Dergiler / Amisos / 2026 / Cilt: 11 Sayı: Prof. Dr. Gocha R. TSETSKHLADZE Anısına Akademik Yazılar / Studies in Memory of Prof. Dr. Gocha R. TSETSKHLADZE Özel Sayı

TİEİON ANTİK LİMANI "BATIK 10" ÇAPALARININ ÖZDEŞLİK VE OTANTİKLİK ARAŞTIRMALARI: MİKRO-XRF KÜMELEME ANALİZİ VE KONSERVASYON STRATEJİSİ

IDENTITY AND AUTHENTICITY STUDIES ON THE ANCHORS OF "WRECK 10" FROM THE ANCIENT PORT OF TIEION: MICRO-XRF CLUSTERING ANALYSIS AND CONSERVATION STRATEGY

Uğur Genç(Dubai Culture and Arts Authority)0000-0001-6457-8862
Dergi
Amisos
Sayfa
58–73
Yayın Tarihi
2026-08-27
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu çalışma, teknik kısıtlamalar altındaki kurtarma kazılarında acil müdahale konservasyonu ile tahribatsız mikro-analitik yaklaşımların entegrasyonuna dair örnek bir metodoloji sunmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, 2013 yılında Tieion antik limanı kuzey mendireği dışında balıkçılar tarafından bulunan ve "Batık 10" olarak adlandırılan alandan kurtarılan Erken Bizans Dönemi’ne (MS 5-6. yüzyıl) ait 5 adet T tipi demir çapanın konservasyon stratejisini ve özdeşlik araştırmalarını ele almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Karadeniz Ereğli Müzesi’ndeki bu teknik imkansızlıklar karşısında, aktif korozyon döngüsünü durdurmak amacıyla 2019 yılı yaz döneminde konservasyon ilkeleri çerçevesinde yerinde (in-situ) bir pasif koruma stratejisi optimize edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu çalışma, teknik kısıtlamalar altındaki kurtarma kazılarında acil müdahale konservasyonu ile tahribatsız mikro-analitik yaklaşımların entegrasyonuna dair örnek bir metodoloji sunmaktadır.
🔬Tür:Laboratuvar & Saha Deneyi
📍Kapsam:2013 · 5 adet
⚙️Değişkenler:Tieion · Demir Çapa · Adli Konservasyon

Özet

Bu çalışma, 2013 yılında Tieion antik limanı kuzey mendireği dışında balıkçılar tarafından bulunan ve "Batık 10" olarak adlandırılan alandan kurtarılan Erken Bizans Dönemi’ne (MS 5-6. yüzyıl) ait 5 adet T tipi demir çapanın konservasyon stratejisini ve özdeşlik araştırmalarını ele almaktadır. Sualtı buluntularının taşra müzelerindeki koruma süreçlerinde tam teşekküllü desalinasyon altyapısının bulunmaması, demir eserlerin havayla teması sonucu akut korozyon riskini beraberinde getirmektedir. Karadeniz Ereğli Müzesi’ndeki bu teknik imkansızlıklar karşısında, aktif korozyon döngüsünü durdurmak amacıyla 2019 yılı yaz döneminde konservasyon ilkeleri çerçevesinde yerinde (in-situ) bir pasif koruma stratejisi optimize edilmiştir. Ankara Restorasyon ve Konservasyon Bölge Laboratuvarı uzmanlarının katılımıyla gerçekleştirilen acil müdahalede; eser yüzeyleri saf alkolle dehidre edilmiş, %5 tannik asit korozyon inhibitörü uygulanmış ve %10 Paraloid B-72 bariyer tabakası ile korozyon döngüsü pasifize edilmiştir. Eserlerin uzun dönemli durumları müze uzmanları koordinasyonuyla periyodik olarak izlenmektedir. İdeal laboratuvar şartlarında eser naklinin lojistik riskleri nedeniyle, çapaların arkeolojik ve metalurjik kimliklendirilmesi amacıyla tahribatsız bir analitik yöntem seçilmiştir. Ankara Üniversitesi Yer Bilimleri Uygulama ve Araştırma Merkezi (YEBİM) bünyesinde gerçekleştirilen Mikro-XRF (µXRF) analizleri ve SPSS hiyerarşik kümeleme analizi sonucunda, 5 çapanın 4'ünün elementel kompozisyon bakımından ortak üretim geleneğine/kaynağa ait olduğu, 5. çapanın ise farklı bir metalurjik kökene sahip olduğu kanıtlanmıştır. Geliştirilen bu yöntemin adli otantiklik araştırma standartları modern bir çapa örneği kontrol grubu ile doğrulanmıştır. Bu çalışma, teknik kısıtlamalar altındaki kurtarma kazılarında acil müdahale konservasyonu ile tahribatsız mikro-analitik yaklaşımların entegrasyonuna dair örnek bir metodoloji sunmaktadır.

Abstract

This study focuses on the conservation strategy and identity research of five Early Byzantine (5th–6th century AD) T-type iron anchors recovered from the site designated as "Wreck 10", discovered outside the northern breakwater of the ancient port of Tieion in 2013. In the conservation of underwater finds within provincial museums, the absence of full-scale desalination infrastructure introduces an acute risk of active corrosion upon atmospheric exposure. Confronted with these technical limitations at the Karadeniz Ereğli Museum, an in-situ passive protection strategy was optimized during the summer of 2019 under the principles of conservation. In the emergency intervention executed with the participation of specialists from the Ankara Regional Laboratory for Restoration and Conservation, artifact surfaces were dehydrated with pure alcohol, a 5% tannic acid corrosion inhibitor was applied, and a 10% Paraloid B-72 barrier layer was established to halt the active corrosion cycle. The long-term condition of the artifacts is sustained through periodic monitoring in coordination with museum archaeologists. Due to the logistical risks of transporting large-scale artifacts under sub-optimal conditions, a non-destructive analytical route was adopted for their archaeological and metallurgical identification. Micro-XRF (µXRF) analyses conducted at Ankara University Earth Sciences Application and Research Center (YEBİM), followed by SPSS hierarchical clustering analysis, verified that four of the anchors are highly identical in trace element composition and originate from the same workshop/source, while the fifth anchor exhibits a distinct metallurgical profile. The forensic authenticity verification capability of the methodology was successfully validated against a modern manufactured anchor control sample. This study presents a replicable model demonstrating how emergency intervention conservation can be seamlessly integrated with non-destructive micro-analytical frameworks in salvage archaeology under technical constraints.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Genç, U., Kadıoğlu, Y. K. (2026). TİEİON ANTİK LİMANI "BATIK 10" ÇAPALARININ ÖZDEŞLİK VE OTANTİKLİK ARAŞTIRMALARI: MİKRO-XRF KÜMELEME ANALİZİ VE KONSERVASYON STRATEJİSİ. Amisos, Cilt: 11 Sayı: Prof. Dr. Gocha R. TSETSKHLADZE Anısına Akademik Yazılar / Studies in Memory of Prof. Dr. Gocha R. TSETSKHLADZE Özel Sayı, 58–73. https://doi.org/10.48122/amisos.1974221

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (2)

  1. Yağcıoğlu, K. D., – Kadıoğlu, Y. K. (2025). Geochemical discriminants for the provenance characterization of ceramics. Turkish Journal of Earth Sciences, 34(SI-1), 275-298.
  2. Yıldırım, Ş. (2021). Tieion'un (Filyos) Roma İmparatorluk Dönemi Limanı Hakkında İlk Gözlemler. In E. Sökmen & A. Schachner (Eds.), Understanding transformations: Exploring the Black Sea region and Northern Central Anatolia in antiquity (BYZAS 26) (pp. 459-493). Ege Yayınları.