Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightYazılı ve basılı kaynaklardan alınan veriler yorumlanmış, klasik şiir geleneğinde Budin ve Peşte’nin mahiyeti ortaya konulmaya çalışılmıştır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Tarihte iki ayrı şehir olan Budin ve Peşte (bugünkü Budapeşte), Osmanlı Devleti için stratejik, ekonomik bakımdan oldukça önemlidir ve kızılelma ülküsüyle birlikte de anılır. Klasik edebiyat geleneği çerçevesinden bakıldığında da ilgili şehirlerin bazı divan şairlerini yetiştiren kültür iklimine sahip olmaları yanında, fethedilen yahut fethedilmesi amaçlanan beldeler olmaları, seyahat edilen yahut görev sebebiyle ikamet edilen yerler olmaları, aşk ve sevgili bağlamında ele alındığında metaforik bir kullanıma da sahip olmaları gibi özellikleriyle manzumelerde yer almaları dikkat çeken bir husustur. Budapeşte’yi oluşturan Budin ve Peşte’nin yer aldığı şiirlerin bir kısmı Osmanlı’nın Macaristan-Avusturya'yla olan mücadeleleri ve bu mücadeleler sonucunda kazanılan zaferleri anlatan fetihname ve gazavatnamelerde yer alır. Bir bölümü de şehrengiz yahut şehrengiz özelliği taşıyan çeşitli manzumeler içindedir. Bunlardan başka, şairlerin başından geçen olayları anlattıkları sergüzeştler, memduhların yeni görev yerlerini veya kazandıkları zaferleri tebrik etmek amacıyla kaleme alınan methiyeler, Osmanlı coğrafyasındaki yerleşim yerlerinin adlarının anıldığı bilâdiyeler ve âşıkâne, rindane tarzda yazılmış gazeller de Budin ve Peşte’nin yer verildiği manzumelerdir. Çalışma, Budin ve Peşte’nin, Klasik Türk şiiri genelinde, divanlar özelinde, nitelik, nicelik olarak nasıl yer aldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma nitel bir çalışmadır ve belge analizi yöntemi kullanılmıştır. Yazılı ve basılı kaynaklardan alınan veriler yorumlanmış, klasik şiir geleneğinde Budin ve Peşte’nin mahiyeti ortaya konulmaya çalışılmıştır.
Abstract
Historically separate cities, Buda and Pest (today's Budapest) were of considerable strategic and economic importance to the Ottoman Empire. Buda, which is also mentioned in conjunction with the Kizilelma ideal, and the city of Pest opposite it, are also very important for the Classical Turkish Literature tradition. Buda and Pest are cities that have also raised poets within the framework of Classical Turkish Literature. These cities have also been mentioned in poems for various reasons, including conquest, duty, and travel. Some of the poems that mention Buda and Pest are included in the fetihnames and gazavatnames that tell of the Ottoman struggles with Hungary and Austria and the victories gained as a result of these. Some of the poems also exhibit characteristics typical of the sehrengiz genre. Budapest and Pest are also mentioned in the serguzests in which poets tell the events they have experienced, in the eulogies they present to their praised people on occasions such as their place of duty, congratulations after their victories, in biladiyes in which the names of settlements in the Ottoman geography are mentioned, and in various ghazals. The study aims to reveal how Buda and Pest are represented in the divans in general, as well as in terms of quality and quantity, in Classical Turkish poetry. The study employed a qualitative research approach, utilizing the document analysis method. The data obtained by scanning written and printed sources were interpreted.