Dergiler / Marife Dini Araştırmalar Dergisi / 2011 / Cilt: 11 - Sayı: 1

Osmanlılar’ın Son Döneminde Makâlât ve Fırak Geleneği: Şeyh Abdurrahman Aktepî Örneği

Heresiography in the Late Ottoman Period: Example of Shaykh Abd al-Rahman Aktepi

Sayfa
115–136
Yayın Tarihi
2011-01-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Osmanlı’nın son dönemi Şark medrese geleneğine mensup alimlerin mezhep algısını tahlil etme fırsatı da vermesi düşünülen bu yazma eserde, mezheplerin tasnifinin genel özellikleri, eserin referansları, onu diğerlerinden farklı kılan yönleri üzerinde durulmaya çalışılacaktır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Makalat ve Fırka Geleneği dediğimiz fırka tasnifçiliği, süreç içerisinde pek çok tasnif ortaya koymuşlardır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Osmanlı’da da bu durum söz konusudur.
💡
Sonuç & Katkı:Osmanlı’nın son dönemi Şark medrese geleneğine mensup alimlerin mezhep algısını tahlil etme fırsatı da vermesi düşünülen bu yazma eserde, mezheplerin tasnifinin genel özellikleri, eserin referansları, onu diğerlerinden farklı kılan yönleri üzerinde durulmaya çalışılacaktır
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Aktepî · Islamic Sects · Madhhab

Özet

Makalat ve Fırka Geleneği dediğimiz fırka tasnifçiliği, süreç içerisinde pek çok tasnif ortaya koymuşlardır. Osmanlı’da da bu durum söz konusudur. Zira bu dönemde pek çok alim, fırkalar ile ilgili eser telif etmiştir. Osmanlı’nın son dönemlerinde yaşayan Diyarbakırlı Şeyh Abdurrahman Aktepî de söz konusu alimlerden birisidir. Bu çalışmada Şeyh Abdurrahman Aktepî’nin fırkaları tasnif ettiği Keşfu’z-Zalâm fî Akâidi Fıraki’l-İslam eseri ele alınacaktır. Osmanlı’nın son dönemi Şark medrese geleneğine mensup alimlerin mezhep algısını tahlil etme fırsatı da vermesi düşünülen bu yazma eserde, mezheplerin tasnifinin genel özellikleri, eserin referansları, onu diğerlerinden farklı kılan yönleri üzerinde durulmaya çalışılacaktır

Abstract

Heresiography in the Late Ottoman Period: Example of Shaykh Abd al-Rahman Aktepi History of Islamic heresiography is almost as old as formation process of the Islamic sectst. In the course of time, classification of sects called Islamic heresiography emerged and many sects developed their original classifications. It is also the case for the Ottoman period. In this paper, one of the heresiographical works entitled Kashf al-Zalâm fî ‘Aqâid Firaq al-Islâm which was composed by ‘Abd al-Rahmân Aktepî, a scholar who lived in Di- yarbakır in the late Ottoman period. By studying this manuscript which is also expected to give an opportunity to analyze the sectarian perception of scholars who belong to late Ottoman eastern tradition of madrasa, it is tried to examine the work’s general features of classification of sects, its references and distinctive characteristics

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

BOZAN, M. (2011). Osmanlılar’ın Son Döneminde Makâlât ve Fırak Geleneği: Şeyh Abdurrahman Aktepî Örneği. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, Cilt: 11 - Sayı: 1, 115–136. https://ajindex.com/articles/146870

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (8)

  1. Âmidî, Ebu’l-Hasan Ali b. Muhammed b. Sâlim (631/1233), Ebkâru’l-Efkâr fî Usûlu’d-Din, thk. Ahmed Ferid el-Mezîdî, Daru’l-Kutubi’l-İlmiyye, I. bs. Beyrut 2002,
  2. I-III. Aydın, Mahmut, İsâ Tanrı mı İnsan mı, İz Yay., I bs. İstanbul 2002.
  3. Aydınlı, Osman, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e İslam Mezhepleri Tarihi Yazıcılığı, Hititkitap, I bs. Ankara 2008.
  4. Aytekin, Arif, “Baberti”, Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), İstanbul 1991, IV, s. 377-78. Bağdâdî, Abdulkâhir Tâhir b. Muhammed (429/1037), el-Fark beyne’l-Fırak, tlk. İbrahim Ramazan, Daru’l-Marife, I bs., Beyrut 1997.
  5. Bozan, Metin “Mezhepler Tarihçiliği Açısından Seyfuddin Âmidî” Uluslar arası Seyfuddin Âmidî Sempoz- yumu, Diyarbakır 2008, 257-268. Cürcânî, Ebu'l-Hasan Seyyid Şerif Ali b. Muhammed b. Ali (816/1413), Şerhu'l-Mevakıf, İntişaratu’ş-Şerif er-Rıza, II bs. Kum 1315, I-III. Dârimî, Ebû Muhammed Abdullah b. Abdurrahman (255/869), Sünen, Çağrı yay. I bs. İstanbul 1992, I-II. Ebû Dâvud, Süleyman b. el-Eş’as es-Sicistânî, (275/888), es-Sünen, Çağrı yay. I bs. İstanbul 1992, I-V. Ebû Hâtim er-Râzî, Ahmed b. Hamdan (322/933), Kitâbu’z-Zîne fî Kelimeti’l-İslâmiyye el-’Arabiyye, thk. Abdullâh Sellâm es-Semerrâî, (es-Semerrâî, el-Guluv ve’l-Fıraki’l-Ğâliyye İçinde) bs. Bağdat 1988. Ebû Muhammed el-Irakî, Osmân b. Abdillah b. el-Hasen el-Hanefî (VI/XII. asrın başı), el-Fıraku'l- Müfterika beyne Ehli'z-Zeyğ ve'z-Zandaka, thk. Yaşar Kutluay, Ankara Üniviersitesi İlahiyat Fakültesi yayınları No: XXXII, I. bs. Ankara 1961. Ebû Temmâm, “Bâbu’ş-Şeytân” Kitâbu’ş-Şecere’den bir bölüm, Wilferd Madelung, Paul E. Walker, bs. Brill, Leiden, Boston, Köln 1998. el-Kalhâtî, Ebû Abdirrahmân Muhammed b. Saîd (IV/X. yüzyıl ?), el-Keşf ve'l-Beyân, thk. Seyyide İsmâîl Kâşif, bs. Uman 1980. Eş‘arî, Ebû’l-Hasan Ali b. İsmâîl (324/936), Makâlâtu’l-İslâmiyyîn ve’htilâfu’l-Musallîn, thk. Muhammed Muhyiddîn Abdulhamîd, el-Mektebetu’l-‘Asriyye, I. bs. Beyrut 1995, I-II. Fahruddîn er-Râzî, Muhammed b. Ömer b. Huseyn (606/1209), İ’tikâdâtu Fıraki’l-Muslimîn ve’l- Muşrikîn, Daru’l-Kütübi’l-Arabî, I. bs. Beyrut 1986.
  6. Fığlalı, Ethem Ruhi, “İbn Sadru’d-Din eş-Şirvânî ve İtikâdi İslam Mezhepleri Hakkındaki Türkçe Risâlesi”, Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi (AÜİFD), XXIV (1981), s. 285-335.
  7. Gömbeyaz, Kadir, “73 Fırka Hadisinin Mezhepler Tarihi Kaynaklarında Fırkaların Tasnifine Etkisi” Uludağ Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Dergisi, XIV (2005), Sayı. 2, s. 147-160.
  8. Gömbeyaz, Kadir,“Babertî’ye Nispet Edilen Bir Fırak Risalesi Hakkında Tespi