KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi / 2026 / Cilt: 20 Sayı: 2

Ortaokul Öğrencilerinin Algılanan Fiziksel Okuryazarlığı Düzeylerinin Ders Dışı Sportif Etkinliklere Yönelik Tutumlarına Etkisi

The Effect of Perceived Levels of Physical Literacy on Middle School Students' Attitudes Towards Extracurricular Sporting Activities

Züleyha Avşar(BURSA ULUDAĞ ÜNİVERSİTESİ, SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ)0000-0001-7623-3220
Nazlı Yanar(KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ, SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ)0000-0003-4002-7462
Hilal Şimşek(KARAMANOĞLU MEHMETBEY ÜNİVERSİTESİ, SPOR BİLİMLERİ FAKÜLTESİ)0009-0001-0348-0391
Sayfa
279–310
Yayın Tarihi
2026-08-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Analiz sonuçlarına göre, öğrencilerin algılanan fiziksel okuryazarlık ve ders dışı sportif etkinliklere yönelik tutumlarının, spora yönlendiren teşvik kaynağı, spor kulübü katılım durumu, sınıf düzeyi ve haftalık sportif etkinliklere katılım sıklığı gibi değişkenler açısından anlamlı farklılıklar göstermektedir (p < .05).

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu araştırmanın amacı, algılanan fiziksel okuryazarlığın öğrencilerin, ders dışı fiziksel aktiviteye katılım düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmanın araştırma grubunu 491 gönüllü öğrenci oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Analiz sonuçlarına göre, öğrencilerin algılanan fiziksel okuryazarlık ve ders dışı sportif etkinliklere yönelik tutumlarının, spora yönlendiren teşvik kaynağı, spor kulübü katılım durumu, sınıf düzeyi ve haftalık sportif etkinliklere katılım sıklığı gibi değişkenler açısından anlamlı farklılıklar göstermektedir (p < .05).
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Ders dışı fiziksel aktivite · fiziksel okuryazarlık · aktif yaşam tarzı

Özet

Bu araştırmanın amacı, algılanan fiziksel okuryazarlığın öğrencilerin, ders dışı fiziksel aktiviteye katılım düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Çalışmanın araştırma grubunu 491 gönüllü öğrenci oluşturmaktadır. İlişkisel tarama modelinde gerçekleştirilen çalışmada veri toplama aracı olarak “Kişisel Bilgi Formu”, “Ortaokul Öğrencileri İçin Algılanan Fiziksel Okuryazarlık Ölçeği” ve “Ders Dışı Sportif Etkinliklere Yönelik Öğrenci Tutum Ölçeği” kullanılmıştır. Ölçek puanlarının ikili karşılaştırmalarında Bağımsız Örneklem t-Testi, çoklu karşılaştırmalarda ise Tek Yönlü Varyans Analizi (ANOVA) ve Tukey testi kullanılmıştır. Ölçekler arasındaki ilişkiler Pearson korelasyon ve regresyon analizleri ile incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, öğrencilerin algılanan fiziksel okuryazarlık ve ders dışı sportif etkinliklere yönelik tutumlarının, spora yönlendiren teşvik kaynağı, spor kulübü katılım durumu, sınıf düzeyi ve haftalık sportif etkinliklere katılım sıklığı gibi değişkenler açısından anlamlı farklılıklar göstermektedir (p < .05). Pearson korelasyon analizi sonucunda, fiziksel okuryazarlık düzeyi ile ders dışı sportif etkinliğe katılım arasında pozitif yönde yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki bulunmuştur (r = 0.746, p < .001). Ayrıca yapılan basit doğrusal regresyon analizi sonucunda modelin anlamlı olduğu görülmüştür (F(1, 489) = 615, p < .001). Sonuçlar, fiziksel okuryazarlık ile ders dışı sportif etkinliklere yönelik tutumlar arasında anlamlı bir etkileşim olduğunu göstermektedir.

Abstract

This study aims to examine the effect of perceived physical literacy on students’ participation in out-of-school physical activities. The study sample consisted of 491 volunteer students. The study was conducted using a correlational survey model and utilised the “Personal Information Form”, the “Perceived Physical Literacy Scale for Secondary School Students”, and the “Student Attitude Scale towards Extracurricular Sporting Activities” as data collection tools. Pairwise comparisons of scale scores were performed using the Independent Samples t-Test, while One-Way Analysis of Variance (ANOVA) and the Tukey test were used for multiple comparisons. Relationships between the scales were examined using Pearson's correlation and regression analyses. According to the results of the analysis, there were significant differences in students’ perceived physical literacy and attitudes towards extracurricular sporting activities in terms of variables such as the source of motivation for sport, participation in a sports club, year group and frequency of participation in weekly sporting activities (p <.05). Pearson's correlation analysis revealed a strong, positive and significant relationship between perceived physical literacy and participation in extracurricular sporting activities (r = 0.746, p < 0.001). Furthermore, the results of the simple linear regression analysis indicated that the model was significant (F(1, 489) = 615, p <.001). The results suggest that there is a significant interaction between physical literacy and attitudes towards extracurricular sports.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Avşar, Z., Yanar, N., Şimşek, H. (2026). Ortaokul Öğrencilerinin Algılanan Fiziksel Okuryazarlığı Düzeylerinin Ders Dışı Sportif Etkinliklere Yönelik Tutumlarına Etkisi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, Cilt: 20 Sayı: 2, 279–310. https://doi.org/10.61962/bsd.1832984

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (51)

  1. Akarsu, M., Güllü, M., & Doğar, Y. (2024). Perceived physical literacy scale for secondary school students: A study on validity and reliability. Journal of Sport Sciences Research, 9(2), 149-162.
  2. Aslan, H.H., & Ünlü, H. (2023). Fiziksel okuryazarlığın tanımı temelleri ve önemi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(1), 65- 78.
  3. Barbosa Cano, D., & Gomez-Baya, D. (2025). Self-Determination theory-based ınterventions to promote physical activity and sport in adolescents: A scoping review. Youth, 5(3), 98.
  4. Belanger, K., Barnes, J.D., Longmuir, P.E., Anderson, K.D., Bruner, B., Copeland, J. L.,. & Tremblay, MS. (2018). The relationship between physical literacy scores and adherence to Canadian physical activity and sedentary behaviour guidelines. BMC Public Health, 18, 1-9.
  5. Büyüköztürk, Ş. (2011). Sosyal bilimler için veri analizi el kitabı. Ankara: Pegem Akademi. Sayfa 42.
  6. Büyüköztürk, Ş., Akgün, ÖE., Karadeniz, Ş., Demirel, F., & Kılıç, E. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi. Cairney, J., & Veldhuizen, S. (2017). Organized sport and physical activity participation and body mass index in children and youth: A longitudinal study. Preventive Medicine Reports, 6, 336-338.
  7. Caldwell, H.A., Di Cristofaro, N.A., Cairney, J., Bray, S.R., MacDonald, M.J., & Timmons, B.W. (2020). Physical literacy, physical activity, and health indicators in school-age children. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(15), 5367.
  8. Carl, J., Barratt, J., Arbour-Nicitopoulos, KP., Barnett, LM., Dudley, D., Holler, P., et al. (2023). Development, explanation, and presentation of the physical literacy interventions reporting template (PLIRT). International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity. 20(1), 21.
  9. Carl, J., Barratt, J., Toepfer, C., Cairney, J., & Pfeifer, K. (2022). How are physical literacy interventions conceptualized?–A systematic review on intervention design and content. Psychology of Sport and Exercise, 58, 102091.
  10. Cengiz, C. (2023). An examination of physical literacy of high school students. Shanlax International Journal of Education, 11(2), 83–91.
  11. Chen, W., Zhou, B., Wang, X., & Li, L. (2024) Research on the relationship between physical literacy and demographic variables and interpersonal support for physical exercise among adolescents in China. PLoS ONE, 19(10), e0311793.
  12. Choi, S.M., Sum, R.K.W., Leung, E.F.L., & Ng, R.S.K. (2018). Relationship between perceived physical literacy and physical activity levels among Hong Kong adolescents. PLoS One, 13(8), e0203105.
  13. Cornish, K., Fox, G., Fyfe, T., Koopmans, E., Pousette, A., & Pelletier, CA. (2020). Understanding physical literacy in the context of health: a rapid scoping review. BMC Public Health. 20(1),1569. Çalı, O. (2024). Okul sporlarına katılan ortaokul öğrencilerinin bedensel okuryazarlık düzeyleri. Göbeklitepe Eğitim ve Spor Bilimleri Dergisi, 3(2), 111-122.
  14. Deng, A., Zarrett, N., Moon, J. et al. (2023). Changing trajectory of daily physical activity levels among at-risk adolescents: influences of motivational mechanisms. BMC Public Health 23, 2089.
  15. Edwards, L.C., Bryant, A.S., Keegan, R.J., Morgan, K., & Jones, A.M. (2017). Definitions, foundations and associations of physical literacy: A systematic review. Sports Medicine. 47(1), 113–26. pmid:27365029.
  16. Ergül, O.K., Alp, H., ve Çamlıyer, H. (2018). Ders dışı etkinlikler kapsamında uygulanan fiziksel aktivite programının ilköğretim öğrencilerinin yaşam kalitesi üzerindeki etkileri. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 3(2), 208-222.
  17. Fu, Q., Li, L., Li, Q., & Wang, J. (2025). The effects of physical activity on the mental health of typically developing children and adolescents: a systematic review and meta-analysis. BMC Public Health, 25(1), 1514.
  18. Gerger, G. (2022). Ortaöğretim öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeyleri ile fiziksel okuryazarlık ve e-sağlık okuryazarlığının incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Aksaray Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  19. Gerger, G., & Ünlü, H. (2023). Ortaöğretim öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeyleri ile fiziksel okuryazarlık ve e-sağlık okuryazarlıklarının incelenmesi: tanımlayıcı araştırma. Türkiye Klinikleri Spor Bilimleri Dergisi. 15(3), 441-4452.
  20. IPLA, (2017). International Physical Literacy Association.
  21. Irmak, Ö., Hassani, F., & Bal M. (2023). Türkiye’de çocuklar ve fiziksel okuryazarlık. Sağlık ve Spor Bilimleri Dergisi, 6(1), 11-20.
  22. Jerome, G.J., Fink, T., Brady, T., Young, D.R., Dickerson, F.B., Goldsholl, S., & Wang, NY. (2022). Physical activity levels and screen time among youth with overweight/obesity using mental health services. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(4), 2261.
  23. Kangalgil, M., Yüksel, E.N., Temel, A., & Özgül, F. (2025). Investigation of physical literacy attitudes of secondary school students. International Journal of Sport Culture and Science, 13(1), 1-10.
  24. Karakoç, H., Revan, S., & İribalcı, Ş. (2025) Lise öğrencilerinin ders dışı sportif etkinliklere yönelik tutumları ve sosyalleşme düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Türk Spor Bilimleri Dergisi, 8(2), 34-42.
  25. Karasar, N. (2009). Bilimsel araştırma yönetimi. Ankara: Nobel Yayıncılık.
  26. Kline, RB. (2011). Principles and practice of structural equation modeling (3rd ed.). New York, NY: Guilford Press.
  27. Langford, R., Bonell, C.P., Jones, H., et al. (2015) The World Health Organization’s Health Promoting Schools framework: A Cochrane systematic review and meta-analysis. BMC Public Health, 15(1), 130.
  28. Laurier, C., Pascuzzo, K., Jubinville, V., & Lemieux, A. (2024). Physical activity and its benefits on adolescents' mental health through self-esteem. Frontiers in Child and Adolescent Psychiatry, 3, 1503920.
  29. Li, M.H., Sum, R.K.W., Sit, C.H.P. et al. (2020). Associations between perceived and actual physical literacy level in Chinese primary school children. BMC Public Health, 20, 207.
  30. Liu, Y., & Chen, S. (2022). Characterizing middle school students’ physical literacy development: A Self-Determination Theory-Based Pilot Intervention in Physical Education. Frontiers in Sports and Active Living, 3, 809447.
  31. Lokhande, A., & Mayank Afle, G. (2024). Assessment of physical literacy amongst school going children aged 10-17 years: A survey study. International Journal Of Community Medicine And Public Health, 11(10), 3846–3853.
  32. Ma, R.S., Sum, R.K., Hu, Y.N., & Gao, T.Y. (2020). Assessing factor structure of the simplified Chinese version of Perceived Physical Literacy Instrument for undergraduates in Mainland China. Journal of Exercise Science & Fitness, 18(2), 68-73.
  33. Meng, H., Tang, X., Qiao, J., & Wang H. (2023). Unlocking resilience: How physical literacy impacts psychological well-being among quarantined researchers. Healthcare, 11, 2972.
  34. Mengyu, L., Yuxing, W., Ziqing, Z. et al. (2025). Physical literacy among chinese elementary school students: the mediating role of physical knowledge and physical competency. BMC Public Health, 25, 351.
  35. Oberle, E., Ji, X.R., Magee, C., Guhn, M., Schonert-Reichl, K.A., & Gadermann, AM. (2019). Extracurricular activity profiles and wellbeing in middle childhood: A population-level study. PloS one, 14(7), e0218488.
  36. Öztürk, Ö., Aydoğdu, O., Kutlutürk, Yıkılmaz, S., Feyzioğlu, Ö., & Pişirici, P. (2023). Physical literacy as a determinant of physical activity level among late adolescents. PloS one, 18(4), e0285032.
  37. Romero-Blanco, C., Dorado-Suárez, A., Jiménez-Zazo, F., Castro-Lemus, N., & Aznar, S. (2020). School and family environment is positively associated with extracurricular physical activity practice among 8 to 16 years old school boys and girls. International Journal of Environmental Research and Public Health, 17(15), 5371.
  38. Sönmez, V., & Alacapınar, G. (2016). Sosyal bilimlerde ölçme aracı hazırlama. Anı Yayıncılık.
  39. Sum, R.K., Cheng, C.F., Wallhead, T., Kuo, C.C., Wang, F.J., & Choi, S.M. (2018). Perceived physical literacy instrument for adolescents: A further validation of PPLI. Journal of Exercise Science & Fitness, 16(1), 26-31.
  40. Sunda M., Gilic B., Sekulic D., Matic R., Drid P., Alexe DI., Cucui GG., & Lupu G. S. (2022). Out-of-School sports participation ıs positively associated with physical literacy, but what about physical education? A cross-sectional gender-stratified analysis during the Covıd-19 pandemic among high-school adolescents. Children, 9(5), 753.
  41. Tremblay, M.S., Longmuir, P.E., Barnes, J.D., Belanger, K., Anderson, K.D., Bruner, B., Copeland, J.L., Nyström, C.D., Gregg, M.J., Hall, N., et al. (2018). Physical literacy levels of Canadian children aged 8–12 years: Descriptive and normative results from the RBC Learn to Play–CAPL project. BMC Public Health, 18, 1036.
  42. Urbano-Mairena, J., Mendoza-Muñoz, M., Carlos-Vivas, J., Papaz-Cisneros, R., Castillo-Paredes, A., Rodal, M., & Muñoz-Bermejo, L. (2024). Role of satisfaction with life, sex and body mass index in physical literacy of Spanish children. Children. 11, 181.
  43. Vasconcellos, D., Parker, PD., Hilland, T., Cinelli, R., Owen, KB., Kapsal, N., Lee, J., Antczak, D., Ntoumanis, N., Ryan, RM., & Lonsdale, C. (2020). Self-determination theory applied to physical education: A systematic review and meta-analysis. Journal of Educational Psychology, 112(7), 1444–1469.
  44. Whitehead, M. (2016). International physical literacy association plymouth: International Physical Literacy Association.
  45. Whiting, S., Buoncristiano, M., Gelius, P., Abu-Omar, K., Pattison, M., Hyska, J., Duleva, V., Musić Milanović, S., Zamrazilová, H., & Hejgaard, T. (2021). Physical activity, screen time, and sleep duration of children aged 6–9 years in 25 countries: An analysis within the WHO European childhood obesity surveillance initiative (COSI) 2015–2017. Obesity Facts, 14, 32–44.
  46. World Health Organization. (2020). WHO guidelines on physical activity and sedentary behaviour. ISBN: 9789240015128.
  47. Wu, W.C., Chang, L.Y., Luh, D.L. et al. (2020). Sex differences in the trajectories of and factors related to extracurricular sport participation and exercise: a cohort study spanning 13 years. BMC Public Health, 20, 1639.
  48. Yan, W., Meng, Y., Wang, L., Zhang, T., Chen, L., & Li, H. (2022). Research on the Relationship between Physical Literacy, Physical Activity and Sedentary Behavior. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(24), 16455.
  49. Yılmaz, A., & Güven, Ö. (2018). Ders dışı sportif etkinliklere yönelik öğrenci tutum ölçeğinin psikometrik özelliklerinin incelenmesi (DSEÖTÖ). Journal of Human Sciences, 15(4), 1979-1992.
  50. Yılmaz, A., Zorlu, Y., & Aslantürk, O. (2023). Beden okuryazarlığı fiziksel aktivite davranışı ve ders dışı sportif etkinlikler arasındaki ilişki. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 28(3), 231-243.
  51. Belanger, K., Barnes, J.D., Longmuir, P.E., Anderson, K.D., Bruner, B., Copeland, J. L.,. & Tremblay, MS. (2018). The relationship between physical literacy scores and adherence to Canadian physical activity and sedentary behaviour guidelines. BMC Public Health, 18, 1-9.