators such as R&D expenditures, patent application numbers, Information Technology Communications (ICT), and Total Factor Productivity (TFP) on exports according to technology intensity. For this purpose, predictions were made using the Vector Auto-regression (VAR) model, using annual data from the period 1990-2021 for Turkey. Variance decomposition and ımpulse-response functions were employed to identify the relationships between the variables in accordance with the VAR model estimates. In the Variance Decomposition analysis, it was determined that the most effective innovation indicator in exports according to the technology intensity is R&D expenditures. The impulse-response functions indicate that the main innovation indicator affecting the export of medium-high-tech products is ICT, while the indicator affecting the export of high-tech products is R&D expenditures. Furthermore, it has been determined that the positive effect on future period export performance of past period performance of the export of mediumhigh-tech products is higher than the effect of the export of high-tech products. The analysis results recommend that the level of technology exports influenced by innovation and the ability to gain the international competitive advantage in Turkey is low.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yapraklı, S., Kervan, F. K. (2024). Teknoloji Yoğunluğuna Göre İhracatı Etkileyen Temel Inovasyon Göstergeleri: Türkiye İçin Zaman Serisi Analizlerine Dayalı Bir Uygulama. Ekoist: Journal of Econometrics and Statistics, Sayı: 41, 133–150. https://doi.org/10.26650/ekoist.2024.41.1548638

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (73)

  1. Akarsu, Y. (2020). Patent başvurularının Türkiye’nin ihracatına etkisi [The impact of patent applications on Turkey’s exports]. Uluslararası Yönetim Eğitim ve Ekonomik Perspektifler Dergisi, 8(2), 110-124. google scholar
  2. Akyol, M. & Mete, E. (2021). Teknoloji yoğunluklarına göre dış ticaretin ekonomik büyüme üzerine etkisi: Türkiye örneği [The effect of foreign trade on economic growth according to technology intensity: Türkiye example]. Maliye Dergisi, 180, 208-232. google scholar
  3. Akyol, M. & Demez, S. (2020). Ar-Ge harcamalarının yüksek teknoloji ürün ihracatına etkisi: AB’ye üye geçiş ekonomileri ve Türkiye analizi [The impact of R&D expenditures on high technology product exports: Analysis of EU member transition economies and Türkiye]. Gümüşhane Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Elektronik Dergisi, 11(3), 767-781. google scholar
  4. Ayar, B. & Erdil, T. S. (2018). Inovasyon ve Ar-Ge faaliyetlerinin ihracat performansına etkisi: Türk işletmeleri üzerine algısal bir araştırma [The impact of innovation and R&D activities on export performance: A perceptual research on Turkish businesses]. Marmara Üniversitesi Öneri Dergisi, 13(49), 45-68. google scholar
  5. Çakmak, E. & Yıldız, G. (2018). Teknolojik inovasyonun ihracat üzerindeki etkisi: Türkiye-AB (15) ülkeleri örneği [The impact of technological innovation on exports: The example of Türkiye-EU (15) countries]. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 19(2), 1-16. google scholar
  6. Çakmak, U. & Tanrıverdi, A. (2021). Inovasyon sürecinde Türkiye’nin konumuna ilişkin bir değerlendirme [An evaluation of Turkey’s position in the innovation process]. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 56(1), 470-494. google scholar
  7. Çeştepe, H., Arslan, E. & Yazıcı, M. (2020). Toplam faktör verimliliği, ekonomik büyüme ve ihracat ilişkisi: Gelişmekte olan ülkeler örneği [The relationship between total factor productivity, economic growth and exports: The example of developing countries]. Yönetim ve Ekonomi, 27(3), 495-510. google scholar
  8. Çetin, K. & Gedik, H. (2017). Inovasyon ve ihracat performansı ilişkisi: Karaman örneği [Innovation and export performance relationship: Karaman example]. Uluslararası Ekonomik ve İdari Çalışmalar Dergisi, (22. UPK Ahmet Hamdi İslamoğlu Özel Sayısı), 109-126. google scholar
  9. Çitil, M. (2020). Uluslararası ticaret teorileri [International trade theories]. Içinde M. R. Görgün & S. Adıgüzel (Ed.), Uluslararası İktisat, ss. 103-124, Ankara, Türkiye: Nobel Akademik Yayıncılık. google scholar
  10. Davis, G.B. (2000). Information systems conceptual foundations: Looking backward. Organizational and Social Perspectives on Information Technology, (41), 61-82. google scholar
  11. Deviren, N. V. (2003). Yeni dış ticaret teorileri ve Türkiye-AB Ülkeleri arasındaki endüstri-içi ticaretin analizi [New foreign trade theories and analysis of intra-industry trade between Türkiye and EU Countries]. (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. google scholar
  12. Dipietro W. & Anoruo, E. (2006). Creativity, innovation and export performance. Journol of Policy Modeling, 28(2), 133-139. google scholar
  13. Dursun, Ö. O. (2017). İnovasyon üzerine kavramsal bir inceleme. International Journal of Management and Administration, 1(1), 12-17. google scholar
  14. Eaton, J. & Kortum, S. (1997). Technology and bilateral trade. NBER Working Paper Series, No. 2, https://www.nber.org/system/files/working_ papers/w6253/w6253.pdf. google scholar
  15. Ersoy, E. R. (2022). Yüksek teknolojili sanayi üretimi ve ihracatın geliştirilmesinde eğitim reformlarının rolü [The role of reforms training in the development of high-tech industrial production and exports]. (Doktora Tezi). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul. google scholar
  16. Fagerberg, J. (1988). International competitiveness. The Economic Journal, 98(392), 355-374. google scholar
  17. Fonchamnyo, D. C. & Wujung, V. A. (2016). Innovation and export performance: An empirical ınsight on the effect of innovation on manufacturing firms in Cameroon. Applied Economics and Finance, 3(4),123-130. google scholar
  18. Fu, D., Wu, Y. & Tang, Y. (2012). Does innovation matter for Chinese high-tech exports? A firm-level analysis. Frontiers of Economics in China, 7(2), 218-245. google scholar
  19. Gan, S. & Cheng, D. (2019). Exchange rate appreciation, RD and export sophistication: Evidence from China. The Journal of International Trade & Economic Development, 29(2), 237-246. google scholar
  20. Gökmen, Y. & Türen, U. (2013). The determinants of high technology exports volume: A panel data analysis of EU-15 countries. International Journal of Management, Economics and Social Sciences, 2(3), 217-232. google scholar
  21. Guan, J. & Ma, N. (2003). Innovative capability and export performance of chinese firms. Technovation, 23(9), 737-747. google scholar
  22. Hacker, R. S. & Hatemi-J, A. (2003). How productivity and domestic output are related to exports and foreign output in the case of Sweden. Empirical Economics, 28, 767-782. google scholar
  23. Han, C., Thomas, S. R., Yang, M., Ieromonachou, P. & Zhang, H. (2017). Evaluating R&D ınvestment efficiency in China’s high-tech industry. The Journal of High Technology Management Research, 28(1), 93-109. google scholar
  24. Hirsch, S. & Bijaoui, I. (1985). R&D intensity and export performance: A micro view. Review of World Economics, 121(2), 238-251. google scholar
  25. Karagöz, K. (2007). Bilgi iletişim teknolojilerindeki gelişmenin ihracata etkisi: Türkiye için ampirik bir analiz [The impact of development in information communication technologies on exports: An empirical analysis for Türkiye]. Maliye Dergisi, 153, 214-223. google scholar
  26. Karahan, Ö. (2015). Intensity of business enterprise R&D expenditure and high-tech specification in European manufacturing sector. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 195, 806-813. google scholar
  27. Karakostas, E. (2022). What determines the medium and high technology products exports: The case of Germany” International Journal of Advanced Economics, 4(3), 40-52. google scholar
  28. Keesing, D. B. (1967). The impact of research and development on United States trade. Journal of Political Economy, 75(1), 38-48. google scholar
  29. Kervan, F.K. (2023). Temel inovasyon göstergelerinin teknoloji düzeyine göre ihracat üzerindeki etkileri: Türkiye üzerine ekonometrik analizler [Effects of basic innovation indicators on exports according to technology level: Econometric analyzes on Türkiye]. (Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Erzurum. google scholar
  30. Kılıç, C., Bayar, Y. & Özekicioğlu, H. (2014). Araştırma geliştirme harcamalarının yüksek teknolojili ürün ihracatı üzerindeki etkisi: G-8 ülkeleri için bir panel veri analizi [The impact of research and development expenditures on high-tech product exports: A panel data analysis for G-8 countries]. Erciyes Üniversitesi İİBF Dergisi, 44, 115-130. google scholar
  31. Korkmaz, S., Ermeç, A. & Yücedağ N. (2009). İşletmelerin yenilikçi kabiliyetleri ve ihracat performanslarına etkileri [Innovative capabilities of businesses and their impact on export performance]. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 9(2), 83-104. google scholar
  32. Köseoğlu, D. & Tuncer, İ. (2022). Bilgi iletişim teknolojileri kullanımı, proaktif ihracat pazarı geliştirme yetenekleri ve ihracat performansı arasındaki ilişkinin incelenmesi [Examining the relationship between the use of information communication technologies, proactive export market development capabilities and export performance]. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Dergisi, 6(1), 32-52. google scholar
  33. Kumar N. & Siddharthan, N. S. (1994). Technology firm size and export behaviour in developing countries: The case of Indian enterprises. Journal of Development Studies, 31(2), 289-309. google scholar
  34. Kwiatkowski, D., Phillips, P. C. B., Schmidt, P. & Shin, Y. (1992). Testing the null hypothesis of stationarity against the alternative of a unit root. Journal of Econometrics, 54,159-178. google scholar
  35. Landesmann, M. & Pfaffermayr, M. (1997). Technological competition and trade performance. Applied Economics, 29(2),179-196. google scholar
  36. Laursen K. (1999). The impact of technological opportunity on the dynamics of trade performance. Structural Change and Economic Dynamics, 10(3), 341-357. google scholar
  37. Le, C. D. (1987). The role of R&D in high technology trade: An empirical analysis. Atlantic Economic Journal, 15(4), 32-77. google scholar
  38. Montobbio, F. & Rampa, F. (2005). The impact of technology and structural change on export performance in nine developing countries. World Development, 33(4), 527-547. google scholar
  39. Neves, A., Teixeria, A. A. & Silva, S. T. (2016). Exports-R&D investment complementarity and economic performance of firms located in Portugal. Investigacion Economica, 75(295), 125-156. google scholar
  40. OECD (2023). Main science and technology indicators, science, technology and R&D statistics. http://www.data.oecd.org.tr/tr/download/ article-file/104836. google scholar
  41. Özdemir, O. (2019). Türkiye’de toplam faktör verimliliği, ekonomik büyüme ve ihracat arasındaki ilişkinin nedensellik analizi [Causality analysis of the relationship between total factor productivity, economic growth and exports in Turkey]. Finans Politik & Ekonomik Yorumlar, 647, 23-63. google scholar
  42. Özer, M. & Çiftçi, N. (2009). Ar-Ge harcamaları ve ihracat ilişkisi: OECD ülkeleri panel veri analizi [R&D expenditures and export relationship: Panel data analysis of OECD countries]. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(3), 39-50. google scholar
  43. Özgen, F. B. & Güloğlu, B. (2004). Türkiye’de iç borçların iktisadi etkilerinin VAR tekniğiyle analizi [Analysis of the economic effects of domestic debts in Turkey using the VAR technique]. ODTÜ Gelişme Dergisi, 31, 93-114. google scholar
  44. Özkan, G. & Yılmaz, H. (2017). Ar-Ge harcamalarının yüksek teknolojili ürün ihracatı ve kişi başı gelir üzerindeki etkileri: 12 AB Ülkesi ve Türkiye için uygulama (1996-2015) [Effects of R&D expenditures on high-tech product exports and per capita income: Application for 12 EU Countries and Turkey (1996-2015)]. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, 7(1), 1-12. google scholar
  45. Özsağır, A. & Çütçü, İ. (2015). Inovasyon-dış ticaret arasındaki nedensellik ilişkisi: Vektör hata düzeltme modeli ile Türkiye analizi [Causality relationship between innovation and foreign trade: Türkiye analysis with vector error correction model]. Bilgi Ekonomisi ve Yönetimi Dergisi, X(II), 119-132. google scholar
  46. Rasiah, R. (2003). Foreign ownership technology and electronics exports from Malaysia and Thailand. Journal of Asian Economics, 14(5), 785-811. google scholar
  47. Rath, B. N. & Akram, V. (2017). Export diversification and total factor productivity growth in case of Sout Asian Region. Journal of Social and Economic Development, 19(1), 196-210. google scholar
  48. Sakaryalı, A. M. D. (2014). Inovasyon ve risk sermayesi [Innovation and venture capital]. Girişimcilik ve Kalkınma Dergisi, 9(1), 183-210. google scholar
  49. Sambamurthy, V., Bharadwaj, A. S. & Grover, V. (2003). Shaping agility through digital options, reconceptualizing the role of information technology in contemporary firms.Management Information Systems Quarterly, 27(2), 237-263. google scholar
  50. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı (2023). Türk Patent ve Marka Kurumu: Patent resmi istatistikler [Türkiye Patent and Trademark Office: Patent official statistics]. https://www.turkpatent.gov.tr/patent-istatistik. google scholar
  51. Sandu, S. & Ciocanel, B. (2014). Impact of R&D and innovation on high-tech export. Procedia Economics and Finance, 15, 80-90. google scholar
  52. Sey, N. & Aydın, B. (2021). Türkiye’de yüksek teknolojili ürün ihracatı ve inovasyon ilişkisi üzerine ekonometrik bir inceleme [An econometric study on the relationship between high-tech product exports and innovation in Turkey]. Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 11(1), 238-252. google scholar
  53. Seyidoğlu, H. (2020). Uluslararası iktisat teori politika ve uygulama, (22. bs). [International economic theory policy and practice]. İstanbul, Türkiye: Güzem Can Yayınları. google scholar
  54. Sims, C.A. (1980). Macroeconomics and reality. Econometrica, 48(1), 1-48. google scholar
  55. Sungur, O., Aydın, H. İ. & Eren, M. V. (2016). Türkiye’de Ar-Ge, inovasyon, ihracat ve ekonomik büyüme arasındaki ilişki: Asimetrik Nedensellik Analizi [The relationship between R&D, innovation, exports and economic growth in Turkey: Asymmetric Causality Analysis]. Süleyman Demirel Üniversitesi İİBF Dergisi, 21(1), 173-192. google scholar
  56. Şahbaz, A., Yanar, R. & Adıgüzel, U. (20104). Ar-ge Harcamaları ve ileri teknolojili mal ihracatı ilişkisi: Panel nedensellik analizi [The relationship between R&D Expenditures and high-tech goods exports: Panel causality analysis]. Çukurova Üniversitesi SBE Dergisi, 23(1), 47-60. google scholar
  57. Şahinli, M. ve Kılınç, E. (2013). Inovasyon ve inovasyon göstergeleri: AB Ülkeleri ve Türkiye karşılaştırması [Innovation and innovation indicators: Comparison of EU Countries and Türkiye]. Selçuk Üniversitesi İİBF Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, (25), 329-355. google scholar
  58. Tekin, E. & Hancıoğlu, Y. (2018). Inovasyon belirleyicilerinin ihracat performansına etkisi üzerine bir araştırma [A research on the impact of innovation determinants on export performance]. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 14(4), 897-917. google scholar
  59. Topal, A. (2019). Inovasyonun örgütsel performans üzerindeki etkisinde algılanan çevresel belirsizliğin düzenleyici rolü [The moderating role of perceived environmental uncertainty in the impact of innovation on organizational performance]. (Yüksek Lisans Tezi). Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Nevşehir. google scholar
  60. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (2024). Eurostat Teknoloji Sınıflamaları Listesi [List of Eurostat Technology Classifications]. https,//tobb. org.tr/SanayiMudurlugu/Sayfalar/. google scholar
  61. University of Groningen and University of California, Davis (2024). Total Factor productivity level at current purchasing power parities for Turkey, retrieved from FRED, Federal Reserve Bank of St. Louis; https://fred.stlouisfed.org/series/CTFPPPTRA669NRUG. google scholar
  62. Usman, M. (2019). Relationship between R&D investment and high-tech exports: Empirical study from Pakistan. Journal of Innovation and Sustainability, 10(1), 110-123. google scholar
  63. Uzay, N., Demir, M. & Yıldırım, E. (2012). İhracat performansı açısından teknolojik yeniliğin önemi: Türkiye imalat sanayi örneği [The importance of technological innovation in terms of export performance: The example of Turkish manufacturing industry]. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 13(1), 147-160. google scholar
  64. Wagner, J. (2008). Exports and firm characteristics, first evidence from fractional probit panel estimates. University of Lüneburg, Working Paper Series in Economics, No. 97. https://www.leuphana.de/fileadmin/user_upload/Forschungseinrichtungen/ifvwl/WorkingPapers/lue/pdf/wp_ 97_Upload.pdf. google scholar
  65. Wakelin, K. (1998). Innovation and export behaviour at the firm level. Research Policy, 26(7-8), 829-841. google scholar
  66. World Bank (2023). Data, indicators, high-technology exports (% of manufactured exports). https://data.worldbank.org/indicator/TX.VAL. TECH.MF.ZS?locations=TR. google scholar
  67. World Bank (2023). Data, indicators, ICT goods exports (% of total goods exports). https://data.worldbank.org/indicator/TX.VAL.ICTG.ZS. UN?locations=TR. google scholar
  68. Yardımcı, P. (2006). İçsel büyüme modelleri ve Türkiye ekonomisinde içsel büyümenin dinamikleri [Endogenous growth models and dynamics of endogenous growth in the Turkish economy]. Selçuk Üniversitesi İİBF Dergisi, 10(9), 96-115. google scholar
  69. Yavuz, N. Ç. (2011). Durağanlığın belirlenmesinde KPSS ve ADF testleri: IMKB Ulusal-100 Endeksi ile bir uygulama [Determining stationarity in KPSS and ADF tests: An application with ISE National-100 Index]. İstanbul Üniversitesi İktisat Fakültesi Mecmuası, 54(1), 239-247. google scholar
  70. Yılancı, V. (2009). Yapısal kırılmalar altında Türkiye için işsizlik histerisinin sınanması [Analyzing the unemployment hysteresis for Turkey under structural breaks]. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 10(2), 324-335. google scholar
  71. Yıldırım, E. & Kesikoğlu, F. (2012). Ar-Ge harcamaları ile ihracat arasındaki nedensellik ilişkileri: Türkiye örneğinde panel nedensellik testi kanıtları [Causality relations between R&D expenditures and exports: Panel causality test evidence in the case of Türkiye]. Marmara Üniversitesi İİBF Dergisi, 32(1), 165-180. google scholar
  72. Zhao, H. & Li, H. (1997). R&D and export, an empirical analysis of Chinese manufacturing firms. The Journal of High Technology Management Research, 8(1), 89-105. google scholar
  73. Zivot, E. & Andrews, D. W. K. (1992). Further evidence on the great crash, the oil-price shock, and the unit-root hypothesis. Journal of Business & Economic Statistics, 10(3), 251-270. google scholar