Dergiler / Marife Dini Araştırmalar Dergisi / 2019 / Cilt: 19 - Sayı: 1

Osmanlı Kıraat Eğitiminde Şâz Kıraatler ve Yûsuf Efendizâde’nin Konuya Dair Tepkisi

The Shadh Qiraahs Taught During the Ottoman State and Yusuf Efendizade’s Critiques About These Qiraahs

Sayfa
67–81
Yayın Tarihi
2019-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırmalar sonucunda Osmanlı kıraat eğitiminde İstanbul ve Mısır tariki gibi yaygın olmasa da Kabâkıbî ve Nihâye tariklerinin de okutulduğu, zikri geçen tariklerin şâz kıraatlerle alakalı olduğu, zamanla birtakım sebeplerle bu tariklerin eğitim müfredatından kaldırıldığı ve Yûsuf Efendizâde’nin de bu hususta rolünün olduğu sonuçlarına varılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çalışmamızda, Osmanlı’da okutulan şâz tariklerle Yûsuf Efendizâde’nin bahsi geçen tariklere yönelik eleştirileri ele alınmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu meyanda öncelikle genel hatlarıyla Yûsuf Efendizâde’nin hayatı ile şâz kıraatler meselesine değinilip sonrasında Osmanlı kıraat eğitiminde mevcut Kabâkıbî ve Nihâye tarikleriyle ilgili bilgi verilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırmalar sonucunda Osmanlı kıraat eğitiminde İstanbul ve Mısır tariki gibi yaygın olmasa da Kabâkıbî ve Nihâye tariklerinin de okutulduğu, zikri geçen tariklerin şâz kıraatlerle alakalı olduğu, zamanla birtakım sebeplerle bu tariklerin eğitim müfredatından kaldırıldığı ve Yûsuf Efendizâde’nin de bu hususta rolünün olduğu sonuçlarına varılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Osmanlı · Kur’ân · Kıraat

Özet

Çalışmamızda, Osmanlı’da okutulan şâz tariklerle Yûsuf Efendizâde’nin bahsi geçen tariklere yönelik eleştirileri ele alınmıştır. Bu meyanda öncelikle genel hatlarıyla Yûsuf Efendizâde’nin hayatı ile şâz kıraatler meselesine değinilip sonrasında Osmanlı kıraat eğitiminde mevcut Kabâkıbî ve Nihâye tarikleriyle ilgili bilgi verilmiştir. Bu kısımda söz konusu tariklere dair malumatın ardından, ulaşılabildiği kadarıyla, ilgili tariklerin kıraat tedrisinden kalkma sebeplerine ve Yûsuf Efendizâde’nin bu konudaki rolüne de değinilmiştir. Makalenin son kısmında ise Yûsuf Efendizâde’nin şâz kıraatlerle alakalı risâlesi bağlamında, cami-mescit ve ders mekânları ile merasimlerde okutulan şâz kıraatlere karşı olumsuz bakış açısı ele alınmıştır. Makalenin amacı, Osmanlı kıraat eğitim müfredatında önceleri mevcutken daha sonra unutulmaya yüz tutmuş Kabâkıbî ve Nihâye tarikleriyle bu tariklerin zamanla tedris edilmeme sebeplerine ve Yûsuf Efendizâde’nin bu husustaki rolüne değinmektir. Ayrıca konuya dair risâlesi bağlamında, onun şâz kıraatlere bakış açısını ortaya koymaktır. Araştırmalar sonucunda Osmanlı kıraat eğitiminde İstanbul ve Mısır tariki gibi yaygın olmasa da Kabâkıbî ve Nihâye tariklerinin de okutulduğu, zikri geçen tariklerin şâz kıraatlerle alakalı olduğu, zamanla birtakım sebeplerle bu tariklerin eğitim müfredatından kaldırıldığı ve Yûsuf Efendizâde’nin de bu hususta rolünün olduğu sonuçlarına varılmıştır.

Abstract

In our paper the shadh qiraahs taught during the Ottoman State and Yusuf Efendizade’s critiques about these qiraahs have been discussed. In this sense, firstly, Yusuf Efendizade’s life and the problem of shadh qiraahs were explained with the main lines and then information about Qabâqibî and Nihaye traditions that were taught in the Ottoman qiraah education system has been presented. The reasons for the abolition of the aforementioned traditions and Yusuf Efendizade’s role in it have been discussed as far as possible after consideration of the information that had been given about the related traditions. During the last part of the article the negative approach of Yusuf Efendizade against the shadh qiraahs recited in mosques-masjids and other schools and in some ceremonies within the context of his treatise about shadh qiraahs have been put forward. The aim of the article is to touch upon Qabâqibî and Nihaye traditions that were taught within the Ottoman State qiraah education and then forgotten; the reasons for their abolition and Yusuf Efendizade’s role within this period. One more aim is to put forward his approach to shadh qiraahs. After research; it has been concluded that; Qabâqibî and Nihaye traditions were taught in the Ottoman State qiraah education system although they were not as common as the Istanbul and Egypt traditions, they were abolished from the curriculum, and Yusuf Efendizade had a role in it.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Gökdemir, A. (2019). Osmanlı Kıraat Eğitiminde Şâz Kıraatler ve Yûsuf Efendizâde’nin Konuya Dair Tepkisi. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, Cilt: 19 - Sayı: 1, 67–81. https://ajindex.com/articles/146645

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Akdemir, Atilla. Kıraat İlmi Eğitim ve Öğretim Metodları. İstanbul: İFAV Yayınları, 2013.
  2. Akyüz, Abdullah. Osmanlı Kıraat Âlimleri. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, 2016.
  3. Altıkulaç, Tayyar. “İbn Muhaysın”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 20: 209-210. İstanbul: TDV Yayınları, 1999.
  4. Ateşyürek, Remzi. “Dâd Harfinin Okunuş Özelliği Muhammed Mer’aşî (Saçaklızâde)’nin Hayatı ve Eserleri”. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 20-21 (2005): 237-252.
  5. Bayraktutan, Osman. Kıraatlerde Âhâd Kavramı (Kavramın Otantik Anlamın Tespitine Dair). Ankara: Gece Akademi, 2019.
  6. Bilmen, Ömer Nasuhî. Büyük Tefsir Tarihi (Tabakâtü’l-Müfessirîn). 1. Cilt. İstanbul: y.y., 1974.
  7. Birışık, Abdülhamit. Kıraat İlmi ve Tarihi. Bursa: Emin Yayınları, 2014.
  8. Bursalı, Mehmet Tahir. Osmanlı Müellifleri. İstanbul: Matbaa-i Âmire, 1333. Dağ, Mehmet. “Kıraat Terimlerindeki Anlam Kırılmaları (Şâz Kavramı Örneği)”. Uluslararası Kıraat Sempozyumu 16-18 Kasım 2012 İstanbul. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2015.
  9. Demircigil, Bayram. “İbn Cinnî’nin el-Muhteseb’inde Şâz Kıraatlere Yaklaşımı”. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 19 (2017): 78-101. Duhânizâde, Mehmed b. Mustafa. Mecmûatün Müteallekatün bi’l-Kıraa. İbrahim Efendi, 864. Süleymaniye Kütüphanesi. Eğinî, Muhammed Hulusî. Esâmî-i kurrâ. Diyanet İşleri Başkanlığı Mushafları İnceleme Kurulu Arşivi, 32. Eğinî, Muhammed Hulusî. el-Mecmu‘ alâ kırââti’t-takrîb. Üsküdarlı, 52. MÜİF Kütüphanesi. Ferâhidî, Halîl b. Ahmed. Kitâbü’l-‘Ayn. Thk. Mehdi el-Mahzûmî-İbrahim es-Semerâî. b.y.: Dâru Mektebeti’l-Hilal, ts. Gökdemir, Ahmet. Ali b. Süleyman el-Mansûrî ve Meşhur Mısır Tariki Kurrâları. İstanbul: Ravza, 2018.
  10. Gökdemir, Ahmet. “Ali b. Süleyman el-Mansûrî ve Osmanlı İlim Dünyasına Katkıları”. Necmettin Erbakan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (2017): 113-148.
  11. Gökdemir, Ahmet. “Osmanlı’da Dâd Harfi Tartışmaları Bağlamında Ali b. Süleyman el-Mansûrî’nin Yeri”. Bülent Ecevit Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 2 (2017): 245-257.
  12. Gündüzöz, Soner. “Şâz”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 38: 384. İstanbul: TDV Yayınları, 2010.
  13. Hanay, Necattin. “Şâz Kıraat Olgusuna Taberî Vechesinden Bir Bakış”. Mütefekkir 4/8 (2017): 291-296. Hocazâde, Ahmed Hilmî. “Ravdatü’l-kurrâ”. Sırât-ı Müstakîm Mecmuası. 6/148: 275. İbn Cinnî, Ebü’l-Feth Osmân. el-Hasâis. Thk. Muhammed Ali en-Neccâr. Beyrut: y.y, 1403. İbn Fâris, Ebü’l-Hüseyin Ahmed b. Zekeriyyâ. Mu’cemü’l-Mekâyis fi’l-luğa. Thk. Şihâbüddîn