Dergiler / Bilgisayar Bilimleri / 2026 / Sayı: 2026

Gen Ekspresyonları ile Hastalık Arasındaki İlişkiyi Pi Algoritmasını Kullanarak Belirleme

Determining the Relationship Between Gene Expressions and Disease Using the Pi Algorithm

Murat Demir(Muş Alparslan Üniveristesi)0000-0001-7362-0401
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-06-09
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak; doğruluk için en yüksek 0.96, kesinlik için en yüksek 1, duyarlılık için en yüksek 0.909, F1 skor için en yüksek 0.952 performans değerlerine ulaşılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Multidisipliner çalışma, günümüz bilim dünyasında önemi giderek artan bir konu olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Özellikle bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler, bu bilim dalı ile her disiplini beraber kullanmayı artık bir zorunluluk haline getirmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak; doğruluk için en yüksek 0.96, kesinlik için en yüksek 1, duyarlılık için en yüksek 0.909, F1 skor için en yüksek 0.952 performans değerlerine ulaşılmıştır.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Meta Sezgisel Yöntemler · Pi Algoritması · Kümeleme.

Özet

Multidisipliner çalışma, günümüz bilim dünyasında önemi giderek artan bir konu olmuştur. Özellikle bilgisayar teknolojisindeki gelişmeler, bu bilim dalı ile her disiplini beraber kullanmayı artık bir zorunluluk haline getirmiştir. Bilgisayar mühendisliği akademik çalışmalarında, optimizasyon problemlerine yeni bir bakış açısı getiren meta sezgisel yöntemler; özellikle problemin parametre sayısının ve hacminin büyük olduğu durumlarda ve klasik yollarla problemin çözümünün güç ve çok zaman alması halinde devreye girmektedir. Bu çalışmada literatüre yeni önerilen ve Pi sayısının üretilmesini taklit ederek çalışan yeni bir meta sezgisel yöntem olan Pi Algoritması, hastalık ve gen arasındaki ilişkiyi temsil eden ve Kaggle veri tabanından elde edilmiş bir veri seti üzerine uygulanmıştır. Sonuç olarak; doğruluk için en yüksek 0.96, kesinlik için en yüksek 1, duyarlılık için en yüksek 0.909, F1 skor için en yüksek 0.952 performans değerlerine ulaşılmıştır.

Abstract

Multidisciplinary study has become an increasingly important topic in today's scientific world. In particular, advancements in computer technology have made it a necessity to integrate this field with all other disciplines. In computer engineering academic studies, heuristic methods, which offer a new perspective on optimization problems, come into play especially when the number and size of parameters in the problem are large, and when solving the problem using classical methods is difficult and time-consuming. In this study, the Pi Algorithm, a new heuristic method proposed in the literature that mimics the generation of the number Pi, was applied to a dataset representing the relationship between disease and genes, obtained from the Kaggle database. As a result, the highest performance values achieved were 0.96 for accuracy, 1 for precision, 0.909 for sensitivity, and 0.952 for the F1 score.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Demir, M. (2026). Gen Ekspresyonları ile Hastalık Arasındaki İlişkiyi Pi Algoritmasını Kullanarak Belirleme. Bilgisayar Bilimleri, Sayı: 2026. https://doi.org/10.53070/bbd.1942062

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (32)

  1. Alataş, B, Akın E. (2004) Yapay Zekada Yeni Bir Alan: Yapay Bağışıklık Sistemleri, YA/EM'2004-Yöneylem Araştırması/Endüstri Müh.-XXIV Ulusal Kongresi
  2. Almufti SM, Shaban AA, Ali ZA, Ali RI and Fuente J.D (2023). Overview of metaheuristic algorithms. Polaris Glob. J. Sch. Res. Trends 2: 10-32.
  3. Beauregard Y, Thomson V & Bhuiyan N (2008). Lean engineering logistics: Load leveling of design jobs with capacity considerations. Can. Aeronaut. Space J. Vol. 54(2): 19–30.
  4. Bishop CM. (2006) Pattern Recognition and Machine Learning, Springer
  5. Demir M. (2024) A New Meta-Heuristic Method: Pi Algorithm and An Its Application on Data Clustering. Preprints https://doi.org/10.20944/preprints202409.0478.v1
  6. Demir M. (2025) Artificial Afterimage Algorithm: A New Bio-Inspired Metaheuristic Algorithm and Its Clustering Application. Applied Sciences 15, 1359, https://doi.org/10.3390/app15031359
  7. Kaggle (2026) Gene Expression Analysis and Disease Relationship, https://www.kaggle.com/datasets/ylmzasel/gene-expression-analysis-and-disease-relationship Accessed 02 April 2026
  8. Gültekin AT & Asyalı MH. (2007) Pi Sayısının Monte-Carlo Methodu ve Gregory/Leibniz Formülüyle Hesaplanması. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 2(7):751-760, https://doi:10.19168/jyu.42351
  9. Han J. vd. (2011). Data Mining: Concepts and Techniques. Elsevier. Johann Heinrich Lambert. (1761) Mémoire sur quelques propriétés remarquables des quantités transcendentes circulaires et logarithmiques. Histoire de l’Académie Royale des Sciences et Belles-Lettres (Berlin), XVII,265–322.
  10. Karaboğa D. (2005) An idea based on honey bee swarm for numerical optimization (Vol. 200). Technical report-tr06 Erciyes university, engineering faculty, computer engineering department
  11. Kennedy J & Eberhart R. (1995) Particle swarm optimization. In Proceed-ings of IEEE international conference on neural networks, 4:1942–1948. Perth, Australia.
  12. Khan A. (2024) Integrating Perspectives: The Role of Multidisciplinary Approaches in Solving Complex Problem. Kash Journal of Multidisciplinary Research 1(8):400-410.
  13. Klein JT (2010) Creating interdisciplinary campus cultures: A model for strength and sustainability. John Wiley & Sons.
  14. Kuvat G & Kuvat Ö. (2025) Metasezgisel Algoritma Seçiminde Kriter Önceliklerinin AHP Yöntemiyle Belirlenmesi. Türk Mühendislik Araştırma ve Eğitimi Dergis, 4(2): 197-205.
  15. Matthew NO Sadiku, Samuel A Ajayi & Janet O Sadiku. (2025) Machine Learning: An Overview. International Journal of Trend in Scientific Research and Development. ISSN: 2456-6470, 9(5):1121-1131.
  16. Mcculloch, WS & Piıtts W. (1943) A Logical Calculus of The Ideas Immanent in Nervous Activity. Bulletin of Mothemnticnl Biology 52(1/2): 99-115.
  17. Mei L-B, & Wang Q. (2021) Structural optimization in civil engineering: A literature review. Buildings 11(2): 66, https://doi.org/10.3390/buildings11020066
  18. Metropolis N & Ulam S. (1949) The Monte Carlo Method. Journal of the American Statistical Association 44: 335-341, https://doi.org/10.2307/2280232
  19. Metropolis N, Rosenbluth, AW, Rosenbluth MN, Teller AH & Teller E. (1953) Equation of State Calculations by Fast Computing Machines. Journal of Chemical Physics 21: 1087- 1092, http://dx.doi.org/10.1063/1.1699114
  20. Mirjalili S, Mirjalili SM, & Lewis A. (2014) Grey wolf optimizer. Advances in Engineering Software 69: 46–61.
  21. Mirjalili S. & Lewis A. (2016) The Whale Optimization Algorithm. Advances in Engineering Software 95:51-67.
  22. Nergiz M. (2022) İşbirlikçi Yapay Zeka Konsepti: Federe Öğrenmeye Genel Bir Bakış. Dicle University Journal of Engineering 13(2): 279-286, https://orcid.org/0000-0002-0867-5518.
  23. Pandit S. & Gupta S. (2011) A comparative Study on Distance Measuring Approaches for Clustering. International Journal of Research in Computer Science eISSN 2249-8265 2(1): 29-31.
  24. Pileggi SF. (2025) Clustering with Uncertainty: A Literature Review to Address a Cross-Domain Perspective. Informatics 12(2), 38, https://doi.org/10.3390/informatics12020038
  25. Rashedi E, Nezamabadi-pour H & Sarazdi S. (2009) A gravitational search algorithm. Information Science 179: 2232-2248.
  26. Yalamanchili CM. (2023) A Comprehensive Study of Machine Learning Models - Types, Examples, and Use Cases. International Journal For Multidisciplinary Research 5(1), doi:10.36948/ijfmr.2023.v05i01.41033
  27. Yang XS (2008) Nature-Inspired Metaheuristic Algorithms. Frome: LuniverPress. ISBN 1-905986-10-6.
  28. Yang XS. (2010). A New Metaheuristic Bat-Inspired Algorithm. In J. González, D. Pelta, C. Cruz, G. Terrazas & N. Krasnogor (Eds.), Nature Inspired Cooperative Strategies for Optimization (NICSO 2010) 284:65-74, Springer Berlin Heidelberg.
  29. Zaloğlu M, Fidan Ş & Erkan E. (2023) Meta-Heuristik Optimizasyon Algoritmalarının Sistem Tanımlama Problemine Uygulanması ve Performans Karşılaştırması. 2nd International Conference on Engineering, Natural and Social Sciences, April 4-6, Konya, Türkiye.
  30. Gültekin AT & Asyalı MH. (2007) Pi Sayısının Monte-Carlo Methodu ve Gregory/Leibniz Formülüyle Hesaplanması. Yaşar Üniversitesi E-Dergisi 2(7):751-760, https://doi:10.19168/jyu.42351
  31. Han J. vd. (2011). Data Mining: Concepts and Techniques. Elsevier. Johann Heinrich Lambert. (1761) Mémoire sur quelques propriétés remarquables des quantités transcendentes circulaires et logarithmiques. Histoire de l’Académie Royale des Sciences et Belles-Lettres (Berlin), XVII,265–322.
  32. Matthew NO Sadiku, Samuel A Ajayi & Janet O Sadiku. (2025) Machine Learning: An Overview. International Journal of Trend in Scientific Research and Development. ISSN: 2456-6470, 9(5):1121-1131.