Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBulgular, akademisyenlerin genel olarak orta düzeyde YZ okuryazarlığına sahip olduğunu göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Dijital teknolojilerin gelişmesi ile ortaya çıkan potansiyel fırsatları ve olası tehditleri iyi analiz edebilmek için yapay zekâ okuryazarlığı becerisi günümüzün en çok ihtiyaç duyulan yetkinliklerinden biri haline gelmektedir. Yapay zekâ modellerinin sunduğu çeşitli araçlar akademik alanın tüm boyutlarında yeni dönüşümlere yol açmaktadır. Bu dönüşüm, akademisyenlerin YZ araçları ile üretilen içeriklerin eleştirel ve etik değerlendirmesini yapmalarını zorunlu kılmaktadır. Özellikle üretken YZ’nin ders hazırlama, literatür tarama ve veri analizi gibi süreçleri kolaylaştırması, yapay zekâ okuryazarlığını çağdaş akademik yeterliğin temel boyutlarından biri hâline getirmiştir. Araştırmanın konusu yükseköğretimde görev yapan akademisyenlerin yapay zekâ okuryazarlığı düzeyleridir. Çalışmanın örneklemi Amasya Üniversitesi’nde görev yapan akademisyenlerden oluşmaktadır. Çalışmanın amacı ise bu akademisyenlerin YZ okuryazarlık düzeylerini ortaya koymak ve cinsiyet, disiplin, akademik kıdem, günlük internet kullanımı ile ücretli YZ araçlarına erişim gibi etkenlere göre farklılıkları incelemektir. Çalışma, betimsel tarama deseninde tasarlanmıştır. Veriler, yüksek iç tutarlığa sahip 31 maddelik Yapay Zekâ Okuryazarlığı Ölçeği’nin çevrim içi uygulanmasıyla toplanmıştır. Ölçek; teknik anlama, eleştirel değerlendirme ve pratik uygulama alt boyutlarından oluşmaktadır. Bulgular, akademisyenlerin genel olarak orta düzeyde YZ okuryazarlığına sahip olduğunu göstermektedir. Pratik uygulama boyutu en güçlü alan iken, teknik bilgi eksiklikleri öne çıkmaktadır. Kadın akademisyenler eleştirel ve pratik açılardan daha yüksek yeterlik sergilerken, genç araştırma görevlileri ile fen bilimleri alanındakiler teknik ve pratik boyutlarda öne çıkmaktadır. Güzel sanatlar alanında ise eleştirel duyarlılığın belirgin olduğu gözlenmiştir. Düzenli internet kullanımı ve ücretli YZ araçlarına erişim, okuryazarlığı artırıcı etki yaratmaktadır. Sonuçlar, üniversitelerin teknik temelli eğitim modüllerini eleştirel-etik içeriklerle bütünleştirmesi ve tüm akademik personel için kurumsal YZ erişim eşitliği sağlaması gerektiğine işaret etmektedir. Çalışma, sorumlu ve yenilikçi YZ entegrasyonu hedefleyen dijital dönüşüm politikalarına yönelik öneriler de sunmaktadır.
Abstract
In order to effectively analyze the potential opportunities and threats emerging with the advancement of digital technologies, Artificial Intelligence (AI) literacy is becoming one of the most essential competencies of our time. Various tools offered by AI models are leading to new transformations in all dimensions of the academic field. This shift necessitates that academics conduct critical and ethical evaluations of content generated by AI tools. Particularly, as generative AI streamlines processes such as lesson preparation, literature review, and data analysis, AI literacy has become a fundamental dimension of contemporary academic competence. The subject of this research is the AI literacy levels of academics working in higher education. The sample of the study consists of academic staff working at Amasya University, and the aim of the study is to reveal the AI literacy levels of these academics and to examine differences based on factors such as gender, discipline, academic seniority, daily internet usage, and access to paid AI tools. The study was designed in a descriptive survey model. Data were collected through the online administration of the 31-item "Artificial Intelligence Literacy Scale," which possesses high internal consistency. The scale consists of the sub-dimensions of technical understanding, critical evaluation, and practical application. Findings indicate that academics generally possess a moderate level of AI literacy. While the practical application dimension is the strongest area, deficiencies in technical knowledge are prominent. Female academics exhibit higher proficiency in critical and practical aspects, whereas young research assistants and members of the natural sciences stand out in technical and practical dimensions. In the field of fine arts, a distinct critical sensitivity was observed. Regular internet use and access to paid AI tools have an enhancing effect on literacy. The results suggest that universities should integrate technical-based training modules with critical-ethical content and ensure institutional AI access equality for all academic staff. The study also offers recommendations for digital transformation policies aiming for responsible and innovative AI integration.