KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Alanyazın / 2026 / Cilt: 6 Sayı: 1

Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşmesi konusunda Türkiye’de 2020-2024 yılları arasında yazılan tezlerin incelenmesi

Analysis of theses written between 2020-2024 in Türkiye on the organizational socialization of teachers

Neşe Dağ Yalnizlar(MEB)0009-0006-3016-6054
Murat Gürkan Gülcan(GAZİ ÜNİVERSİTESİ, GAZİ EĞİTİM FAKÜLTESİ, EĞİTİM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ)0000-0003-3032-4383
Sayfa
38–56
Yayın Tarihi
2025-05-25
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Araştırma sonuçlarına göre, 2020-2024 yılları arasında belirlenen konu ile ilgili doktora tezinin bulunmadığı; tezlerin en çok nicel araştırma yöntemiyle ilişkisel tarama deseninde, basit seçkisiz yöntem kullanılarak, örnekleminin anaokulu-okulöncesi, ilkokul, ortaokul, lisede görev yapan öğretmenler olarak belirlendiği; örneklem bölgelerinden birisi olan Marmara Bölgesi’nde, örgütsel sosyalleşme konusu ile ilgili olarak, sadece bir tezin yazıldığı; örgütsel sosyalleşme düzeyinin en çok çalışılan konu olduğu; veri toplama aracı olarak en fazla, Erdoğan ve Dönmez’in (2019) örgütsel sosyalleşme ölçeğinin kullanıldığı tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmanın amacı Türkiye’de 2020-2024 yılları arasında öğretmenlerin örgütsel sosyalleşmesi konusunda yazılan lisansüstü tezlerin kapsamlı ve bütüncül bir biçimde incelenmesidir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışma grubunu YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında bulunan, 2020-2024 yılları arasında öğretmenlerin örgütsel sosyalleşmesi konusunda yazılan 15 yüksek lisans tezi oluşturmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Araştırma sonuçlarına göre, 2020-2024 yılları arasında belirlenen konu ile ilgili doktora tezinin bulunmadığı; tezlerin en çok nicel araştırma yöntemiyle ilişkisel tarama deseninde, basit seçkisiz yöntem kullanılarak, örnekleminin anaokulu-okulöncesi, ilkokul, ortaokul, lisede görev yapan öğretmenler olarak belirlendiği; örneklem bölgelerinden birisi olan Marmara Bölgesi’nde, örgütsel sosyalleşme konusu ile ilgili olarak, sadece bir tezin yazıldığı; örgütsel sosyalleşme düzeyinin en çok çalışılan konu olduğu; veri toplama aracı olarak en fazla, Erdoğan ve Dönmez’in (2019) örgütsel sosyalleşme ölçeğinin kullanıldığı tespit edilmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2020-2024 Verileri
⚙️Değişkenler:öğretmenlerin örgütsel sosyalleşmesi · örgütsel sosyalleşme · eğitim

Özet

Bu çalışmanın amacı Türkiye’de 2020-2024 yılları arasında öğretmenlerin örgütsel sosyalleşmesi konusunda yazılan lisansüstü tezlerin kapsamlı ve bütüncül bir biçimde incelenmesidir. Araştırmada, betimsel içerik analizi ve kategorik çözümleme tekniği kullanılmıştır. Çalışma grubunu YÖK Ulusal Tez Merkezi veri tabanında bulunan, 2020-2024 yılları arasında öğretmenlerin örgütsel sosyalleşmesi konusunda yazılan 15 yüksek lisans tezi oluşturmaktadır. Araştırma sonuçlarına göre, 2020-2024 yılları arasında belirlenen konu ile ilgili doktora tezinin bulunmadığı; tezlerin en çok nicel araştırma yöntemiyle ilişkisel tarama deseninde, basit seçkisiz yöntem kullanılarak, örnekleminin anaokulu-okulöncesi, ilkokul, ortaokul, lisede görev yapan öğretmenler olarak belirlendiği; örneklem bölgelerinden birisi olan Marmara Bölgesi’nde, örgütsel sosyalleşme konusu ile ilgili olarak, sadece bir tezin yazıldığı; örgütsel sosyalleşme düzeyinin en çok çalışılan konu olduğu; veri toplama aracı olarak en fazla, Erdoğan ve Dönmez’in (2019) örgütsel sosyalleşme ölçeğinin kullanıldığı tespit edilmiştir. Araştırma bulgularına göre öncelikle, nitel ve karma araştırma yöntemine ağırlık verilerek, araştırma desenlerinin çeşitlendirilmesi önerilmektedir

Abstract

The aim of this study is to analyse postgraduate theses written on the organizational socialization of teachers in Türkiye between the years 2020-2024 in a comprehensive and holistic manner. Descriptive content analysis and categorical analysis techniques were used in the research. The study group consists of 15 postgraduate theses written on the organizational socialization of teachers between the years 2020-2024 which are in the YÖK National Thesis Center database. According to the research results, it was determined that there was no doctoral dissertation on the determined subject between the years 2020-2024; the theses were mostly determined with the quantitative research method, relational screening design and the samples were determined as teachers working in kindergarten-preschool, primary school, secondary school and high school by using the simple random method; in the Marmara Region, one of the sample regions, only one thesis was written on the subject of organizational socialization; the level of organizational socialization was the most studied subject; and the organizational socialization scale of Erdoğan and Dönmez (2019) was used the most as the data collection tool. According to the research findings, it is recommended to diversify the research designs by giving priority to the qualitative and mixed research methods.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yalnizlar, N. D., Gülcan, M. G. (2025). Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşmesi konusunda Türkiye’de 2020-2024 yılları arasında yazılan tezlerin incelenmesi. Alanyazın, Cilt: 6 Sayı: 1, 38–56. https://doi.org/10.59320/alanyazin.1683573

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (65)

  1. Akalan, S. (2024). YBO’larda görev yapan öğretmenler ile gündüzlü okullarda görevli öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeylerinin karşılaştırılması (Tez No. 914059) [Yüksek Lisans Tezi, Atatürk Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  2. Akçakoca, A. ve Bilgin, K., U. (2016). Okul müdürlerinin liderlik stilleri ve öğretmen performansı. Çağdaş Yönetim Bilimleri Dergisi, 3(2), 1-23.
  3. Akgül, R. (2020). Öğretmenlerin algısal mobbing düzeylerinin örgütsel sosyalleşme, örgütsel bağlılık ve örgütsel yalnızlık ile ilişkisi (Tez No. 616468) [Yüksek Lisans Tezi, Fırat Üniversitesi].YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  4. Angelle, P. S. (2002). Socialization experiences of beginning teachers in differentially effective schools. Paper presented at the annual meeting of the American Educational Research, New Orleans, United States of America. https://eric.ed.gov/?id=ED465725
  5. Avcı Yaşar, E. (2014). Kültürel sermaye ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. International Journal of Social Science Research,3(1), 65-76.
  6. Aydın, F. ve Tulunay Ateş, Ö. (2022). Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşmesine ilişkin 2016-2020 yılları arasında Türkiye’de yapılan akademik çalışmaların incelenmesi. Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi,4(10), 920-945. https//doi.org/10.47994/usbad.1083069
  7. Bacanlı, H., İlhan, T. ve Aslan, S. (2009). Beş faktör kuramına dayalı bir kişilik ölçeğinin geliştirilmesi: sıfatlara dayalı kişilik testi (SDKT). Türk Eğitim Bilimleri Dergisi,7(2), 261-279.
  8. Balcı, A. (2003). Örgütsel sosyalleşme kuram strateji ve taktikler.Pegem.
  9. Balcı, A., Baltacı, A., Fidan, T., Cereci, C. ve Acar, U. (2012). Örgütsel sosyalleşmenin örgütsel özdeşleşme ve örgütsel vatandaşlık ilişkisi: ilköğretim okulu yöneticileri üzerinde bir araştırma. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi,2(2), 47-74.
  10. Balcı, A., Öztürk, I., Polatcan, M., Saylık, A. ve Bil, E. (2016). Organizational socialization andits realation with organizational performance in high schools. Journal of Education and Training Studies,4(9), 71-81. http://dx.doi.org./10.11114/jets.v4i9.1685
  11. Basım, H., N. ve Şeşen, H. (2006). Örgütsel vatandaşlık davranışı ölçeği uyarlama ve karşılaştırma çalışması. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 61(4), 83-101.
  12. Baş, F. ve Özturan Sağırlı, M. (2017). Türkiye’de eğitim alanında üstbiliş odaklı yapılan makalelere yönelik bir içerik analizi. Eğitim ve Bilim,42(192), 1-33. https//dx.doi.org/10.15390/EB.2017.7115
  13. Bauer, T. N., Morrison, E. W. ve Callister, R. R. (1998). Organizational socialization: A review and directions for future research. In G. R. Ferris (Ed.), Research In Personaland Human Management, 16, 149-214. Elsevier Science/JAI Press. https://www.researchgate.net/publication/44019010
  14. Bayraktutan, İ. (2011). İlköğretim okul müdürlerinin denetim rolleri (Sivas ili örneği) (Tez No. 279548) [Yüksek Lisans Tezi, Cumhuriyet Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  15. Bektaş, T. (2021). Örgütsel vatandaşlık davranışlarının kişilik özellikleri ve örgütsel sosyalleşme açısından incelenmesi (Tez No. 690875) [Yüksek Lisans Tezi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  16. Blase, J., J. (1985). The socialization of teachers: An ethnographic study of factors contributing to the rationalization of teacher’s instructional perpective. Urban Education,20(3), 235-256. https//doi.org/10.1177/004208598502000301
  17. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2016). Bilimsel Araştırma Yöntemleri.Pegem.
  18. Can, H., Akgün, A. ve Kavuncubaşı, Ş. (2006). Kamu ve özel kesimde insan kaynakları yönetimi.Siyasal.
  19. Can, N., Yıldırım, N., Bedir, G. ve Atalmış, E. H. (2019). İdealist öğretmen ölçeğinin geliştirilmesi: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Manisa Celal Bayar ÜniversitesiSosyal Bilimler Dergisi, 17(4), 405-418.
  20. Cenger, M. (2024). Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşmeleri ile işe bağlanmaları arsındaki ilişki (Tez No. 919116) [Yüksek Lisans Tezi, Giresun Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  21. Chao, G. T., ’Leary-Kelly, A., Wolf, S., Klein, H. ve Gardner, P. (1994). Organizational socialization: Its content and consequences. Journal of Applied Psychology,79(5), 730-743. https//doi: 10.1037/0021-9010.79.5.730
  22. Çalık, T. (2003). İşgörenlerin örgüte uyumu (Örgütsel sosyalizasyon). Türk Eğitim BilimleriDergisi,1(2).
  23. Çanak, M. ve Katıtaş, S. (2016). Aday öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme süreçlerinin incelenmesi. Uluslararası Eğitim Bilimleri Dergisi, (7), 111-130.
  24. Çapa, Y., Çakıroğlu, J. ve Sarıkaya, H. (2005). The development and validation of a Turkish version of teachers’ sense of efficacy scale. Education and Science,30(137), 74-81.
  25. Çavuşoğlu, Ş. (2022). Ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme ve örgütsel özdeşleşme düzeyleri ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki (Tez No. 743848) [Yüksek Lisans Tezi, Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  26. Çınar, D., B. (2020). Üniversitelerin örgütsel yapı özellikleri ile akademisyenlerin örgütsel sosyalleşme düzeyleri arsındaki ilişki (Tez No. 636470) [Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  27. Daban, E. (2023). Liselerde okul yöneticilerinin liderlik stilleri ile öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No. 787121) [Yüksek Lisans Tezi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  28. Dolapcı, E. ve Uluğ, F. (2023). Okul müdürlerinin öğretimsel liderlik davranışlarına ilişkin sistematik bir derleme çalışması. Alanyazın,4(1),9-20. https//doi.org/10.59320/alanyazin.1228279
  29. Erdoğan, U. (2012). İlköğretim okullarının bürokratik yapıları ile öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeyleri arasındaki ilişki (Malatya Örneği) (Tez No. 314199) [Yüksek Lisans Tezi, İnönü Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  30. Erdoğan, U. ve Dönmez, B. (2019). Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeylerini belirlemeye yönelik bir ölçek geliştirme çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,20(1), 288-302. https://doi.org/10.17679/inuefd.531733
  31. Erol, E. ve Ordu, A. (2018). Organizational structure scale-University version. European Journal of Educational Research, 7(4), 775-803. https://doi.org/10.12973/eu-jer.7.4.775
  32. Ertürk, S. ve Koşar, S. (2023). Sosyal yapılandırmacılık konulu tezlerin betimsel içerik analizi. JRES,10(1), 130-143. https://doi.org/10.51725/etad.1248617
  33. Gizdem, Ö, U. ve Kartal, S. (2015). Sınıf öğretmenlerinin örgütsel sosyalleşmelerinde informal grupların etkileri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 24(3), 1359-1370.
  34. Gölmez, A. (2022). Öğretmenlerin mesleki idealizmlerinin ve örgütsel sosyalleşme düzeylerinin örgütsel uyuma etkisi (Tez No. 737500) [Yüksek Lisans Tezi, Düzce Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  35. Göztok, H. İ. (2021). Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme ve yabancılaşma algılarına cinsiyet ve medeni durumun etkisi: Bir meta analiz çalışması (Tez No. 696444) [Yüksek Lisans Tezi, Siirt Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  36. Gülersel, Derelioğlu, M., B. (2020). Kuşak farkına göre öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme: İstanbul ilinde bir araştırma (Tez No. 620182) [Yüksek Lisans Tezi, Bahçeşehir Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  37. Gürbüz, B. (2022). Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeyleri ile özyeterlik algı düzeyleri arasındaki ilişki (Tez No. 719135) [Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://etz.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  38. Hazar, S. (2021). Okul müdürlerinin denetim rolleri ile öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeyleri arasındaki ilişki (Tez No. 662876) [Yüksek Lisans Tezi, Siirt Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  39. Hess, F. (1985). The socialization of the assistant principal: from the perspective of the local district. Education and Urban Society, 18(1), 93-106. eric.ed.gov/id=EJ335364
  40. İshakoğlu, G. (1998). Örgüt-birey uyumunun sağlanmasında personel seçimi ve sosyalleşmenin önemi (Tez No. 72812) [Doktora Tezi, Dokuz Eylül Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi
  41. Karaer, E. (2020). Öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme düzeyleri ile okul yöneticilerinin liderlik stilleri arasındaki ilişki (Tez No. 638139) [Yüksek Lisans Tezi, Gazi Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  42. Kartal, S. (2007). Eğitimde örgütsel sosyalleşme.Maya.
  43. Kartal, S. (2008). Eğitim çalışanlarının örgütsel sosyalleşmelerinde ilköğretim okulu yöneticilerinin katkıları ve iki örnek olay. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi,9(5),75-88.
  44. Kondakçı, Y. (2017). Eğitim kurumlarında örgütsel sosyalizasyon: Kuram, yöntem ve uygulama. S. Özdemir & N.
  45. Cemaloğlu (Eds.). Örgütsel Davranış ve Yönetimi içinde. (s. 33-54). Pegem Akademi.
  46. Koşar, D., Er, E., Kılınç, A. Ç. ve Koşar, S. (2017). Öğretmen liderliğine ilişkin yapılan çalışmaların incelenmesi: Bir içerik analizi. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi,4(7), 29-46. https//doi.org/10.29129/inujgse.317712
  47. Koşar, D. (2018). Türkiye’deki örgütsel vatandaşlık konulu tezlerin incelenmesi: Bir içerik analizi çalışması. Gazi Üniversitesi Journal of Gazi Educational Faculty(GUJGEF), 38(2), 779-802. https//doi.org/17152/gefad.382021
  48. Meyer, J. P. Allen, N. J. ve Smith, C. A. (1993). Commitment to organizations and occupations: Extensionand test of a three-component conceptualization. Journal of Applied Psychology, 78,538-551.
  49. Özden, Y. (1997). Öğretmenlerde okula adanmışlık: Yönetici davranışları ile ilişkili mi? Milli Eğitim, 135, 35-41.
  50. Özkalp, E. ve Meydan, B. (2015). Schaufeli ve Bakker tarafından geliştirilmiş olan işe angaje olma ölçeğinin Türkçe’de güvenirlik ve geçerliliğinin analizi. ISGUC The Journal of Industrial relations and Human Resources, 17(3), 4-19.
  51. Polat, S. (2007). Ortaöğretim öğretim öğretmenlerinin örgütsel adalet algıları, örgütsel güven düzeyleri ile örgütsel vatandaşlık davranışları arasındaki ilişki (Tez No. 220383) [Doktora Tezi, Kocaeli Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  52. Sezgin, F. ve Sönmez, E. (2018). Örgüt kültürü ve iklimi çalışmalarının sistematik incelenmesi: Bir içerik analizi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 257-275. https//doi.10.17679/inuefd.330928
  53. Staton, A.Q. (2008). Teacher socialization. In The International Encyclopedia of Communication, W. Donsbach (Ed.). https://doi.org/10.1002/9781405186407.wbiect016
  54. Şahin, S. (2009). Okul müdürlerinin dönüşümcü ve sürdürümcü liderlik stilleri ölçeğinin revizyon çalışması. Araştırma Raporu, İzmir.
  55. Taormina, R. (2004). Convergent validation of two measures of orgazinational socialization. International Journal of Human Resource Management,15(1), 76-94. https://doi:10.1080/0958519032000157357
  56. Toprakçı, M. (2021). Öğretmenlerin kültürel sermaye yeterlikleri ile örgütsel sosyalleşme düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Tez No. 669979) [Yüksek Lisans Tezi, Siirt Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  57. Tavşancıl, E. ve Aslan, A. E. (2001). Sözel, yazılı ve diğer materyaller için içerik analizi ve uygulama örnekleri.Epsilon.
  58. Tierney, W., G. (1997). Organizational socialization in higher education. Journal of Higher Education, 68(1), 1-16. https//: doi/org.10.2307/2959934
  59. Uçan, F. (2019). Örgütsel bağlılık, iş tatmini ve kişi-örgüt uyumu bağlamında kamu personel hareketliliği. Ekin Yayınevi.
  60. Uludaşdemir, G. (2024). Aday öğretmenlerin örgütsel sosyalleşme deneyimleri (Tez No. 892457) [Yüksek Lisans Tezi, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi]. YÖK tez merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/
  61. Ültay, E., Akyurt, H. ve Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi (10), 188-201. https://doi.org.10.21733/ibad.871703.
  62. Van Maaen J. ve Schein, E., H. (1977). Toward a theory of organizational socialization. Research of Organizational Behaviour, 1, 960-77.
  63. Wright, S. L. Burt, C. D. B. ve Strongman, K. T. (2006). Loneliness in the workplace: Construct definition and scale development, NZJ Psychology, 35(2), 59-68.
  64. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin.
  65. Yumuşak, H. ve Korkmaz, M. (2021). Okul etkililiği konulu tez ve makalelerin incelenmesi: Bir içerik analizi çalışması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi,41(3), 1771-1800.