Dergiler / Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi / 2025 / Cilt: 7 Sayı: 2

Bulanık TOPSIS ve PROMETHEE yöntemleri kullanılarak arıcılık işletmesi için kuruluş yeri seçimi

Facility location selection for beekeeping enterprise using fuzzy TOPSIS and PROMETHEE methods

Gizem Nur Özdoğan(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İŞLETME FAKÜLTESİ)0000-0002-1242-9678
Mehpare Timor(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ, İŞLETME FAKÜLTESİ)0000-0002-9782-545X
Sayfa
151–171
Yayın Tarihi
2025-12-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Üç alternatif ve çok sayıda kriterden oluşan bu çalışmada yer seçimi problemi, çok kriterli karar verme yöntemlerinden olan Bulanık TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) ve PROMETHEE (Preference Ranking Organization Method for Enrichment of Evaluation) ile çözülmüştür.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İnsanlık tarihi kadar eski bir üretim faaliyeti olan arıcılık; insan sağlığı, biyoçeşitlilik, tarım, ekonomi ve sürdürülebilir kalkınma bakımından oldukça değerli katkılar sunmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Arıcılık için uygun yer seçimi kararı, verimlilik ve sürdürülebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Üç alternatif ve çok sayıda kriterden oluşan bu çalışmada yer seçimi problemi, çok kriterli karar verme yöntemlerinden olan Bulanık TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) ve PROMETHEE (Preference Ranking Organization Method for Enrichment of Evaluation) ile çözülmüştür.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yer Seçimi Problemi · Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri · Bulanık TOPSIS

Özet

İnsanlık tarihi kadar eski bir üretim faaliyeti olan arıcılık; insan sağlığı, biyoçeşitlilik, tarım, ekonomi ve sürdürülebilir kalkınma bakımından oldukça değerli katkılar sunmaktadır. Arıcılık için uygun yer seçimi kararı, verimlilik ve sürdürülebilirlik açısından büyük önem taşımaktadır. Yer seçimi için karar verme sürecinde çok sayıda kriterin bir arada değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu çalışma ile çok kriterli bir karar verme modeli oluşturularak Artvin ilinde kurulması planlanan arıcılık işletmesi için alternatif kuruluş yerleri arasından en uygun yerin seçilmesi amaçlanmıştır. En uygun kuruluş yerinin belirlenmesinde çok kriterli karar verme yöntemleri sıklıkla kullanılmaktadır. Üç alternatif ve çok sayıda kriterden oluşan bu çalışmada yer seçimi problemi, çok kriterli karar verme yöntemlerinden olan Bulanık TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) ve PROMETHEE (Preference Ranking Organization Method for Enrichment of Evaluation) ile çözülmüştür.

Abstract

Beekeeping, a production activity as old as human history, provides valuable contributions to human health, biodiversity, agriculture, economy and sustainable development. The decision to select a suitable location for beekeeping is of great importance in terms of efficiency and sustainability. In the decision-making process for location selection, it is necessary to evaluate a large number of criteria together. This study aims to select the most suitable location among alternative facility locations for the beekeeping enterprise planned to be established in Artvin province by creating a multi-criteria decision-making model. Multi-criteria decision-making methods are frequently used to determine the most suitable facility location. In this study, which consists of three alternatives and many criteria, the location selection problem was solved with Fuzzy TOPSIS (Technique for Order Preference by Similarity to Ideal Solution) and PROMETHEE (Preference Ranking Organization Method for Enrichment of Evaluation), which are multi-criteria decision-making methods.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Özdoğan, G. N., Timor, M. (2025). Bulanık TOPSIS ve PROMETHEE yöntemleri kullanılarak arıcılık işletmesi için kuruluş yeri seçimi. Ardahan Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, Cilt: 7 Sayı: 2, 151–171. https://doi.org/10.58588/aru-jfeas.1642111

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (35)

  1. Abou-Shaara, H. F., Al-Ghamdi, A. A. ve Mohamed, A. A. (2013). A suitability map for keeping honey bees under harsh environmental conditions using geographical information system. World Applied Sciences Journal, 22(8), 1099-1105.
  2. Ayçin, E. (2020). Çok kriterli karar verme: Bilgisayar uygulamalı çözümler. Nobel Akademik Yayıncılık.
  3. Brans, J. P. ve Vincke, P. (1985). A preference ranking organisation method. Management Science, 31(6), 647-656. https://doi.org/10.1287/mnsc.31.6.647
  4. Büyüközkan, G., Feyzioğlu, O. ve Nebol, E. (2008). Selection of the strategic alliance partner in logistics value chain. International Journal of Production Economics, 113(1), 148-158. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2007.01.016
  5. Chang, K. H. (2024). Combining subjective and objective weights considerations to solve the emergency location selection problems under spherical fuzzy environments. Applied Soft Computing Journal, 153, 1-11. https://doi.org/10.1016/j.asoc.2024.111272
  6. Chen, C. T. (2000). Extensions of the TOPSIS for group decision-making under fuzzy environment. Fuzzy Sets and Systems, 114(1), 1-9. https://doi.org/10.1016/S0165-0114(97)00377-1
  7. Chen, C., Lin, C. ve Huang, S. (2006). A fuzzy approach for supplier evaluation and selection in supply chain management. International Journal of Production Economics, 102(2), 289-301. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2005.03.009
  8. Chen, S. J. ve Hwang, C. L. (1992). Fuzzy multiple attribute decision making methods and applications. Springer-Verlag.
  9. Cotrina-Sanchez, A., García, L., Calle, C., Sari, F., Bandopadhyay, S., Rojas-Briceño, N. B., Meza-Mori, G., Guzmán, C. T., Auquiñivín-Silva, E., Arellanos, E. ve Oliva, M. (2023). Multicriteria analysis in apiculture: A sustainable tool for rural development in communities and conservation areas of northwest Peru. Land, 12(10), 1-18. https://doi.org/10.3390/land12101900
  10. Çakır, E. ve Akar, G. S. (2017). Bütünleşik SWARA-TOPSIS yöntemi ile makine seçimi: Bir üretim işletmesinde uygulama. International Journal of Academic Value Studies, 3(13), 206-216. https://doi.org/10.23929/javs.376
  11. Çakır, E. ve Özdemir, M. (2016). Bulanık çok kriterli karar verme yöntemlerinin altı sigma projeleri seçiminde uygulanması. Business and Economics Research Journal, 7(2), 167-201. https://doi.org/10.20409/berj.2016217536
  12. Çevrimli, M. B. ve Sakarya, E. (2018). Türkiye arıcılık sektöründe mevcut durum, sorunlar ve çözüm önerileri. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 15(1), 58-67.
  13. Dağdeviren, M. ve Erarslan, E. (2008). PROMETHEE sıralama yöntemi ile tedarikçi seçimi. Gazi Üniversitesi Mühendislik Mimarlık Fakültesi Dergisi, 23(1), 69-75.
  14. Estoque, R. C. ve Murayama, Y. (2010). Suitability analysis for beekeeping sites in La Union, Philippines, using GIS and multi-criteria evaluation techniques. Research Journal of Applied Sciences, 5(3), 242-253.
  15. Fernandez, P., Roque, N. ve Anjos, O. (2016). Spatial multicriteria decision analysis to potential beekeeping assessment. Case study: Montesinho Natural Park (Portugal). Agile, 14-17.
  16. Hwang, C. L. ve Yoon, K. (1981). Multiple attribute decision making methods and applications. Springer-Verlag.
  17. Kabak, M. ve Erdebilli, B. (2021). Bulanık çok kriterli karar verme yöntemleri-MS Excel ® ve software çözümlü uygulamalar. Nobel Akademik Yayıncılık.
  18. Kamga, G. A. F., Bouroubi, Y., Germain, M., Mbom, A. M. ve Chagnon, M. (2024). Expert knowledge-based modelling approach for mapping beekeeping suitability area. Ecological Informatics, 80, 1-18. https://doi.org/10.1016/j.ecoinf.2024.102530
  19. Kaya, İ., Kılınç, M. S. ve Çevikcan, E. (2008). Makine-teçhizat seçim probleminde bulanık karar verme süreci. Mühendis ve Makina Dergisi, 49(576), 8-14.
  20. Mareschal, B. ve Smet, Y. D. (2010). Visual PROMETHEE: Developments of the PROMETHEE & GAIA multicriteria decision aid methods. IEEE International Conference on Industrial Engineering and Engineering Management, Hong Kong, 1646-1649. https://doi.org/10.1109/IEEM.2009.5373124
  21. Maris, N. M. N., Mansor, S. ve Shafri, H. Z. M. (2008). Apicultural site zonation using GIS and multi-criteria decision analysis. Pertanika Journal of Tropical Agricultural Science, 31(2), 147-162.
  22. Nădăban, S., Dzitac, S. ve Dzitac, I. (2016). Fuzzy TOPSIS: A general view. Procedia Computer Science, 91, 823-831. https://doi.org/10.1016/j.procs.2016.07.088
  23. Özbek, A. (2019). Çok kriterli karar verme yöntemleri ve Excel ile problem çözümü. Seçkin Yayıncılık.
  24. Sarı, F. ve Ceylan, D. A. (2017). Site suitability analysis for beekeeping via analythical hyrearchy process, Konya example. Remote Sensing and Spatial Information Sciences, 4(4), 345-350. https://doi.org/10.5194/isprs-annals-IV-4-W4-345-2017
  25. Sarı, F., Kandemir, İ., Ceylan, D. A. ve Gül, A. (2020). Using AHP and PROMETHEE multi-criteria decision making methods to define suitable apiary locations. Journal of Apicultural Research, 59(4), 546-557. https://doi.org/10.1080/00218839.2020.1718341
  26. Shih, H. S., Shyur, H. J. ve Lee, E. S. (2007). An extension of TOPSIS for group decision making. Mathematical and Computer Modelling, 45(7-8), 801-813. https://doi.org/10.1016/j.mcm.2006.03.023
  27. Şen, Z. (2001). Bulanık mantık ve modelleme ilkeleri. Bilge Kültür Sanat.
  28. Taherdoost, H. ve Madanchian, M. (2023). Multi-criteria decision making (MCDM) methods and concepts. Encyclopedia, 3, 77-87. https://doi.org/10.3390/encyclopedia3010006
  29. Tennakoon, S., Apan, A., Maraseni, T. ve Altarez, R. D. D. (2023). Decoding the impacts of space and time on honey bees: GIS based fuzzy AHP and fuzzy overlay to assess land suitability for apiary sites in Queensland, Australia. Applied Geography, 155, 1-15. https://doi.org/10.1016/j.apgeog.2023.102951
  30. Widiatmaka, Ambarwulan, W., Sjamsudin, C. E. ve Syaufina, L. (2016). Geographic information system and analytical hierarchy process for land use planning of beekeeping in forest margin of Bogor Regency, Indonesia. Jurnal Silvikultur Tropika, 7(3), 50-57. https://doi.org/10.29244/j-siltrop.7.3.S50-S57
  31. Yücel, L. İ. (2018). Bulanık teorinin ekonometrik uygulamaları. Der Yayınları.
  32. Zadeh, L. A. (1965). Fuzzy sets. Information and Control, 8(3), 338-353. https://doi.org/10.1016/S0019-9958(65)90241-X
  33. Zadeh, L. A. (1996). Fuzzy logic = Computing with words. IEEE Transactions on Fuzzy Systems, 4(2), 103-111. https://doi.org/10.1109/91.493904
  34. Zimmermann, H. J. (1991). Fuzzy set theory and its applications. Kluwer Academic Publishers.
  35. Zopounidis, C. (1999). Multicriteria decision aid in financial management. European Journal of Operational Research, 119(2), 404-415. https://doi.org/10.1016/S0377-2217(99)00142-3