Dergiler / Marife Dini Araştırmalar Dergisi / 2020 / Cilt: 20 - Sayı: 1

17. Yüzyıl Eşʿarîliği’ne Dair Bir Kaynak: Cevheretü’t-tevḥîd

Jawharat al-Tawhid: A source for Ash'arism in the 17th Century

Sayfa
145–165
Yayın Tarihi
2020-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışma, Eşʿarîliğin bölgedeki seyrini kendi üzerinden görebileceğimiz Cevheretü’t-tevḥîd’in ele aldığı temel konuları ve hakkında yapılmış çalışmaları tanıtmayı hedeflemiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Eşʿarîlîk İslam düşüncesinde önemli temsilcileri bulunan bir mezheptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Teşekkül döneminin hemen ardından İslam coğrafyasının farklı bölgelerinde önemli düşünürler ile temsil edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma, Eşʿarîliğin bölgedeki seyrini kendi üzerinden görebileceğimiz Cevheretü’t-tevḥîd’in ele aldığı temel konuları ve hakkında yapılmış çalışmaları tanıtmayı hedeflemiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Kelâm · Cevheretü’t-tevḥîd · el-Leḳānî

Özet

Eşʿarîlîk İslam düşüncesinde önemli temsilcileri bulunan bir mezheptir. Teşekkül döneminin hemen ardından İslam coğrafyasının farklı bölgelerinde önemli düşünürler ile temsil edilmiştir. Kısa zaman içerisinde Ehl-i Sünnet’in önemli bir temsilcisi haline gelen Eşʿarîliğin bu süreç içerisinde taraftar kazanmasının en önemli faktörlerinden biri, Bağdat’taki Mâlikî fakihlerin Eşʿarî görüşleri benimsemiş olmasıdır. Özellikle Eşʿarî geleneğin önemli bir teorisyeni olarak kabul edilen Bâkıllânî’nin de Mâlikî olması bu süreci hızlandırmıştır. Böylece Mâlikî fakihlerin desteğini temin eden Eşʿarîlik özellikle Mâlikî fıkhının revaçta olduğu Kuzey ve Batı Afrika coğrafyasında hızla yayılmıştır. Bununla birlikte ilk dönemden itibaren bölgede Eş’arî kelamına dair irili ufaklı birçok eser telif edilmiştir. On yedinci yüzyıla gelindiğinde dönemin önemli Mâlikî âlimlerinden olan ve Mısır’da yaşayan el-Leḳānî, ilim tahsiline yeni başlayanların kelam ilmini kolayca öğrenebilmesi için Eşʿarî geleneğe uygun şekilde Cevheretü’t-tevḥîd adlı manzum bir eser telif etmiştir. Yazıldığı günden itibaren büyük bir itibar gören eser başta müellifin kendi şerhi olmak üzere günümüze kadar birçok âlimin şerh çalışmasına konu olmuştur. Bu çalışma, Eşʿarîliğin bölgedeki seyrini kendi üzerinden görebileceğimiz Cevheretü’t-tevḥîd’in ele aldığı temel konuları ve hakkında yapılmış çalışmaları tanıtmayı hedeflemiştir.

Abstract

Ashʿarism is a sect with important representatives in Islamic thought. Immediately after the formation period, it was represented by important thinkers in different parts of the Islamic geography. One of the most important factors for Ashʿarism, which became an important representative of the Ahl al-Sunnah in a short time, to have attracted supporters is that Mâlikî faqihs in Baghdad adopted Ash’ari views. The fact that Baqillani was also Mâlikî and that he was accepted as an important theorist of the Ash’ari tradition also accelerated this process. Thus, with the support of Mâlikî scholars, Ashʿarism spread rapidly especially in the North and West Africa, where Mâlikî fiqh is in great demand. In addition to this, beginning from the first period of Ash’arism, many books in varying volumes have been written in the region regarding Ash’ari kalam. By the seventeenth century, al-Laqani, who was one of the most important scholars of the period and who lived in Egypt, had authored a work written in poem named Jawharat al-Tawhid in accordance with the Ash’ari tradition so that the beginners could easily learn Ilm al-Kalam. The work, which has gained great reputation since the day it was written, has been the subject to many commentary studies by many scholars, al-Laqānī being in the first place. This study aimed to introduce the main topics addressed by Jawharat al-Tawhid, from which we can see the course of Ashʿarism in the region, and the works done about it.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

SEVER, M. (2020). 17. Yüzyıl Eşʿarîliği’ne Dair Bir Kaynak: Cevheretü’t-tevḥîd. Marife Dini Araştırmalar Dergisi, Cilt: 20 - Sayı: 1, 145–165. https://ajindex.com/articles/146525

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (10)

  1. Abdülhamid, Muhammed Muhyiddin. en-Niẓâmü’l-ferîd şerḥu İtḥâfi’l-mürîd. Mısır: Matbaatü’s-Saâde,1949.
  2. Asım, Ahmed. Meraḥu’l-me ͑âli fî şerḥi’l-Emâlî. İstanbul: Nadir Eserler Kitaplığı, 2016.
  3. Askeri, Ebu Hilal. Kitabü’ṣ-ṣınâʿateyn. Dârü İhyai’-Kütübi’l-Arabiyy,1952. Bağdâdî, Ebû Mansûr Abdü’l-Kāhir b. Tâhir b. Muhammed. el-Farḳ beyne’l-fıraḳ. Kahire: Mektebetü İbn Sînâ, ts. Bağdâdî, Ebû Mansûr Abdü’l-Kāhir b. Tâhir b. Muhammed. Uṣûlü’d-dîn. İstanbul: Dârü’l-Fünûn İlahiyat Fakültesi,1928. Bağdâdi, İsmail Paşa. Hediyyetü’l-ʿarifîn esmâü’l-müellfîn ve âsârü’l-muṣannifîn. 2 Cilt. Beyrut: Dârü İhyai’-Türâsi’l-Arabiyy, 1951. Beycûrî, İbrahim b. Muhammed. Tuḥfetü’l-mürîd şerḥu Cevhereti’t-tevḥid. Beyrut: Dârü Kütübi’l-İlmiyye, 2004. Buhârî, Ebû Abdillâh Muhammed b. İsmâîl. el-Câmi'u's-sahîh. Beyrut: Dârü İbn Kesîr, 2002. Câbirî, Muhammed Âbid. Arap-İslam Siyasal Aklı. çev. Vecdi Akyüz. İstanbul: Kitabevi, 2. Basım, 2001.
  4. Ceyhan, Semih. “Sâvî, Ahmed b. Muhammed”. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 36/201-202. İstanbul: Diyanet Vakfı Yayınları, ts. Çelebi, Katib. Süllemü’l-vuṣûl ilâ ṭabaḳāti’l-füḥûl. İstanbul: Ircia, 2010.
  5. Durmuş, İsmail. " Muhibbî, Muhammed Emîn". Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi. 31/35-37. İstanbul: TDV Yayınları, 2006. Echûrî, Abdülbirr b. Abdullah. “Fetḥu’l-ḳarîb bi şerḥi Cevhereti’t-tevḥîd”. Erişim 09 Aralık 2019. http://makhtota.ksu.edu.sa/makhtota/5190/1#.Xe4TeYMzaM8 Ezherî, Muhammed b. Muhammed el. Ḥâşiyetü’l-emîr ͑alâ İtḥâfî’l-mürîd şerḥi Cevhereti’t-tevḥid. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2001. Halebî, Muhammed el-HanîfÎ. el-Menhecü’s-sedîd fî şerhi Cevhereti’t-tevḥîd: Darü İbn Hazm, 2003. Halebî, Muhammed el-Hanifî. el-Minhâcü’s-sedîd fî şerḥi Cevhereti’t-tevḥid. Haleb: el-Matbaatü’l-İlmiyye, 1342. Halebi, Muhammed Rağıb et-Tabbâh. İʿlâmü’n-nübelâ bi târiḫi Haleb eş-şehbâ. 8 Cilt. Haleb: Dârü’l-Kalem el-Arabî, 2. Basım, 1988.
  6. Han, Ebü’t-Tayyib Muhammed el-Kannevci Sıddik Hasan. et-Tacü’l-mükellel min cevâhiri measiri’t-tırazi’l-ahir ve’l-evvel. Katar: Vizaretü’l-Evkaf ve’ş-Şüûni’l-İslamiyye, 2007.
  7. Kalaycı, Mehmet. “Şeyhülislam Mehmed Esad Efendi ve Eşarilik-Maturidilik İhtilafına İlişkin Risalesi”. Hitit Üniversitesi (Gazi Üniversitesi) Çorum İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/21 (2012), 99-134-134.
  8. Kalaycı, Mehmet. Tarihsel Süreçte Eşarilik Maturidilik İlişkisi. Ankara: Ankara Okulu Yayınları, 2013.
  9. Keskin, Mehmet. İmam Eşʿarî ve Eşʿarîlik. İstanbul: Düşün Yayıncılık, 2013.
  10. Kılavuz, Ahmet Saim. “Bâcûrî”. Türkiye Diyanet Vakf