KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi / 2025 / Cilt: 9 Sayı: 3

Üniversite Öğrencilerinin Uyku Tercihlerinde Sağlığın Sosyal Belirleyicilerinin Rolü: Kesitsel Bir Çalışma

The Role of Social Determinants of Health in Chronotypes Among College Students: A Cross-Sectional Study

Özlem Karatana(DOĞUŞ ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-1985-8256
Mesut Karaman(SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-7584-0800
Sayfa
333–344
Yayın Tarihi
2025-09-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Bu çalışma, sağlığın sosyal belirleyicileri ile uyku tercihleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur (p<0,05).

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Üniversite öğrencilerinde uyku sağlığı bir halk sağlığı sorunudur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmanın amacı, yurtlarda yaşayan üniversite öğrencilerinin (n= 380) uyku tercihleri ile sağlığın sosyal belirleyicileri arasındaki ilişkiyi araştırmaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Bu çalışma, sağlığın sosyal belirleyicileri ile uyku tercihleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur (p<0,05).
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Uyku sağlığı · Sağlığın sosyal belirleyicileri · Kronotipler

Özet

Amaç: Üniversite öğrencilerinde uyku sağlığı bir halk sağlığı sorunudur. Üniversite öğrencileri genellikle yetersiz uyku kalitesine sahiptir ve özellikle akşam tipi (E-tipi) uykuyu tercih etmektedirler. Bu çalışmanın amacı, yurtlarda yaşayan üniversite öğrencilerinin (n= 380) uyku tercihleri ile sağlığın sosyal belirleyicileri arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Yöntem: Bu çalışma tanımlayıcı-ilişkisel bir çalışmadır. Veri toplama araçları Kişisel Bilgi Formu, Üniversite Öğrencileri için Sağlığın Sosyal Belirleyicileri Ölçeği ve Sabah-Akşam Uyku Ölçeği'dir. Bulgular: Bu çalışma, sağlığın sosyal belirleyicileri ile uyku tercihleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğunu ortaya koymuştur (p<0,05). Üniversite öğrencilerinin sosyal sağlık ihtiyaçları azaldıkça sabah uykusunu (r: -0,628) ve sosyal sağlık ihtiyaçları arttıkça akşam uykusunu (r:0,673) tercih ettikleri görüldü. Sonuç: E-tipi üniversite öğrencilerinin uyku kalitelerini artırmak için sosyal sağlık ihtiyaçlarının karşılanması gerekmektedir. Sağlık profesyonelleri, halk sağlığı hemşireleri ve ya sosyal hizmet uzmanları sağlığın sosyal belirleyicilerini tespit edebilir ve sosyal sağlık ihtiyaçları olan üniversite öğrencileri için müdahale stratejileri uygulayabilir.

Abstract

Objective: Sleep health in college students is a public health concern. College students are commonly described as having poor sleep quality, especially those who prefer evening-type (E-type) sleep. Identifying the social determinants of chronotypes may facilitate a better understanding of why such students prefer E-type sleep. The current study aimed to investigate the relationship between social determinants and the sleep preferences of college students living in dormitories (n= 380). Method: This is descriptive-relational research. The data collection tools included Personal information form, Social Determinants of Health Scale for University Students, and Morningness-Eveningness Stability Scale. Results: This study revealing a statistically significant relationship between social determinants of health and sleep preferences (p< .05). The study found that college students seemed to prefer morning sleep as their social health needs decreased (r: -0.628) and evening sleep (r: 0.673) as their social health needs increased, concluding that the social health needs of E-type college students should be met in order to improve their sleep quality. Conclusion: Health professionals, public health nurses, and social workers may identify social determinants of health and employ intervention strategies for college students with social health needs.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Karatana, Ö., Karaman, M. (2025). Üniversite Öğrencilerinin Uyku Tercihlerinde Sağlığın Sosyal Belirleyicilerinin Rolü: Kesitsel Bir Çalışma. Adnan Menderes Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, Cilt: 9 Sayı: 3, 333–344. https://doi.org/10.46237/amusbfd.1567795

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (32)

  1. Becerra, M. B., Bol, B. S., Granados, R., & Hassija, C. (2020). Sleepless in school: The role of social determinants of sleep health among college students. Journal of American College Health, 68(2), 185–191. doi:10.1080/07448481.2018.1538148
  2. Sivertsen, B., Harvey, A. G., Gradisar, M., Pallesen, S., & Hysing, M. (2021). Delayed sleep–wake phase disorder in young adults: prevalence and correlates from a national survey of Norwegian university students. Sleep Medicine, 77, 184–191. doi:10.1016/j.sleep.2020.09.028.
  3. Wang, F., & Bíró, É. (2021). Determinants of sleep quality in college students: A literature review. Explore, 17(2), 170–177. doi:10.1016/ j.explore.2020.11.003.
  4. Silva, V. M., Magalhaes, J. E. de M., & Duarte, L. L. (2020). Quality of sleep and anxiety are related to circadian preference in university students. Plos One, 15(9), e0238514. doi:10.1371/journal.pone.0238514
  5. Montaruli, A., Castelli, L., Mulè, A., Scurati, R., Esposito, F., Galasso, L., & Roveda, E. (2021). Biological rhythm and chronotype: New perspectives in health. Biomolecules, 11(4), 487. doi:10.3390/biom11040487
  6. Castelli, L., Galasso, L., Mulè, A., Ciorciari, A., Esposito, F., Roveda, E., & Montaruli, A. (2023). Physical activity and morningness: A helpful combination in improving the sleep quality of active Italian university students. Chronobiology International, 40(8), 1028–1038. doi:10.1080/07420528.2023.2241906
  7. Billings, M. E., Hale, L., & Johnson, D. A. (2020). Physical and social environment relationship with sleep health and disorders. Chest, 157(5), 1304–1312. doi:10.1016/j.chest.2019.12.002
  8. Koo, D. L., Yang, K. I., Kim, J. H., Kim, D., Sunwoo, J., Hwangbo, Y., & Hong, S. B. (2021). Association between morningness‐eveningness, sleep duration, weekend catch‐up sleep and depression among Korean high‐ school students. Journal of Sleep Research, 30(1). doi:10.1111/jsr.13063
  9. Merikanto, I., Kortesoja, L., Benedict, C., Chung, F., Cedernaes, J., Espie, C. A., & Bjorvatn, B. (2022). Evening-types show highest increase of sleep and mental health problems during the COVID-19 pandemic multinational study on 19 267 adults. Sleep, 45(2). doi:10.1093/sleep/ zsab216
  10. Norbury, R. (2021). Diurnal preference and depressive symptomatology: A meta-analysis. Scientific Reports, 11(1), 12003. doi:10.1038/s41598-021-91205-3
  11. Centers for Disease Control and Prevention. (2022). Social determinants of health. Retrieved from https://www.cdc.gov/about/sdoh/ index.html
  12. Kuriyama, K. (2024). Social determinants of sleep quality: association between sleep quality and living environment among older individuals. Sleep and Biological Rhythms, 22(3), 301–302. doi:10.1007/ s41105-024-00533-0
  13. Marmot, M. (2020). Health equity in England: the marmot review 10 years on. BMJ, m693. doi:10.1136/bmj.m693
  14. Daliri Dizaj, M., & Hatami Khanghahi, T. (2022). Students’ residential preferences: a case study is dormitories of University of Mohaghegh Ardabili. Journal of Asian Architecture and Building Engineering, 21(4), 1348–1363. doi:10.1080/13467581.2021.1941987
  15. Cohen, J. (1992). Statistical power analysis. Current Directions in Psychological Science, 1(3), 98–101. doi:10.1111/1467-8721.ep10768783
  16. Ekenler, G., & Altınel, B. (2021). Hemşirelik öğrencilerinde uyku kalitesi ile akademik başarı arasındaki ilişkinin incelenmesi. Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi, 6(4), 575–582. doi:10.26453/otjhs.883544
  17. Arifuddin MK, Shashiraj HK, & Kavitha BS. (2021). Morningness- eveningness preferences among first year medical students. Scholars International Journal of Anatomy and Physiology, 4(3), 32–34. doi:10.36348/sijap.2021.v04i03.003
  18. Johnson, K. F., Brookover, D. L., & Bradbrook, K. (2022). Social health needs and promotive health factors scale for college students: Scale development and initial validation. Journal of American College Health, 70(1), 74–83. doi:10.1080/07448481.2020.1725021
  19. Karatana, Ö. (2024). Adaptation of the social determinants of health scale for university students to Turkish: A validity and reliability study. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 21, 769–779. doi:10.38079/igusabder.1224152
  20. Demirhan, E., Önder, İ., Horzum, M. B., Masal, E., & Beşoluk, Ş. (2019). Adaptation of the morningness–eveningness stability scale improved (MESSi) into Turkish. Chronobiology International, 36(3), 427–438. doi:10.1080/07420528.2018.1560307
  21. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2021). Using multivariate statistics, 7th edition. Pearson.
  22. Driller, M., Suppiah, H., Gastin, P. B., & Beaven, C. M. (2021). Questionnaire-derived sleep habits and academic achievement in first year university students. Clocks & Sleep, 4(1), 1–7. doi:10.3390/ clockssleep4010001
  23. Martinez-Cardoso, A., Jang, W., & Baig, A. A. (2020). Moving diabetes upstream: The social determinants of diabetes management and control among immigrants in the US. Current Diabetes Reports, 20(10), 48. doi:10.1007/s11892-020-01332-w
  24. Phillips, A. J. K., Clerx, W. M., O’Brien, C. S., Sano, A., Barger, L. K., Picard, R. W., & Czeisler, C. A. (2017). Irregular sleep/wake patterns are associated with poorer academic performance and delayed circadian and sleep/ wake timing. Scientific Reports, 7(1), 3216. doi:10.1038/s41598-017-03171-4
  25. Acar, G. A. (2018). Sağlıkla ilgili eğitim veren fakültelerdeki öğrencilerin uyku kalitesinin belirlenmesi. Pamukkale Medical Journal. doi:10.31362/ patd.399606
  26. Yilbas, B., & Gunel Karadeniz, P. (2022). The relationship between chronotype and impulsivity, attention-deficit disorder, internet, social media, and smartphone addiction. Alpha Psychiatry, 23(4), 203–209. doi:10.5152/alphapsychiatry.2022.21656
  27. Hasan, M. M., Jankowski, K. S., & Khan, M. H. A. (2022). Morningness- eveningness preference and shift in chronotype during COVID-19 as predictors of mood and well-being in university students. Personality and Individual Differences, 191, 111581. doi:10.1016/j.paid.2022.111581
  28. Önder, İ. (2022). Association of happiness with morningness - eveningness preference, sleep-related variables and academic performance in university students. Biological Rhythm Research, 53(6), 950–965. doi:10.1080/09291016.2020.1848266
  29. Nouri, A., Esmaeili, F., Seyedi, H., Rezaeian, S., Panjeh, S., Cogo-Moreira, H., & Pompeia, S. (2021). Factor structure and psychometric properties of the Persian versions of the pediatric daytime sleepiness scale and morningness–eveningness scale for children. Journal of Education and Health Promotion, 10(1), 343. doi:10.4103/jehp.jehp_260_21
  30. Lu, L., Dong, M., Jian, S., Gao, J., Ye, L., Chen, H., & Liu, S. (2021). Sex differences in the factors associated with sleep duration in university students: A cross-sectional study. Journal of Affective Disorders, 290, 345–352. doi:10.1016/j.jad.2021.04.025
  31. Arrona-Palacios, A., Díaz-Morales, J. F., & Adan, A. (2021). Sleep habits and circadian preferences in school-aged children attending a Mexican double-shift school system. Sleep Medicine, 81, 116–119. doi:10.1016/j.sleep.2021.02.016
  32. Wu, D., & Yang, T. (2023). Late bedtime, uncertainty stress among Chinese college students: impact on academic performance and self-rated health. Psychology, Health & Medicine, 28(10), 2915–2926. doi:10.1080/13548506.2022.2067337