Dergiler / AURUM Mühendislik Sistemleri ve Mimarlık Dergisi / 2025 / Cilt: 9 Sayı: 2

TÜRKİYE PERLİT MADENCİLİĞİNİN VE İHRACATININ İNCELENMESİ

EXAMINATION OF PERLITE MINING AND EXPORT IN TÜRKİYE

Behzat Gökçen Demir(Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü)0000-0002-1767-009X
Kürşad Durmaz(Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü)0009-0007-9830-8757
Akın Akbulut(Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü)0000-0002-5109-5682
Sayfa
229–242
Yayın Tarihi
2025-12-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bütün bu veriler ile Türkiye perlit madenciliğinin çok yönlü olarak değerlendirildiği bir çalışma yapılarak literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Perlit, perlitik doku gibi belirli özellikler ile tanımlanan riyolit bileşimli kayaçlar için kullanılan bir terimdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türkiye’nin son on yıl (2015-2024) perlit üretimi değerlendirildiğinde yıllık ortalama perlit üretim miktarı 1,12 milyon ton seviyesindedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bütün bu veriler ile Türkiye perlit madenciliğinin çok yönlü olarak değerlendirildiği bir çalışma yapılarak literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:2015-2024 Verileri
⚙️Değişkenler:madencilik · perlit madenciliği · ham perlit

Özet

Perlit, perlitik doku gibi belirli özellikler ile tanımlanan riyolit bileşimli kayaçlar için kullanılan bir terimdir. Genleştirilmiş perlit ise ham perlitin belirli bir sıcaklıkta ani bir şekilde ısıtılması sonucunda camsı tanelerden oluşan bir köpük agregasıdır. Türkiye, perlit rezervi ve üretimi açısından dünyada önemli bir konumdadır. Özellikle perlit üretiminde dünyada lider durumdadır. Türkiye’den sonra en önemli perlit üreticileri Yunanistan ve Amerika Birleşik Devletleri (ABD)’dir. Türkiye’nin son on yıl (2015-2024) perlit üretimi değerlendirildiğinde yıllık ortalama perlit üretim miktarı 1,12 milyon ton seviyesindedir. Aynı dönemdeki perlit ihracatı, bir önceki yıla göre bazı yıllarda artış bazı yıllarda ise azalma eğiliminde olmuştur. 2022, 2023 ve 2024 yıllarında perlit ihracatı yıllık 37 milyon USD seviyesinin üzerinde gerçekleşmiştir. Ham veya genleştirilmiş perlit, endüstriyel alanlarda oldukça fazla kullanım alanına sahiptir. Özellikle genleştirilmiş perlit, klasik kullanım alanlarının yanında ileri teknolojik ürünlerde kullanılması yönüyle de oldukça önemlidir. Bu çalışmada, Türkiye’deki perlit madenciliği ile ilgili maden ruhsat sayıları, rezerv ve üretim miktarları ile tahakkuk eden Devlet hakları kapsamında bilgiler verilmiş ve bu madenin ihracatı ile kullanım alanlarına değinilmiştir. Ayrıca, Türkiye’nin dünya perlit üretimindeki yeri üzerine değerlendirmeler yapılmıştır. Bütün bu veriler ile Türkiye perlit madenciliğinin çok yönlü olarak değerlendirildiği bir çalışma yapılarak literatüre katkı sağlanması amaçlanmıştır.

Abstract

Perlite is a term which used for rhyolitic rocks characterized by specific features such as perlitic texture. On the other hand, expanded perlite is a foamed aggregate composed of glassy grains, obtained by rapidly heating raw perlite to a certain temperature. Türkiye holds a significant position worldwide in terms of perlite reserves and production, ranking as the global leader in perlite output. Following Turkey, the leading producers are Greece and the United States of America (USA). When the last decade (2015–2024) of Türkiye’s perlite production is examined, the annual average stands at approximately 1.12 million tons. Over the same period, Türkiye’s perlite exports have shown fluctuations, with increases in some years and declines in others compared to the previous year. In 2022, 2023, and 2024, perlite exports exceeded the level of 37 million USD annually. Both raw and expanded perlite have extensive applications across various industrial sectors. Expanded perlite, in particular, is of great importance not only for its traditional uses but also for its applications in advanced technological products. In this study, data regarding the number of mining licenses, reserves and production volumes, and accrued state royalties related to perlite mining in Türkiye are presented, also addressing the exportation and areas of use of this mineral. Furthermore, Türkiye’s position within global perlite production is evaluated. With all these data, the study aims to provide a comprehensive evaluation of perlite mining in Türkiye and to contribute to the literature.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Demir, B. G., Durmaz, K., Akbulut, A. (2025). TÜRKİYE PERLİT MADENCİLİĞİNİN VE İHRACATININ İNCELENMESİ. AURUM Mühendislik Sistemleri ve Mimarlık Dergisi, Cilt: 9 Sayı: 2, 229–242. https://doi.org/10.53600/ajesa.1796070

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (37)

  1. Kabay, N. ve Kızılkanat, A. B. (2019). Mekanik ve fiziksel özellikleri bakımından genleştirilmiş perlit agregalı hafif blok. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 24(3), 47-58. https://doi.org/10.17482/uumfd.451045
  2. Suner, F. (2023). Perlit. Endüstriyel mineraller el kitabı. Yüce, A. E., Kangal, M.O, Önal, G., Ergunalp, D. (Eds.). İstanbul: İstanbul Maden İhracatçıları Birliği Yayını.
  3. İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB). (t.y.). Perlit. https://imib.org.tr/maden/perlit/
  4. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG). (2025a). Maden istatistikleri, maden üretim değerleri. https://www.mapeg.gov.tr/Sayfa/Madenistatistik
  5. Maden Kanunu. (1985). mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3213&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
  6. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG). (2025b). 2024 yılı sonu itibarıyla ruhsat sayısı (yayınlanmamış).
  7. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG). (2025c). 2022, 2023 ve 2024 yılları illere göre perlit maden üretim miktarları ve tahakkuk eden Devlet hakları (yayınlanmamış).
  8. Maden ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü (MAPEG). (2025d). 2024 yılı ocak başı satış fiyatları. https://www.mapeg.gov.tr/Sayfa/Duyuru/5062%202024-Yili-Ocak-Basi-Satis-Fiyatlari
  9. Avusturya Federal Maliye Bakanlığı. (2023). World mining data 2023. https://www.world-mining-data.info/wmd/downloads/PDF/WMD2023.pdf
  10. Avusturya Federal Maliye Bakanlığı. (2024). World mining data 2024. https://www.world-mining-data.info/wmd/downloads/PDF/WMD%202024.pdf
  11. Avusturya Federal Maliye Bakanlığı. (2025). World mining data 2025. https://www.world-mining-data.info/wmd/downloads/PDF/WMD%202025.pdf
  12. İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB). (2016). 2015 çalışma raporu. https://imib.org.tr/wp-content/uploads/cr2015.pdf
  13. İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB). (2018). 2017 çalışma raporu. https://imib.org.tr/wp-content/uploads/cr2017.pdf
  14. İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB). (2020). 2019 çalışma raporu. https://imib.org.tr/wp-content/uploads/cr2019.pdf
  15. İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB). (2021). 2020 çalışma raporu. https://imib.org.tr/wp-content/uploads/cr2020.pdf
  16. İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB). (2023). 2022 çalışma raporu. https://imib.org.tr/wp-content/uploads/cr2022.pdf
  17. İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB). (2025). 2024 çalışma raporu. https://imib.org.tr/upload/2024-Faaliyet-Raporu.pdf
  18. Kapadokya Perlit. (t.y.). Perlit kullanım alanları. https://www.kapadokyaperlit.com/perlit-blog/perlit-kullanim-alanlari
  19. Atlı, S., Yalçıner, H., Kumbasaroglu, A., Ayaz, Y., Turan, A. İ., Bulut, H. A. ve Naimi, S. (2025). Experimental evaluation of reinforced concrete columns produced with natural perlite aggregates under cyclic loading. Structural Concrete. https://doi.org/10.1002/suco.70223
  20. Akper. (t.y). Ham perlit. https://akper.com.tr/ham-perlit
  21. Genper. (t.y.). Perlit nedir? Perlit çeşitleri. https://www.genper.com.tr/perlit-nedir
  22. Sahraeian, R., Hashemi, S. A., Esfandeh, M. ve Ghasemi, I. (2012). Preparation of Nanocomposites Based on LDPE/Perlite: Mechanical and Morphological Studies. Polymers and Polymer Composites, 20(7), 639-646. https://doi.org/10.1177/096739111202000708 https://www.researchgate.net/publication/286612081_Preparation_of_Nanocomposites_Based_on_LDPEPerlite_Mechanical_and_Morphological_Studies adresinden alınmıştır.
  23. Yeşilyurt, A. ve Uysal, N. (2025). Evaluation of properties of polypropylene matrix composites reinforced with perlite, expanded perlite, silanized expanded perlite, and talc fillers. Journal of Applied Polymer Science. https://doi.org/10.1002/app.57695
  24. Aksoy, Ö. (2022). Polilaktik asit biyokompozitlerin geliştirilmesi ve mekanik modellenmesi (Tez No:781407) [Doktora Tezi, İzmir Katip Çelebi Üniversitesi]. tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
  25. Abed, AT. ve Éva, L. (2025). A Comprehensive study of perlite in building materials: balancing sustainability and performance. J Therm Anal Calorim, 150, 10627–10643. https://doi.org/10.1007/s10973-025-14410-6
  26. Yan, Y., Liu, W., Jia, G., Zhang, Y., Gao, Y. ve Li, Z. (2023). Application of expanded perlite immobilized microorganisms in cementitious materials. Journal of Building Engineering, 76, https://doi.org/10.1016/j.jobe.2023.106834.
  27. Chen, J., Liu, Y., Li, W., Xu, L., Yang, H. ve Li, C. M. (2015). Nitrogen-enriched carbon sheets derived from egg white by using expanded perlite template and its high-performance supercapacitors. Nanotechnology, 26(34), 345401. https://doi.org/10.1088/0957-4484/26/34/345401
  28. Sadeghinia, M., Shayeh, J. S., Fatemi, F., Rahmandoust, M., Ehsani, A. ve Rezaei, M. (2019). Electrochemical study of perlite-barium ferrite/conductive polymer nano composite for super capacitor applications. International Journal of Hydrogen Energy, 44(52), 28088-28095. https://doi.org/10.1016/j.ijhydene.2019.09.085
  29. Feng, X., Ren, D., He, X. ve Ouyang M. (2020). Mitigating thermal runaway of lithium-ıon batteries. Joule, 4(4), 743-770. https://doi.org/10.1016/j.joule.2020.02.010.
  30. Ateş, A. ve Yılmaz, M. (2013). Modifiye edilmiş perlitle ağır metal giderim çalışmaları. ISITES2013: 1st International Symposium on Innovative Technologoies in Engineering and Science, Sakarya. 1225-1237. https://isites.info/PastConferences/ISITES2013/ISITES2013/papers/ISITES13239.pdf adresinden alınmıştır.
  31. Yılmaz, M. (2014). Modifiye edilmiş perlit ve zeolit ile ağır metal giderim çalışmaları (Tez No:361055) [Yüksek Lisans Tezi, Sakarya Üniversitesi]. tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/giris.jsp
  32. Tanaydın, Z. B., Tanaydın, M. K., İnce, M. ve Demirkıran, N. (2020). Bakır ve kadmiyumun perlit ile adsorpsiyonu ve adsorpsiyon özelliklerinin karşılaştırılması. International Journal of Pure and Applied Sciences, 6(2), 208-218. https://doi.org/10.29132/ijpas.746970
  33. Kong, X., Zhong, Y., Rong, X., Min, C. ve Qi, C. (2016). Building energy storage panel based on paraffin/expanded perlite: preparation and thermal performance study. Materials, 9(2), 70. https://doi.org/10.3390/ma9020070
  34. Kong, X., Yao, C., Jie, P., Liu, Y., Qi, C. ve Rong, X. (2017). Development and thermal performance of an expanded perlite-based phase change material wallboard for passive cooling in building. Energy and Buildings, 152, 547-557. https://doi.org/10.1016/j.enbuild.2017.06.067
  35. Pinto, J. R., Sanches, N. B., Diniz, M. F., Santos, R. S., Oliveira, J. I. D. ve Dutra, R. D. C. L. (2018). Expanded perlite/cork fillers applied to aerospace insulation materials. Anais da Academia Brasileira de Ciências, 90(3), 3197-3206. https://doi.org/10.1590/0001-3765201820170964
  36. Verma, S. ve Singh, H. (2022). Predicting the conductive heat transfer through evacuated perlite based vacuum insulation panels. International Journal of Thermal Sciences, 171, 107245. https://doi.org/10.1016/j.ijthermalsci.2021.107245
  37. Cordis. (2009). Efficient exploitation of EU perlite resources for the development of a new generation of innovative and high added value micro-perlite based materials for Chemical, Construction and Manufacturing. CORDIS | European Commission. https://cordis.europa.eu/project/id/228697