Dergiler / Alanyazın / 2025 / Cilt: 6 Sayı: 2

Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin ortaokul düzeyindeki akademik yansımaları: Bir kapsam taraması

Academic reflections of the Türkiye Century Education Model at the middle school level: A scoping review

Taner Yılmaz(YOZGAT BOZOK ÜNİVERSİTESİ, ÇEKEREK FUAT OKTAY SAĞLIK HİZMETLERİ MESLEK YÜKSEKOKULU, TIBBİ HİZMETLER VE TEKNİKLER BÖLÜMÜ, TIBBİ TANITIM VE PAZARLAMA PR.)0000-0003-1164-3549
Sayfa
106–129
Yayın Tarihi
2025-11-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular, çalışmaların çoğunun 2025’te yayımlandığını; özellikle 5. sınıf, Fen bilimleri ve Türkçe derslerine odaklandığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu kapsam taraması, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin (TYMM) ortaokul düzeyindeki akademik yansımalarını sistematik biçimde haritalandırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:PRISMA-ScR yönergesine uygun olarak yürütülen araştırmada, 2024–2025 yıllarında DergiPark veritabanında yayımlanan 33 çalışma analiz edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular, çalışmaların çoğunun 2025’te yayımlandığını; özellikle 5. sınıf, Fen bilimleri ve Türkçe derslerine odaklandığını göstermektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:2024–2025 Verileri
⚙️Değişkenler:kapssam taraması · değer eğitimi · ortaokul

Özet

Bu kapsam taraması, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’nin (TYMM) ortaokul düzeyindeki akademik yansımalarını sistematik biçimde haritalandırmak amacıyla gerçekleştirilmiştir. PRISMA-ScR yönergesine uygun olarak yürütülen araştırmada, 2024–2025 yıllarında DergiPark veritabanında yayımlanan 33 çalışma analiz edilmiştir. İnceleme, sınıf düzeyi, ders alanı, kuramsal çerçeve, tematik odak, TYMM boyutları, veri kaynakları ve uygulamaya yönelik görüşler olmak üzere yedi araştırma sorusu çerçevesinde yapılmıştır. Bulgular, çalışmaların çoğunun 2025’te yayımlandığını; özellikle 5. sınıf, Fen bilimleri ve Türkçe derslerine odaklandığını göstermektedir. Araştırmaların önemli bir kısmı değerler eğitimi, öğrenci profili ve öğrenme çıktıları gibi temalara yönelmiş; öğretim programı ve ders kitapları temel veri kaynakları olmuştur. Uygulama önerileri program geliştirme, öğretmen yeterliği, materyal iyileştirmeleri ve normatif yönelimler etrafında toplanmıştır. Sonuç olarak TYMM’ye yönelik artan akademik ilgi, modelin eğitim politikası açısından önemli bir dönüşüm aracı olduğunu göstermekte; ancak literatürün betimleyici niteliği, ampirik verilerin sınırlılığı ve uluslararası karşılaştırmaların eksikliği dikkat çekmektedir. Çalışma, TYMM’nin kuramsal, yapısal ve uygulama boyutlarında daha derinlemesine araştırmalara duyulan ihtiyacı vurgulamaktadır.

Abstract

This scoping review systematically maps the academic reflections of the Turkish Century Maarif Model (TCEM) at the middle school level. Conducted in accordance with the PRISMA-ScR guideline, the study analyzed 33 articles published in the DergiPark database during 2024–2025. The review was structured around seven research questions concerning grade level, subject area, theoretical framework, thematic focus, TCEM dimensions, data sources, and practical perspectives. Findings show that most publications appeared in 2025, with a focus on 5th grade, Science, and Turkish courses. A significant portion of the studies addressed themes such as values education, student profiles, and learning outcomes, relying mainly on curricula and textbooks as data sources. Implementation recommendations emphasized curriculum development, teacher competence, material enhancement, and normative orientations. The growing academic interest highlights TCEM as an important tool for educational policy transformation, while also underlining the descriptive nature of current literature, limited empirical data, and the lack of international comparisons.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yılmaz, T. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin ortaokul düzeyindeki akademik yansımaları: Bir kapsam taraması. Alanyazın, Cilt: 6 Sayı: 2, 106–129. https://doi.org/10.59320/alanyazin.1781730

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (61)

  1. Ada, S., Baysal, Z. N. ve Korucu, S. (2005). Sınıf öğretmenlerinin sınıf içi olumsuz davranışlara gösterdikleri tepkilerin karakter eğitimi ve 2005 ilköğretim programı açısından değerlendirilmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 3(10), 7-18. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ded/issue/29191/312544
  2. Adıgüzel, A. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin Cumhuriyet dönemi eğitim programlarıyla karşılaştırmalı olarak incelenmesi: Bir meta sentez çalışması. The Journal of International Lingual Social and Educational Sciences, 11(1), 9–21. https://doi.org/10.34137/jilses.1630966
  3. Afacan Süğümlü, A., & Bahşi, N. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaokul Türkçe dersi öğretim programının Bloom taksonomisine göre incelenmesi. SDU International Journal of Educational Studies, 12(1), 27–49. https://doi.org/10.33710/sduijes.1629076
  4. Ak, B. S., & Köse, M. (2024). 2024 Fen Bilimleri dersi öğretim programı hakkında öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Academic Platform Journal of Education and Change, 7(2), 132–169. https://doi.org/10.55150/apjec.1582677
  5. Akpınar, B., Özer, B., Oral, B., & Köksalan, B. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin program geliştirme ve felsefi düzlemden analizi. Sosyal Bilimler Ekev Akademi Dergisi, 99, 59–73. https://doi.org/10.17753/sosekev.1489135
  6. Arksey, H., & O’Malley, L. (2005). Scoping studies: Towards a methodological framework. International Journal of Social Research Methodology, 8(1), 19–32. https://doi.org/10.1080/1364557032000119616
  7. Aslan, H. M. (2025). Sosyal Bilgiler dersinin diğer derslerle ilişkilendirilmesinin alan yazını ve öğretim programları bağlamında incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 14(1), 221–237. https://doi.org/10.7884/teke.1595183
  8. Atlı, K. (2019). Biyoloji dersi öğretim programının 21. yüzyıl becerilerinden yaratıcılık becerisi açısından değerlendirilmesi. Anadolu Öğretmen Dergisi, 3(1), 85–104. https://doi.org/10.35346/aod.554154
  9. Banaz, E. (2024). 2024 Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaokul Türkçe dersi öğretim programının dijital okuryazarlık açısından incelenmesi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 8(1), 279–290. https://doi.org/10.48066/kusob.1483671
  10. Başbayrak, M., & Karakaş, R. (2024). 8. sınıf öğrencilerinin destanlarda yer alan millî motifler üzerine metaforik algıları. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 13(4), 1498–1516. https://doi.org/10.7884/teke.1498393
  11. Başbayrak, M., & Sağlam, M. H. (2024). İlk gençlik hikâye edici metinlerinde kahramanların düşünme becerileri. Çocuk Edebiyatı ve Dil Eğitimi Dergisi, 7(2), 230–254. https://doi.org/10.47935/ceded.1530506
  12. Bayram, B., & Eldemir, C. (2025). Türkçe öğretmenlerinin 2024 Türkçe dersi öğrenme çıktılarına yönelik görüşleri. Asya Araştırmaları Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 11–37. https://doi.org/10.58640/asyar.1661590
  13. Çağ, H. D. (2025). 2024 ortaokul Türkçe öğretim programındaki dinleme/izleme öğrenme çıktılarının 5. sınıf ders kitabındaki görünümleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 13(1), 249–265. https://doi.org/10.16916/aded.1588343
  14. Çağlayan, G. (2025). Erdem-değer-eylem çerçevesi açısından 5. sınıf Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin görünümü. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 13(2), 222–240. https://doi.org/10.71084/ijlet.1670468
  15. Çakır, O. (2025). 2024 Hayat bilgisi dersi öğretim programı öğrenme çıktılarının 21. yüzyıl becerileri bağlamında değerlendirilmesi. Milli Eğitim, 54(246), 837–878. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1565831
  16. Çıkar, M., & Tural Sönmez, M. (2024). Geometrik nicelikler temasının 2018, 2005 ve 2024 yılı ortaokul Matematik dersi öğretim programlarına göre karşılaştırılması. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(2), 153–171. https://dergipark.org.tr/tr/pub/iauefd/issue/87940/1538809
  17. Çobanoğlu, R., & Yıldırım, A. (2021). Türkiye’de program geliştirme çalışmaları: Cumhuriyet’in ilanından günümüze tarihsel bir analiz. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi (TEBD), 19(2), 810–830. https://doi.org/10.37217/tebd.912329
  18. Dündar, R., Yeşilyurt, S., Demir, R. Z., & Yeşilyurt, A. G. (2025). Üretken yapay zekâ araçları ile Sosyal Bilgiler öğretimi: Avantajlar ve dezavantajlar. Disiplinlerarası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(20), 1–16. https://doi.org/10.57135/jier.1594253
  19. EPÖ (Eğitim Programları ve Öğretim) Alanı Profesörler Kurulu. (2006). İlköğretim 1-5. sınıflar öğretim programlarını değerlendirme toplantısı (Eskişehir) sonuç bildirisi. İlköğretim Online, 5(1), 1-8, 2006, [Online]: http://ilkogretimonline.org.tr
  20. Eroğlu, A. (2025). 21. yüzyıl becerileri bağlamında 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programı. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 14(2), 587–600. https://doi.org/10.7884/teke.1621698
  21. Garip, S., & Göçer, A. (2025). İşlevsel bir araç olarak infografiklerin Türkçe eğitiminde kullanılması. Journal of Multidisciplinary Studies in Education, 9(2), 66–78. https://dergipark.org.tr/tr/pub/jmse/issue/93486/1662572
  22. Geçimli, M., & Kayahan Yüksel, D. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli erdem-değer-eylem çerçevesi: Güz dönemi 5. sınıf Türkçe ders kitabı bağlamında bir inceleme. Uluslararası Toplumsal Bilimler Dergisi, 8(4), 160–174. http://dx.doi.org/10.30830/tobider.sayi.20.9
  23. Gözütok, F.D., Akgün, Ö.E., & Karacaoğlu, Ö.C. (2005). İlköğretim programlarının öğretmen yeterlikleri açısından değerlendirilmesi. Yeni İlköğretim Programlarının Değerlendirilmesi Sempozyumu, Eğitimde Yansımalar VII, 14- 16 Kasım, Erciyes Üniversitesi. Ankara: Sim Matbaası.
  24. Gücüm, B., & Kaptan, F. (1992). Dünden bugüne ilköğretim Fen Bilgisi programları ve öğretim. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7, 249–258. https://dergipark.org.tr/tr/pub/hunefd/issue/7830/103015
  25. Güneş, İ., Dursun, F., & Alcı, B. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaokul Matematik dersi öğretim programında ölçme ve değerlendirme yaklaşımının analizi. İstanbul Eğitim Dergisi, 2, 132–159. https://doi.org/10.71270/istanbulegitim.istj.1648231
  26. Gürler, A., & Gürgen, G. (2025). Geography education in social studies: A comparison of the 2018 and 2024 curricula. Ankara University Journal of Faculty of Educational Sciences (JFES), 58(1), 189–247. https://doi.org/10.30964/auebfd.1519989
  27. Haddaway, N. R., Page, M. J., Pritchard, C. C., & McGuinness, L. A. (2022). PRISMA2020: An R package and Shiny app for producing PRISMA 2020‐compliant flow diagrams, with interactivity for optimised digital transparency and Open Synthesis. Campbell Systematic Reviews, 18(2). https://doi.org/10.1002/cl2.1230
  28. Kahraman, M., & Biber, A. Ç. (2025). 5. sınıf matematik ders kitabının Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli erdem-değer-eylem çerçevesi açısından incelenmesi. Medeniyet Eğitim Araştırmaları Dergisi, 9(1), 35–49. https://dergipark.org.tr/tr/pub/mead/issue/93483/1708490
  29. Kalemkuş, J. (2021). Investigation of science curriculum learning outcomes in terms of 21st century skills. Anadolu Journal of Educational Sciences International, 11(1), 63-87. DOI: https://doi.org/10.18039/ajesi.800552
  30. Kalyoncu, R. (2024). Geleneksel Türk tiyatrosu ve dramanın Türkçe eğitiminde kullanımı. International Journal of Languages’ Education and Teaching, 12(4), 89–106. https://doi.org/10.71084/ijlet.1534763
  31. Kara Özkan, N. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programında üst düzey düşünme becerileri. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 9(1), 68–89. https://doi.org/10.48066/kusob.1611586
  32. Karagöl, E. (2025). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı (2024): Yenilenmiş Bloom taksonomisi bağlamında alan becerilerine eleştirel bakış. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 49, 1–28. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1613117
  33. Karagöl, E., & Aydoğan, Ş. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli ortaokul Türkçe dersi öğretim programındaki değerler açısından Türkçe öğretmenlerinin 5. sınıflara önerdiği çocuk edebiyatı kitapları. International Journal of
  34. Languages’ Education and Teaching, 13(1), 73–93. https://doi.org/10.71084/ijlet.1609900 Karagöl, E., & Yeşilyurt, E. (2025). Yenilenmiş Bloom taksonomisi ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modelindeki değerler bağlamında 5. sınıf Türkçe ders kitabı. Anadolu Dil ve Eğitim Dergisi, 3(1), 9–26. https://doi.org/10.5281/zenodo.15755182
  35. Karakoç Öztürk, B., & Alyaprak, A. M. (2024). 2019 ve 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programlarının eğitim programı ögeleri açısından değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 9(2), 1122–1158. https://doi.org/10.32321/cutad.1558058
  36. Kaya, M., & Aydın, E. (2024). 2019 Türkçe dersi öğretim programı ile 2024 Türkçe dersi öğretim programının karşılaştırılması. Harran Maarif Dergisi, 9(1), 108–146. https://doi.org/10.22596/hej.1482003
  37. Kayman, F., & Özdemir, H. (2025). 2024 Ortaokul Türkçe dersi öğretim programı: Öğretmen görüşleri ve öneriler. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 14(2), 517–531. https://doi.org/10.30703/cije.1567388
  38. Kıryak, Z., Ülger, T. K., Ülger, B. B., Bozkurt, İ., & Çepni, S. (2024). 2018 ve 2024 ilköğretim Fen Bilimleri ve Matematik dersleri öğretim programları öğrenme çıktılarının karşılaştırılması ve beceriler açısından incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(44), 3054–3089. https://doi.org/10.35675/befdergi.1507283
  39. Köçer, N. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Türkçe dersi öğretim programı ve 5. sınıf Türkçe ders kitabının kültür okuryazarlığı bağlamında incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 14(1), 161–171. https://doi.org/10.7884/teke.1589388
  40. Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli öğretim programları ortak metni. Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları.
  41. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
  42. Mutlu, H. ve Dinç, S. (2019). 6. sınıf Türkçe ders kitabında yer alan temalardaki metinlerin kök değerlerle ilişkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(4), 1048-1062. https://doi.org/10.16916/aded.593400
  43. Orhan, A., Demir, B., Çil, H., & Kölemen, E. B. (2025). MEB-UNICEF güncellemesi ve Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında okul dışı öğrenme ortamları üzerine analiz. Early Childhood Education Researches, 3(1), 20–41. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ecer/issue/91850/1672545
  44. Özdemir, S., & Yıldırım, M. (2025). İş birlikli öğrenme yöntemlerinden takım oyun turnuva tekniğinin Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi dersi 7. sınıflarda uygulanmasına yönelik öğrenci deneyimleri. Düzce İlahiyat Dergisi, 9(1), 28–65. https://doi.org/10.61272/duid.1638046
  45. Özhan, M. B., Taşgın, A. ve Kandırmaz, M. (2024). K12 beceriler çerçevesi: Türkiye bütüncül modeli bağlamında sosyal duygusal öğrenme becerileri. Millî Eğitim, 52 (Özel Sayı), 1027-1054. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1308964
  46. Özkan, C., & Yaman, S. (2025). 2024 Fen Bilimleri dersi öğretim programı öğrenme çıktılarının yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi. Turkish Journal of Primary Education, 10(1), 1–16. https://doi.org/10.1655610
  47. Sapsağlam, Ö. (2016). Okul öncesi dönemde karakter ve değerler eğitimi. Pegem Akademi Yayıncılık.
  48. Satmaz, İ., & Yabanova, U. (2024). Analysis of Maarif Model of Century of Türkiye secondary school Mathematics curriculum according to SOLO taxonomy. International Journal of Curriculum and Instructional Studies, 14(2), 195–219. https://doi.org/10.31704/ijocis.1582857
  49. Şeker, M. (2024). 2024 Sosyal Bilgiler öğretim programının bireysel farklılıklar yönüyle incelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 9(2), 386–392. https://doi.org/10.54979/turkegitimdergisi.1572825
  50. Tekin, Ö. G., & Bedir, G. (2019). Ortaokul öğretim programlarındaki kazanımların karakter Eğitimi analizi. Değerler Eğitimi Dergisi, 17(38), 139–169. https://doi.org/10.34234/ded.492505
  51. Tricco, A. C., Lillie, E., Zarin, W., O’Brien, K. K., Colquhoun, H., Levac, D., et al. (2018). PRISMA extension for scoping reviews (PRISMA-ScR): Checklist and explanation. Annals of Internal Medicine, 169(7), 467–473. https://doi.org/10.7326/M18-0850
  52. Turan, R., Gedik, H., & Kutluay, G. (2025). 2024 Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı üzerine karşılaştırmalı bir analiz. Ulusal Eğitim Akademisi Dergisi, 9(1), 107–134. https://doi.org/10.32960/uead.1627065
  53. Uygun, K., & Akgül, G. (2024). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin Türkiye Yüzyılı Maarif Modeline ilişkin görüşleri. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 8(2), 81–102. https://dergipark.org.tr/tr/pub/debder/issue/89513/1592478
  54. Ülçay, O. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli değerlendirmesi. Ulusal Eğitim Toplum ve Dünya Dergisi, 1(2), 70–75. https://doi.org/10.5281/zenodo.11097248
  55. Ülgen, G. (1994). Eğitim psikolojisi: Kavramlar, ilkeler, yöntemler, kuramlar ve uygulamalar. Ankara: Laser Ofset.
  56. Ünlü, S. (2025). Türkçe Eğitimi Alanındaki Dergilerde “Değerler Eğitimi” Üzerine Yapılmış Çalışmaların Bibliyometrik Analizi. Anadolu Kültürel Araştırmalar Dergisi, 9(2), 251-278. https://doi.org/10.63556/ankad.v9i2.221
  57. Üstünyer, F. (2009). Karakter Eğitimi ile İlgili Eğitimcilerin Görüşleri Üzerine Nitel Bir Araştırma (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi) Yeditepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
  58. Yang, J., Liu, Z., & Wu, L. (2023). An investigation into the attitude toward special education curriculum and teaching of special education teachers: The data from China’s Guangdong province. Research and Advances in Education, 2(4), 69-80. https://doi.org/10.56397/rae.2023.04.07
  59. Yıldırım, N. (2025). Ortaokul Türkçe dersi öğretim programının (Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli-2024) konuşma öğrenme alanı bağlamında değerlendirilmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 14(2), 568–586. https://doi.org/10.7884/teke.1598993
  60. Yıldırım, T. (2025). Üretim atölyelerinin yazma becerisine etkisinin değerlendirilmesi. Okuma Yazma Eğitimi Araştırmaları, 13(1), 103–123. https://doi.org/10.35233/oyea.1585069
  61. Yıldırım, Y. & Çalışkan, A. (2024). 2024 sosyal bilgiler dersi öğretim programının 2005, 2015 ve 2018 programlarıyla karşılaştırılmalı analizi. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 8 (1), 108 – 142. https://doi.org/10.46452/baksoder.1485390