Dergiler / Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 1

Stratejik Plan Bağlamında Şeffaflık ve Hesap Verebilirlik: İstanbul, Ankara ve İzmir Büyükşehir Belediyeleri Örneği

Transparency and Accountability in the Context of Strategic Planning: The Case of İstanbul, Ankara and İzmir Metropolitan Municipalities

Mesut Soyalın(SİİRT ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1475-0905
Sayfa
11–29
Yayın Tarihi
2025-06-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yapılan analizler sonucunda şeffaflık ve hesap verebilirlik bağlamında belediyelerin hazırladıkları stratejik planlarda yer alan göstergelerin takip edilmesinde ve kamuoyunun bilgilendirilmesinde önemli eksiklikler tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Yönetim alanında yaşanan değişim ve gelişim süreci sadece özel sektörle sınırlı kalmayıp kamu sektöründe de geniş bir uygulama alanı bulmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu yeni yönetim biçimlerinden birisi de stratejik yönetimdir.
💡
Sonuç & Katkı:Yapılan analizler sonucunda şeffaflık ve hesap verebilirlik bağlamında belediyelerin hazırladıkları stratejik planlarda yer alan göstergelerin takip edilmesinde ve kamuoyunun bilgilendirilmesinde önemli eksiklikler tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Performans Göstergeleri · Yeni kamu işletmeciliği · stratejik plan

Özet

Yönetim alanında yaşanan değişim ve gelişim süreci sadece özel sektörle sınırlı kalmayıp kamu sektöründe de geniş bir uygulama alanı bulmuştur. Yeni kamu işletmeciliği yaklaşımı ile birlikte önceleri özel sektörde uygulama alanı bulan çok sayıda yönetim şekli kamu kurumlarında da uygulanmaya başlanmıştır. Bu yeni yönetim biçimlerinden birisi de stratejik yönetimdir. Stratejik yönetim, stratejik plan, misyon ifadeleri, vizyon beyanı ve temel değerler gibi kamu kurumları açısından yeni sayılabilecek uygulamaları içermektedir. Bu çalışma İstanbul, Ankara ve İzmir Büyükşehir Belediyelerinin stratejik planlarının şeffaflık ve hesap verebilirlik ilkeleri çerçevesinde incelemeyi amaçlamıştır. Bu amaç doğrultusunda nitel araştırma yöntemi ile üç büyükşehir belediyesinin (İstanbul, İzmir and Ankara) stratejik plan ve faaliyet raporları doküman analizi tekniğiyle incelenmiştir. Stratejik planlarda yer alan performans göstergelerinden hareket edilerek, yıllık faaliyet raporları karşılaştırmalı bir değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Yapılan analizler sonucunda şeffaflık ve hesap verebilirlik bağlamında belediyelerin hazırladıkları stratejik planlarda yer alan göstergelerin takip edilmesinde ve kamuoyunun bilgilendirilmesinde önemli eksiklikler tespit edilmiştir.

Abstract

The change and development process in the field of management is not limited only to the private sector, but has also found a wide application area in the public sector. With the new public management approach, many management styles that were previously applied in the private sector have begun to be applied in public institutions. One of these new management forms is strategic management. Strategic management includes practices that can be considered new within the scope of public rules such as strategic plan, mission statements, vision declarations and core values. This study aims to analyze the strategic plans of İstanbul, Ankara and İzmir Metropolitan Municipalities within the framework of transparency and accountability principles. For this purpose, the strategic plans and annual reports of three metropolitan municipalities (İstanbul, İzmir and Ankara) were evaluation with the document analysis technique. Performance indicators included in strategic plans are moved and annual activity reports are subjected to comparative analysis. As a result of the analysis, significant deficiencies were identified in the monitoring of the indicators included in the strategic plans prepared by the municipalities in the context of transparency and accountability and in informing the public.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Güzel, İ. H., Soyalın, M. (2025). Stratejik Plan Bağlamında Şeffaflık ve Hesap Verebilirlik: İstanbul, Ankara ve İzmir Büyükşehir Belediyeleri Örneği. Bingöl Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 9 Sayı: 1, 11–29. https://doi.org/10.33399/biibfad.1518864

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (36)

  1. Akpınar, M. (2011). Gün ışığında yönetim açısından Türk kamu yönetiminde açıklık ve şeffaflık sorunu. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16(2), 235-261.
  2. Allison, M., & Kaye, J. (2005). Strategic planning for nonprofit organizations: A practical guide and workbook. (2nd Ed.) New Jersey, NJ: John Wiley & Sons.
  3. Ankara Büyükşehir Belediyesi, (2014). 2015-2019 Stratejik plan, Ankara. https://www.ankara.bel.tr/dokumanlar/saydamlik-ve-hesapverilebilirlik/stratejik-yonetim-araclari/stratejik-planlar, (Erişim Tarihi: 20.05.2024).
  4. Ankara Büyükşehir Belediyesi, (2019). 2020-2024 Stratejik plan, Ankara. https://www.ankara.bel.tr/dokumanlar/saydamlik-ve-hesapverilebilirlik/stratejik yonetim-araclari/stratejik-planlar, (Erişim Tarihi: 09.11.2024).
  5. Ankara Büyükşehir Belediyesi, (2024). 2015-2023 Faaliyet raporları. İstanbul. https://www.ankara.bel.tr/dokumanlar/saydamlik-ve-hesapverilebilirlik/stratejik yonetim-araclari/faaliyet-raporlari
  6. Bovens, M. (2007). Analysing and assessing accountability: a conceptual framework. Europan Law Journal, 13(4), 447-468.
  7. Council of Europe. (2011). Toolkit IV on strategic municipal planning and performance management at local level. https://rm.coe.int/smp-strategic-municipal-planning/16807470ea, (Erişim Tarihi: 15.05.2024).
  8. Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2021). Kamu idarelerince hazırlanacak stratejik planlar ve performans programları ile faaliyet raporlarına ilişkin usul ve esaslar hakkında yönetmelik https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2021/04/20210422-39.pdf, (Erişim Tarihi: 09.11.2024).
  9. David, F. R., David, F. R., & David, M. E. (2020). Strategic management: a competitive advantage approach, Concepts (17th ed.). Pearson.
  10. Eken, M. (2005). Gizlilik geleneğinden şeffaf yönetime doğru. Amme İdaresi Dergisi, 38(1), 113-130.
  11. Eryılmaz, B. & Biricikoğlu, H., (2011). Kamu yönetiminde hesap verebilirlik ve etik. İş Ahlakı Dergisi. 4(1), 19-45.
  12. Gülener, S. & Biricikoğlu, H. (2016). Türkiye’de bürokrasinin hesap verebilirlik açığı ve cumhurbaşkanlığı hükümet sisteminde yürütmenin hesap verebilirliği. Ombudsnman Akademik, 3(5), 69-89.
  13. Güler, H. N. (2023). Stratejik planlamada temel değerlerin analizi. Journal of Public Economy and Public Financial Management, 3(2), 55-62.
  14. International Monetary Fund, (2018). Fiscal transparency handbook. https://www.elibrary.imf.org/display/book/9781484331859/ch01.xml (Erişim Tarihi: 12.12.2024).
  15. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, (2014). 2015-2019 Stratejik plan, İstanbul. https://finansman.ibb.istanbul/wp-content/uploads/2022/08/2015-2019-STRATEJIK PLAN.pdf, (Erişim Tarihi: 20.05.2024).
  16. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, (2019). 2020-2024 Stratejik plan, İstanbul. https://uploads.ibb.istanbul/uploads/ibb_stratejik_plan_2020_2024_17fb807616.pdf, (Erişim Tarihi: 09.11.2024).
  17. İstanbul Büyükşehir Belediyesi, (2024). 2015-2023 Faaliyet raporları. İstanbul. https://ibb. istanbul/ibb/faaliyet-raporlari, (Erişim Tarihi: 09.11.2024).
  18. İzmir Büyükşehir Belediyesi, (2014). 2015-2019 Stratejik plan, İzmir. https://www.izmir.bel.tr/tr/StratejikPlanlar/123/44, (Erişim Tarihi: 20.05.2024).
  19. İzmir Büyükşehir Belediyesi, (2019). 2020-2024 Stratejik plan, İzmir. https://www.izmir.bel.tr/tr/StratejikPlanlar/123/44, (Erişim Tarihi: 09.11.2024).
  20. İzmir Büyükşehir Belediyesi, (2024). 2015-2023 Faaliyet raporları. İzmir. https://www.izmir.bel.tr/tr/Dokumanlar/23/43, (Erişim Tarihi: 09.11.2024).
  21. Karakaş, M. (2005). Kamu mali yönetiminde yeniden yapılanma aracı olarak hesap verme sorumluluğu ve saydamlık. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, 10(2), 291-305.
  22. Keller, B. S. (1990). Using strategic planning in economic development. Economic Development Review, 8(2), 20–25.
  23. Kesim, E. (2013). Bir etik davranış ilkesi olarak hesap verebilirlik (hesap verme sorumluluğu). 269-281, http://etik.gov.tr/Portals/0/makaleler/Erdogan%20Kesim.pdf (Erişim Tarihi: 07.08.2018).
  24. Kumpf, V. A. (2004). Strategic planning. Business Management, 46(8), 70–71.
  25. Mitchell, D., Larson, S. E., Colantonio, C. & Nguyen, C. (2018). Planning for change: incorporating contextual implementation design into strategic planning. State and Local Government Review, 50(2), 110–118.
  26. Moyer, R. (1982). Strategic planning for the small firm. Journal of Small Business Management, 20, 8.
  27. Ömürgönülşen, U. (1997). The emergence of a new approach to the publıc sector: the new publıc management. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 52 (1), 517-566.
  28. Ömürgönülşen, U. (2014). Kamu sektörünün yönetimi sorununa yeni bir yaklaşım: yeni kamu işletmeciliği. Acar, M, Özgür, H.(Ed). Çağdaş Kamu Yönetimi I. Nobel Yayın
  29. Özakıncı T. & Sadioğlu U., (2022). Şeffaflık ve hesap verebilirlik açısından stratejik planlar: Türkiye’deki devlet üniversitelerinin stratejik planlarının incelenmesi. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi/Journal of Higher Education and Science, 12(2), 380-390. https://doi.org/10.5961/higheredusci.1069518.
  30. Taş, İ. E., Durgun, S. & Avşar, Y. (2024). Büyükşehir belediyelerinin stratejik planlarında şeffaflık arayışı. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 67, 167-176, doi: 10.18070/erciyesiibd.1424386.
  31. Tutar, H. & Altınöz, M. (2017). Hesap verebilirlik bağlamında iç denetim ve sorun alanları: Eleştirel bir analiz. Bartın Üniversitesi İ.İ.B.F. Dergisi, 8(15), 225-248.
  32. Ülgen, H. & Mirze, M. (2020). İşletmelerde stratejik yönetim. Beta Yayınevi.
  33. Welsh, J. F. (2005). Faculty and administrative support for strategic planning: A comparison of two- and four-year institutions. Community College Review, 32(4), 20–39.
  34. 5018 Sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5018.pdf, (Erişim Tarihi: 25.05.2024).
  35. 5216 Sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5216.pdf, (Erişim Tarihi: 25.05.2024).
  36. 5393 Sayılı Belediye Kanunu. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5393.pdf, (Erişim Tarihi: 25.05.2024)