KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Ahi Evran Tıp Dergisi / 2026 / Volume: 10 Issue: 2

Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olan Çocuklarda Oyun Terapisi: Hemşirelik Perspektifinden Bir Literatür İncelemesi

Play Therapy for Children with Attention Deficit Hyperactivity Disorder: A Literature Review from a Nursing Perspective

Edanur Tar Bolacalı(KIRŞEHİR AHİ EVRAN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-8821-8554
Sibel Küçükoğlu(SELÇUK ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3269-445X
Sayfa
—
Yayın Tarihi
2026-08-31
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Oyun terapisinin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan çocuklara yönelik olumlu etkileri göz önünde bulundurulduğunda, hemşirelerin görev ve yetki sınırları çerçevesinde terapötik oyun tekniklerinden yararlanmaları önerilmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu çocukluk çağında tanı konulan ve yaşam boyu devam eden, çocuğun günlük yaşamını ve gelişimini engelleyen “Dikkatsizlik, Hiperaktivite ve Dürtüsellik” ile karakterize olan ve çok sayıda çocuğu etkileyen bir sağlık sorunudur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu müdahalelerden biri de dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocukların tedavisinde davranış problemlerini iyileştirmede ve bilişsel becerilerini geliştirmede etkili olan oyun terapisidir.
💡
Sonuç & Katkı:Oyun terapisinin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan çocuklara yönelik olumlu etkileri göz önünde bulundurulduğunda, hemşirelerin görev ve yetki sınırları çerçevesinde terapötik oyun tekniklerinden yararlanmaları önerilmektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:behavior therapy · pediatric neurodevelopmental disorders · therapeutic play

Özet

Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu çocukluk çağında tanı konulan ve yaşam boyu devam eden, çocuğun günlük yaşamını ve gelişimini engelleyen “Dikkatsizlik, Hiperaktivite ve Dürtüsellik” ile karakterize olan ve çok sayıda çocuğu etkileyen bir sağlık sorunudur. Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu tedavisi psikofarmakolojik ve psikososyal müdahalelerin birlikte kullanıldığı çok yönlü tedavi yaklaşımını içermektedir. Bu müdahalelerden biri de dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan çocukların tedavisinde davranış problemlerini iyileştirmede ve bilişsel becerilerini geliştirmede etkili olan oyun terapisidir. Oyunun terapötik gücü, DEHB olan çocukların davranış problemlerini iyileştirmede ve bilişsel becerilerini geliştirmede etkili olabilmektedir. Aynı zamanda çocukların kendilerini keşfetmesine ve oyun aracılığıyla ifade etmesine de yardımcı olmaktadır. Oyun terapisinin dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan çocuklara yönelik olumlu etkileri göz önünde bulundurulduğunda, hemşirelerin görev ve yetki sınırları çerçevesinde terapötik oyun tekniklerinden yararlanmaları önerilmektedir. Ayrıca hemşirelik bakımında gerekli durumlarda, multidisipliner ekip çalışması kapsamında bu alanda yetkin ve eğitimli uzmanlardan destek alınması gerekmektedir. Bu derlemede, DEHB’li çocuklarda görülen semptomlar ve bu semptomların etkileri üzerinde oyun terapisinin etkinliği literatür bulguları doğrultusunda ele alınmıştır.

Abstract

Attention deficit hyperactivity disorder is a lifelong health problem diagnosed in childhood, characterized by “Inattention, Hyperactivity and Impulsivity” that interferes with the child's daily life and development and affects a large number of children. The treatment of attention deficit hyperactivity disorder includes a multifaceted treatment approach that uses psychopharmacological and psychosocial interventions together. One of these interventions is play therapy, which is effective in improving behavioral problems and developing cognitive skills in the treatment of children with attention deficit hyperactivity disorder. The therapeutic power of play can be effective in improving behavioral problems and developing cognitive skills of children with ADHD. It also helps children discover and express themselves through play. Considering the positive effects of play therapy on children with attention deficit hyperactivity disorder (ADHD), it is recommended that nurses utilize therapeutic play techniques within the limits of their duties and authority. In addition, when necessary in nursing care, support should be obtained from competent and trained specialists in this field within the scope of multidisciplinary teamwork. In this review, symptoms seen in children with ADHD and the effectiveness of play therapy on the effects of these symptoms are discussed in line with the findings of the literature.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bolacalı, E. T., Küçükoğlu, S. (2026). Dikkat Eksikliği Hiperaktivite Bozukluğu Olan Çocuklarda Oyun Terapisi: Hemşirelik Perspektifinden Bir Literatür İncelemesi. Ahi Evran Tıp Dergisi, Volume: 10 Issue: 2. https://doi.org/10.46332/aemj.1627327

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (47)

  1. Franke B, Michelini G, Asherson P, Banaschewski T, Bilbow A, Buitelaar JK, ve ark. Live fast, die young? A review on the developmental trajectories of ADHD across the lifespan. Eur Neuropsychopharmacol. 2018;28(10):1059-1088. doi: 10.1016/j.euroneuro.2018.08.001
  2. Ercan ES, Bilaç Ö, Özaslan TU, Ardic UA. Prevalence of psychiatric disorders among Turkish children: the effects of impairment and sociodemographic correlates. Child Psychiatry Hum. Dev. 2016;47(1):35-42. doi: 10.1007/s10578-015-0541-3
  3. Polanczyk GV, Salum GA, Sugaya LS, Caye A, Rohde, LA. Annual research review: a meta-analysis of the worldwide prevalence of mental disorders in children and adolescents. J. Child Psychol. Psychiatry 2015;56:345-365. doi: 10.1111/jcpp.12381
  4. Zorlu A, Unlu G, Cakaloz B, Zencir M, Buber A, Işıldar Y. The prevalence and comorbidity rates of ADHD among school-age children in Turkey. J Atten Disord. 2020;24(9):1237-1245. doi: 10.1177/1087054715577991
  5. Amerikan Psikiyatri Birliği. Ruhsal bozuklukların tanı ölçütleri başvuru el kitabı DSM-V. Köroğlu E, çeviri editörü. 5. Baskı. Ankara: Hekimler Yayın Birliği; 2013.
  6. Storebø OJ, Andersen ME, Skoog M, Hansen SJ, Simonsen E, Pedersen N ve ark. Social skills training for Attention Deficit Hyperactivity Disorder (ADHD) in children aged 5 to 18 years. Cochrane Database Syst Rev. 2019;6:1-149. doi: 10.1002/14651858.CD008223.pub3
  7. Erskine HE, Norman RE, Ferrari AJ, Chan GC, Copeland WE, Whiteford HA ve ark. Long-term outcomes of attention-deficit/hyperactivity disorder and conduct disorder: a systematic review and meta-analysis. J Am Acad Child Adolesc Psychiatry. 2016;55(10):841-850. doi: 10.1016/j.jaac.2016.06.016
  8. Akbas NB, Kilic EZ, Zahmacioglu O, Atalay H, Goktuna Z. Attention deficit and hyperactivity symptoms in a group of university students and relations with temperament and character profiles. J Psychiatry Neurol Sci. 2015;28(3): 189. doi: 10.5350/DAJPN2015280301
  9. Skirrow C, Asherson P. Emotional lability, comorbidity and impairment in adults with attention-deficit hyperactivity disorder. J Affect Disord. 2013;147(1-3):80-86. doi: 10.1016/j.jad.2012.10.011
  10. Kottman T, Meany-Walen KK. Doing play therapy: From building the relationship to facilitating change. New York: Guilford Publications; 2018.
  11. Stone J, Schaefer CE, eds. Game Play: Therapeutic Use of Games with Children and Adolescents. 3 st ed. Hoboken: John Wiley & Sons; 2020.
  12. Evans SW, Owens JS, Wymbs BT, Ray AR. Evidence-based psychosocial treatments for children and adolescents with attention deficit/hyperactivity disorder. J Clin Child Adolesc Psychol. 2018;47(2):157-198. doi: 10.1080/15374416.2017.1390757
  13. Yumru H, ve Koç Ş. Türkiye’de çocuk sağlığı hemşireliği uygulamalarında oyun terapisinin kullanımı: literatür incelemesi. Pediatr Pract Res. 2019;7(4):121-127.
  14. Robaie E, Malekian F. The effect of exploratory play therapy method on the reduction of the level of combined type /ADHD in 9 to 11 years old boys. Magnt. Research Report. 2015;3(4):14-22.
  15. Crenshaw DA, Stewart AL. Oyun Terapisi: Kapsamlı Teori ve Uygulama Rehberi. Bıyıklı N, Tuncel B, çeviri editörü. İstanbul: Apamer Psikoloji Yayınları; 2017:457-471.
  16. El-Nagger NS, Abo-Elmagd MH, Ahmed HI. Effect of applying play therapy on children with attention deficit hyperactivity disorder. J Nurs Educ Pract. 2017;7(5):104. doi: 10.5430/jnep.v7n5p104
  17. Mirzaie H, Hassani Mehraban A, Hosseini SA, Ghasemi Fard F, Jafari Oori M. Comparison of the effect of filial and adlerian play therapy on attention and hyperactivity of children with attention deficit hyperactivity disorder: a randomized clinical trial. Iran Rehabil J. 2019;17(4): 341-350. doi: 10.32598/irj.17.4.341
  18. T.C. Resmî Gazete. (2010, 8 Mart). Hemşirelik Yönetmeliği (Sayı: 27515). https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2010/03/20100308-4.htm
  19. Hayta MK. Biraz Hiperaktifiz Galiba; Hiperaktivite, Dikkat Eksikliği ve Öğrenme Güçlüğünün ABC'si. 2. Baskı. İstanbul: Timaş Yayınları; 2014.
  20. Faraone SV, Sergeant J, Gillberg C, Biederman J. The worldwide prevalence of ADHD: is it an American condition? World Psychiatry 2003;2(2):104.
  21. Kooij SJ, Bejerot S, Blackwell A, Caci H, Casas-Brugué M, Carpentier PJ ve ark. European consensus statement on diagnosis and treatment of adult ADHD: The European Network Adult ADHD. BMC Psychiatry 2010;10(1):67. doi: 10.1186/1471-244X-10-67
  22. Larsson H, Dilshad R, Lichtenstein P, Barker ED. Developmental trajectories of DSM‐IV symptoms of attention‐deficit/hyperactivity disorder: Genetic effects, family risk and associated psychopathology. J Child Psychol Psychiatry. 2011;52(9):954-963. doi: 10.1111/j.1469-7610.2011.02379
  23. Albayrak Ö, Friedel S, Schimmelmann BG, Hinney A, Hebebrand J. Genetic aspects in attention-deficit/hyperactivity disorder. J Neural Transm. 2008;115(2):305-315. doi: 10.1007/s00702-007-0839-9
  24. Chen TJ, Ji CY, Wang SS, Lichtenstein P, Larsson H, Chang Z. Genetic and environmental influences on the relationship between ADHD symptoms and internalizing problems: A Chinese twin study. Am J Med Genet B Neuropsychiatr Genet. 2016;171(7):931-937. doi: 10.1002/ajmg.b.32411
  25. Özbaran B. Okul Öncesinde Hiperaktivite: Belirtiler Psikososyal Eğitsel ve Medikal Tedaviler. İstanbul: Yitik Ülke Yayınları; 2016.
  26. Karaman D, Durukan İ, Kara K. Family functions and levels of anxiety-depressive symptoms in mothers of children with attention deficit hyperactivity disorder. TAF Prev Med Bull. 2012;11(6):741-748. doi: 10.5455/pmb.1-1343309717
  27. Wolraich M, Brown L, Brown RT, DuPaul G, Earls M, Feldman, HM ve ark. Subcommittee on Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, Steering Committee on Quality Improvement and Management. ADHD: clinical practice guideline for the diagnosis, evaluation, and treatment of attention-deficit/hyperactivity disorder in children and adolescents. Pediatrics. 2011;128(5):1007-1022. doi: 10.1542/peds.2011-2654
  28. Catalá-López F, Hutton B, Núñez-Beltrán A, Page MJ, Ridao M, Macías Saint-Gerons D ve ark. The pharmacological and non-pharmacological treatment of attention deficit hyperactivity disorder in children and adolescents: a systematic review with network meta-analyses of randomised trials. PloS one. 2017;12(7):e0180355. doi: 10.1371/journal.pone.0180355
  29. Wolraich ML, Hagan JF, Allan C, Chan E, Davison D, Earls M ve ark. Clinical practice guideline for the diagnosis, evaluation, and treatment of attention-deficit/hyperactivity disorder in children and adolescents. Pediatrics. 2019; 144(4):e20192528. doi: 10.1542/peds.2019-2528
  30. Al Hariri A, Faisal E. Effects of teaching art activities by using the playing method to develop skills in preschool children with attention deficit hyperactivity disorder. Journal of Developmental Disabilities 2013;19(1):1-6.
  31. Barzegary L, Zamini S. The effect of play therapy on children with ADHD Procedia. Social and Behavioral Sciences 2011;30:22162218. doi: 10.1016/j.sbspro.2011.10.432
  32. VanFleet R, Sywulak AE, Sniscak CC. Çocuk-Merkezli Oyun Terapisi. Kural HU, Tuncel B, çeviri editörleri. İstanbul: Apamer Psikoloji Yayınları; 2018.
  33. Landreth GL. Play therapy: The art of the relationship. 3 st ed. New York: Routledge; 2012.
  34. O'Connor KJ, Schaefer CE, Braverman LD, eds. Handbook of play therapy. John Wiley & Sons, Incorporated; 2016.
  35. Axline VM. Yönlendirici Olmayan Grup Terapisi, Oyun Terapisi. Çilek E, çeviri editörü. Ankara: Panama Yayınları; 2019. p.39-40.
  36. Michaeli Manee F, Nourizad N, Behnejad S, Haggi R. Appraisal of effectiveness and comparison of parent-child interaction therapy and parent management training on symptom improvement of ADHD among boys with ADHD. Journal of Research and Health. 2018;8(5):425-434. doi: ‎10.29252/jrh.8.5.425
  37. Schaefer CE, Drewes AA. Oyunun ve oyun terapisinin terapötik güçleri. Oyun terapisinin temelleri. Özkaya BT, çeviri. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık; 2013:15-25.
  38. Lowenstein L. Favorite therapeutic activities for children, adolescents, and families: Practitioners share their most effective interventions. Canada: Champion Press; 2011.
  39. Ogelman HG. Yaşamın İlk Yıllarında Oyun: Oyuna Çok Yönlü Bakış. Ankara: Pegem Akademi; 2014:396-413.
  40. Öğretir AD. Play and the play therapy. Gazi Üniversitesi Endüstriyel Sanatlar Eğitim Fakültesi Dergisi. 2008;22:94-100.
  41. Abdollahian E, Mokhber N, Balaghi A, Moharrari F. The effectiveness of cognitive-behavioural play therapy on the symptoms of attention-deficit/hyperactivity disorder in children aged 7–9 years. ADHD Atten Defic Hyperact Disord. 2013;5(1):41-46. doi: 10.1007/s12402-012-0096-0
  42. Tekin G, Sezer Ö. Applicability of play therapy in Turkish early childhood education system: today and future. Procedia Soc Behav Sci. 2010;5:50-54. doi: 10.1016/j.sbspro.2010.07.049
  43. Li S, Lu Y, Wu J. Sandplay therapy as a complementary treatment for children with ADHD: A scoping review. Issues in Mental Health Nursing, 2023;44(9), 911-917. doi: 10.1080/01612840.2023.2249990
  44. Öğüt DK, Özbaran NB, Köse S, Kesikçi H. Executive functions in preschool children with attention deficit hyperactivity disorder. Anadolu Psikiyatri Derg. 2020;21(4):423-428. doi: 10.5455/apd.69056
  45. Wong TY, Chang YT, Wang MY, Chang YH. The effectiveness of child-centered play therapy for executive functions in children with attention-deficit/hyperactivity disorder. Clinical Child Psychology and Psychiatry. 2023; 28(3), 877-894. doi: 10.1177/13591045221128399
  46. Budiyarti L, Agustini N, Hayati H, Panjaitan RU, Hakim N. Effectiveness of web-based play therapy intervention in supporting the development of children with attention deficit/hyperactivity disorder. La Pediatria Medica e Chirurgica.2023;45:1 doi: 10.4081/pmc.2023.316
  47. Wolraich M, Brown L, Brown RT, DuPaul G, Earls M, Feldman, HM ve ark. Subcommittee on Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder, Steering Committee on Quality Improvement and Management. ADHD: clinical practice guideline for the diagnosis, evaluation, and treatment of attention-deficit/hyperactivity disorder in children and adolescents. Pediatrics. 2011;128(5):1007-1022. doi: 10.1542/peds.2011-2654