Dergiler / Ağrı İslami İlimler Dergisi / 2026 / Cilt: 5 Sayı: 10

İSMÂİL HAKKI BURSEVÎ’NİN RÛHU’L-BEYÂN TEFSİRİ ÖZELİNDE YÛSUF SÛRESİNİN ÎŞARÎ YORUMU

Nabi Sabuncu(AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-6270-4124
Saadet Altay(AĞRI İBRAHİM ÇEÇEN ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0463-2860
Sayfa
142–162
Yayın Tarihi
2022-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yapılan bu tefsirlerin sonucunda sûrenin muhtevasında müridin manevi yolculuğu sırasında karşılacağı manevi hal ve makamlara işâretler bulunduğu görülmektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Özet:Araştırmamızda Osmanlının son devirlerinde yetişmiş olan büyük mutasavvıf İsmâil Hakkı Bursevî’nin (öl. 1137/1725) Yûsuf sûresini işârî olarak nasıl tefsir ettiğini anlatmaya çalıştık.Ayrıca müfessirin hayatını, eserlerini, fikir dünyasının gelişiminde katkısı bulunan hocalarını ve yararlandığı kaynakları da aktarmaya gayret gösterdik.En güzel kıssa olan sûredeki hikmetleri müfessirin görüşleri ışığında derledik.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmamızı bu hikmetlerden işârî olanlarını yakın bir zamanda kaleme alınan bir büyük eser üzerinden derleme ve sunma gayretiyle yaptık.
💡
Sonuç & Katkı:Yapılan bu tefsirlerin sonucunda sûrenin muhtevasında müridin manevi yolculuğu sırasında karşılacağı manevi hal ve makamlara işâretler bulunduğu görülmektedir.
🔬Tür:Literatür & Derleme Çalışması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tasavvuf · İşârî Tefsir · Yûsuf Suresi

Özet

Özet:Araştırmamızda Osmanlının son devirlerinde yetişmiş olan büyük mutasavvıf İsmâil Hakkı Bursevî’nin (öl. 1137/1725) Yûsuf sûresini işârî olarak nasıl tefsir ettiğini anlatmaya çalıştık.Ayrıca müfessirin hayatını, eserlerini, fikir dünyasının gelişiminde katkısı bulunan hocalarını ve yararlandığı kaynakları da aktarmaya gayret gösterdik.En güzel kıssa olan sûredeki hikmetleri müfessirin görüşleri ışığında derledik. Çalışmamızı bu hikmetlerden işârî olanlarını yakın bir zamanda kaleme alınan bir büyük eser üzerinden derleme ve sunma gayretiyle yaptık. Eseri temel alarak yaptığımız çalışmamızı zaman zaman diğer eserlerden alıntılar ve açıklamalar yaparak kuvvetlendirmeye gayret gösterdik.Çalışma alanımızı müfessirin Arapça olarak kaleme alınarak tercüme edilen Rûhu’l-Beyân tefsiri oluşturmaktadır. Her işârî tefsirde olduğu gibi bu tefsirde de gizli bazı hakikatler zikredilen insanlar/nesneler üzerinden tespit edilerek açıklanmaya çalışılmıştır. Yapılan bu tefsirlerin sonucunda sûrenin muhtevasında müridin manevi yolculuğu sırasında karşılacağı manevi hal ve makamlara işâretler bulunduğu görülmektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sabuncu, N., Altay, S. (2022). İSMÂİL HAKKI BURSEVÎ’NİN RÛHU’L-BEYÂN TEFSİRİ ÖZELİNDE YÛSUF SÛRESİNİN ÎŞARÎ YORUMU. Ağrı İslami İlimler Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 10, 142–162. https://ajindex.com/articles/1441666

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (25)

  1. KAYNAKÇA Ahmed b. Hanbel, el-Müsned, Kahire:Dâru’l Hadîs, 1995.
  2. Âlûsî, Şehâbeddin Mahmûd, Rûhu’l-Meânî, 30 Cilt, Beyrut: İhyau’t Turâsi’l Arabî, 1960.
  3. Aynî, Mehmed Ali, Türk Azizleri, İstanbul: Marifet Basımevi, 1944.
  4. Bilmen, Ömer Nasuhi, Büyük Tefsir Tarihi, 2 Cilt, İstanbul: Semerkand Yayınları, 2015.
  5. Buhârî, Muhammed b. İsmâil, Sahîh-i Buhârî Muhtasar, İstanbul:Karınca Polen Yayınları, 2016.
  6. Bursalı, Mehmet Tâhir, Osmanlı Müellifleri, 2 Cilt, İstanbul: Matbaa-i Âmire, 1915.
  7. Bursevî, İsmâil Hakkı, Rûhu’l-Beyân, 23 Cilt, İstanbul: Erkam Yayınları, 2014.
  8. Cerrahoğlu, İsmail, Tefsir Tarihi, Ankara:Fecr Yayınları, 2017.
  9. Çağırıcı, Mustafa vd. Kur’ân Yolu Tefsiri, 5 Cilt, İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2020.
  10. el-Hasenî, İbn Acîbe, Bahrü’l-Medîd, 11 Cilt, İstanbul:Semerkand Yayınları, 11. Baskı, 2018.
  11. en-Nîsâbûrî, Nizâmüddîn Hasen b. Muhammed b. Hüseyn el-A‘rec, Garaibul Kur'an ve Reğaibul Furkan, 17 Cilt, Beyrut: Dârul Kutûbul İlmiyye, 1996.
  12. er-Râzî, Fahreddin, Mefâtîhu’l-Gayb, Ankara:Akçağ Yayınları,1990.
  13. et-Tirmizî, Ebû Îsâ Muhammed b. Îsâ b. Sevre, Sünen’üt-Tirmizî, Konya: Kitap Dünyası, 2019.
  14. İbn-i Kesîr, ed-Dürrü’n-Nesîr fi’htisâri Tefsîri’l-Hâfız İbn Kesîr, 3 Cilt, Ankara:Hayat Yayın Grubu, 2021.
  15. Kevserî, Zâhid, Makâlat, Kahire:Matbaatü’l-Envâr,1964.
  16. Müslim b. Haccâc, Sahîh-i Müslim Muhtasar, İstanbul:Karınca Polen Yayınları, 2015.
  17. Namlı, Ali, İsmail Hakkı Bursevî: Hayatı, Eserleri, Tarîkat Anlayışı, İstanbul:İnsan Yayınları, 2001.
  18. Namlı,Ali, “İsmâil Hakkı Bursevî”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 23/102-110, İstanbul: TDV Yayınları, 2001.
  19. Namlı,Ali, “Rûhu’l-Beyân”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 35/211-213,İstanbul: TDV Yayınları, 2008.
  20. Osmanzâde, Hüseyin Vassâf, Sefine-i Evliyâ, İstanbul:Kitabevi Yayınları, 2015.
  21. Topaloğlu, Bekir, “Yûsuf Sûresi”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 44/28-30, İstanbul: TDV Yayınları, 2013.
  22. Uludağ,Süleyman, “İşârî Tefsir”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 23/424-428, İstanbul: TDV Yayınları, 2001.
  23. Yazır,Muhammed Hamdi,Hak Dinî Kur’an Dili, 10 Cilt, İstanbul: Azim Dağıtım, 2020.
  24. Yıldız, Sâkıb, “Türk Müfessiri İsmâil Hakkı Bursevî’nin Hayatı”, Atatürk Üniversitesi İsalmî İlimler Dergisi 0/1 (1975), 103-126. https://dergipark.org.tr/tr/pub/atauniilah/issue/2747/36637
  25. Zehebî, Mustafa Muhammed Hüseyin, et-Tefsîr ve’l-Müfessirûn,3 Cilt, Kahire:Dar’ul Hadîs, 2005.