Dergiler / Diyalog Interkulturelle Zeitschrift Für Germanistik / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 2

Dile Kolay “Kolay Dil”: Bilişsel Yük ve Kullanıcı Merkezli Tasarım Perspektifinden Kuramsal ve Uygulamalı Bir Değerlendirme

Easy to Say, Easy Language? A Theoretical and Practical Evaluation from the Perspective of Cognitive Load and User-Centered Design

Derya Oğuz(MARMARA ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5228-076X
Sayfa
904–925
Yayın Tarihi
2025-12-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Elde edilen bulgular, Kolay Dil çevirisinin çeviri eğitiminde ayrı bir uzmanlık alanı olarak ele alınmasının önemini göstermekte ve çevirmenlerin, erişilebilirlik, bilişsel yük ve kullanıcı deneyimi konularında yetkinlik kazanmaları gerektiğini vurgulamaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kolay Dil, özellikle bilişsel veya dilsel kısıtlılıkları olan bireylerin bilgiye erişimini sağlamak amacıyla geliştirilen, erişilebilir iletişimin özel bir biçimidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada, Kolay Dil çevirisinin yalnızca dil düzeyinde bir kolaylaştırma süreci olarak ele alınamayacağı, aksine bilişsel, işlevsel ve tasarımsal yönleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği savunulmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Elde edilen bulgular, Kolay Dil çevirisinin çeviri eğitiminde ayrı bir uzmanlık alanı olarak ele alınmasının önemini göstermekte ve çevirmenlerin, erişilebilirlik, bilişsel yük ve kullanıcı deneyimi konularında yetkinlik kazanmaları gerektiğini vurgulamaktadır.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Erişilebilirlik · Kolay Dil · Bilişsel Yük Teorisi

Özet

Kolay Dil, özellikle bilişsel veya dilsel kısıtlılıkları olan bireylerin bilgiye erişimini sağlamak amacıyla geliştirilen, erişilebilir iletişimin özel bir biçimidir. Bu çalışmada, Kolay Dil çevirisinin yalnızca dil düzeyinde bir kolaylaştırma süreci olarak ele alınamayacağı, aksine bilişsel, işlevsel ve tasarımsal yönleriyle birlikte değerlendirilmesi gerektiği savunulmaktadır. Araştırmanın temel amacı, Kolay Dilin çeviri sürecindeki zorluklarını açıklamak ve bu süreci Bilişsel Yük Teorisi ile Kullanıcı Merkezli Tasarım çerçevesinde kuramsal olarak temellendirmektir. Çalışmada önce Kolay Dilin özellikleri ve bilişsel kısıtlılıkları olan erek kitlenin metinle kurduğu işlevsel ilişki kuramsal bir çerçevede ele alınmıştır. Ardından örnek bir e-Devlet metni üzerinden gerçekleştirilen nitel içerik analizinde, çeviri amaçlı metin çözümleme modeli ile Bilişsel Yük Teorisi birlikte kullanılmış ve Kolay Dilin yalnızca bir çeviri süreci değil, aynı zamanda kullanıcı odaklı bir yeniden tasarım süreci olduğu ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular, Kolay Dil çevirisinin çeviri eğitiminde ayrı bir uzmanlık alanı olarak ele alınmasının önemini göstermekte ve çevirmenlerin, erişilebilirlik, bilişsel yük ve kullanıcı deneyimi konularında yetkinlik kazanmaları gerektiğini vurgulamaktadır.

Abstract

Easy Language is a specific form of accessible communication developed to ensure access to information for individuals with cognitive or linguistic limitations. This study argues that Easy Language translation cannot be approached merely as a process of linguistic simplification, but must instead be considered in conjunction with its cognitive, functional, and design dimensions. The main objective of the research is to identify the challenges encountered in the Easy Language translation processes and to theoretically ground this process within the frameworks of Cognitive Load Theory (CLT) and User-Centered Design (UCD). The study first examines the features of Easy Language and the functional relationship established between the target audience with cognitive limitations and the text, within a theoretical framework. Then, based on a sample e-Government text, a qualitative content analysis was conducted using a translation-oriented text analysis model in combination with Cognitive Load Theory. The analysis revealed that Easy Language is not merely a translation process, but also a user-oriented redesign process. The findings emphasize the importance of recognizing Easy Language translation as a distinct area of specialization within translator training and highlight the need for translators to develop competencies in accessibility, cognitive load, and user experience.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Oğuz, D. (2025). Dile Kolay “Kolay Dil”: Bilişsel Yük ve Kullanıcı Merkezli Tasarım Perspektifinden Kuramsal ve Uygulamalı Bir Değerlendirme. Diyalog Interkulturelle Zeitschrift Für Germanistik, Cilt: 13 Sayı: 2, 904–925. https://doi.org/10.37583/diyalog.1828060

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (23)

  1. Beaugrande, Robert A. / Dressler, Wolfgang U. (1981): Einführung in die Textlinguistik. Tübingen: Max Niemeyer Verlag.
  2. Bock, Bettina (2019): Leichte Sprache- Kein Regelwerk. Berlin: Frank & Timme.
  3. Bredel, Ursula / Maaß, Christiane (2016): Leichte Sprache. Theoretische Grundlagen- Orientierung für die Praxis. Berlin: Duden Verlag.
  4. Çakmak, Ebru Kılıç (2007): Çoklu Ortamlarda Dar Boğaz: Aşırı Bilişsel Yüklenme. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27(2), 1-24.
  5. Demirkıvıran, Sine (2024): Kavramsal Yaklaşımlar ve Terimleştirme Süreci: Kolay Dil/Basit Dil ve Kolay Türkçe/Basit Türkçe. Edebiyat Bilimleri, 7, 27-44.
  6. Fischer, Sylvia (2011): Verständlichkeit von Bedienungsanleitungen: dysfunktionale Rezeption von Instruktionen. Dissertationsschrift (Doktora Çalışması), Universität Mainz.
  7. Göktepe, Fayıka / Demirkıvıran, Sine (2024): Kolay Dile İlk Yaklaşımlar. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, 51, 297-332.
  8. Göktepe, Fayıka (2024): Web Sitelerinde Kolay Türkçe ile Bilgiye Erişilebilirlik. https://aperta.ulakbim.gov.tr/record/285913 Erişim Tarihi: 29.08.2025.
  9. Göpferich, Susanne (2002): Textproduktion im Zeitalter der Globalisierung. Tübingen: Stauffenburg.
  10. Grandin, Temple (2006): Thinking in pictures. My Life with Autism. New York: Second Vintage Books Edition, Vintage Books.
  11. Groeben, Norbert (1982): Leserpsychologie: Textverständnis-Textverständlichkeit. Münster: Aschendorff.
  12. Jakobson, Roman (1959): On Linguistic Aspects of Translation. In Brower R. (Ed.), On Translation (pp. 232-239), Harvard University Press.
  13. Langer, Inghard / Schulz von Thun, Friedemann / Tausch, Reinhard (1974): Verständlichkeit in Schule, Verwaltung, Politik, Wissenschaft 9. Auflage. [2011] Sich verständlich ausdrücken. München, Basel: Reinhardt.
  14. Lefevere, André (2016): Translation, rewriting, and the manipulation of literary fame. London: Routledge.
  15. Nord, Christiane (1995): Textanalyse und Übersetzen. Theoretische Grundlagen, Methode und didaktische Anwendung einer übersetzungsrelevanten Textanalyse. 3. Auflage, Heidelberg: Julius Groos Verlag.
  16. Norman, Donald A. / Draper, Stephen W. (1986): User Centered System Design: New Perspectives on Human-Computer Interaction. Hillsdale, NJ: Lawrence Erlbaum.
  17. Norman, Donald A. (2013): The Design of Everyday Things. MIT Press.
  18. Paas, Fred / Van Merriënboer, Jeroen (1994): Variability of worked examples and transfer of geometrical problem-solving skills: A cognitive-load approach. Journal of Educational Psychology, 86, 122-133. doi:10.1037/0022-0663.86.1.122.
  19. Reiß, Katharina / Vermeer, Hans (1984): Grundlegung einer allgemeinen Translationstheorie. Berlin: DE Gruyter.
  20. Quill, Kathleen A. (2000): Do-Watch-Listen-Say: Social and Communication Intervention for Children with Autism. Paul H. Brookes Publishing Co.
  21. Sweller, John (1988): Cognitive load during problem solving: effects on learning. Cognitive Science, V. 12, 257-285.
  22. Sweller, John / Van Merriënboer, Jeroen J. G. / Paas, Fred. G. W. C. (1998): Cognitive architecture and instructional design. Educational Psyhology Review, 10(3), 251-296.
  23. Sweller, John / Ayres, Paul / Kalyuga, Slava (2011): Cognitive Load Theory. New York: Springer.