Dergiler / Avrasya Etüdleri / 2018 / Cilt: 2 - Sayı: 54

Küçük Ağrı Krizi: Türkiye- İran İlişkilerinde Bir Kriz Yönetimi Örneği

The Little Ararat Crisis: An Example of Crisis Management in Turkish-Iranian Relations

Sayfa
151–177
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu makalede, Ağrı isyanları sonucu iki ülke arasında ortaya çıkan dış politika krizi (Küçük Ağrı krizi), krizin tetikleyici dinamikleri; kriz sürecinde karar alıcıların söylemleri ve kullanılan diplomatik, askeri ve hukuki araçlar çerçevesinde değerlendirilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:1926-1930 yılları arasında ortaya çıkan Ağrı isyanlarında İran’ın Küçük Ağrı bölgesinde bulunan Kürt isyancılar, sınırı geçerek Türkiye topraklarında saldırı gerçekleştirmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu makale, Ağrı İsyanları süresince Türkiye-İran ilişkilerini kriz yönetimi bağlamında incelemektedir. 1926’da çıkan Ağrı isyanı ile birlikte Türkiye ve İran arasında daha önce sınır düzenlemesi ile ilgili var olan uyuşmazlığa sınır güvenliği boyutu eklenmiştir. 1930 Ağrı isyanı (Zilan isyanı) sonrasında ise sınır uyuşmazlığı dış politika krizine dönüşmüştür.
💡
Sonuç & Katkı:Bu makalede, Ağrı isyanları sonucu iki ülke arasında ortaya çıkan dış politika krizi (Küçük Ağrı krizi), krizin tetikleyici dinamikleri; kriz sürecinde karar alıcıların söylemleri ve kullanılan diplomatik, askeri ve hukuki araçlar çerçevesinde değerlendirilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Alan Parametreleri

Özet

1926-1930 yılları arasında ortaya çıkan Ağrı isyanlarında İran’ın Küçük Ağrı bölgesinde bulunan Kürt isyancılar, sınırı geçerek Türkiye topraklarında saldırı gerçekleştirmiştir. Bu makale, Ağrı İsyanları süresince Türkiye-İran ilişkilerini kriz yönetimi bağlamında incelemektedir. 1926’da çıkan Ağrı isyanı ile birlikte Türkiye ve İran arasında daha önce sınır düzenlemesi ile ilgili var olan uyuşmazlığa sınır güvenliği boyutu eklenmiştir. 1930 Ağrı isyanı (Zilan isyanı) sonrasında ise sınır uyuşmazlığı dış politika krizine dönüşmüştür. Türkiye’nin İran topraklarında askeri operasyonla isyanı bastırmasının ardından dış politika krizi yumuşama sürecine girmiş ve iki ülke arasında imzalanan 1932 sınır anlaşması ile son bulmuştur. Bu makalede, Ağrı isyanları sonucu iki ülke arasında ortaya çıkan dış politika krizi (Küçük Ağrı krizi), krizin tetikleyici dinamikleri; kriz sürecinde karar alıcıların söylemleri ve kullanılan diplomatik, askeri ve hukuki araçlar çerçevesinde değerlendirilmiştir.

Abstract

During the Ararat uprising which took place between 1926 and 1930, Kurdish rebels attacked Turkish territory by crossing the border from the Little Ararat region of Iran. In this article, Turkish-Iranian relations during the Ararat uprising is analyzed in the context of crisis management. With the Ararat uprising which erupted in 1926, a border security dimension was added to the already present dispute between Turkey and Iran with respect to the rearrangement of the border. Following the 1930 Ararat uprising (Zilan uprising), the border dispute turned into a foreign policy crisis. The crisis deescalated after Turkey organized a mili-tary operation on Iranian soil to end the uprising and ended with the 1932 border agreement signed between the two countries. In this article, the foreign policy crisis which emerged between the two countries as a result of the Ararat uprising (the little Ararat crisis) is evaluated with respect to the trigger dynamics of the crisis; the discourses of the decision makers and the diplomatic, military and legal tools employed during the crisis.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

ÖZTIĞ, L. İ. (2018). Küçük Ağrı Krizi: Türkiye- İran İlişkilerinde Bir Kriz Yönetimi Örneği. Avrasya Etüdleri, Cilt: 2 - Sayı: 54, 151–177. https://ajindex.com/articles/143961

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (24)

  1. Abrahamian, Ervand. Modern İran Tarihi, çev. Dilek Şendil, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul, 2011.
  2. Akdevelioğlu, Atay ve Ömer Kürçüoğlu. “Ortadoğu’yla İlişkiler”, Baskın Oran (der.) Türk Dış Politikası: Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgu-lar, Belgeler, Yorumlar. Cilt 1: 1919-1980,
  3. İletişim Yayınları, İstanbul, 2001.
  4. Akşin, Abdülahat. Atatürk’ün Dış Politika İlkeleri ve Diplomasi, Türk Tarih Kurumu Yayınları, Ankara, 1991.
  5. As, Efdal. “XVI. yy.’dan Cumhuriyetin İlk Yıllarına Kadar Türk-İran Sınır Sorunları ve Çözümü”, Atatürk Yolu Dergisi, 46 (2010), s. 219-53.
  6. Brecher, Michael. Crisis in World Politics, Pergamon Press, Oxford, 1993.
  7. Çay, Abdülhaluk M. Her Yönüyle Kürt Dosyası, İlgi Kültür Sanat Yayın-ları, Ankara, 1996.
  8. Çetinsaya, Gökhan. “Atatürk Dönemi Türkiye-İran İlişkileri (1926-1938)”, Avrasya Dosyası, 5, No. 3 (1999), s. 148-175.
  9. Değerli, Esra Sarıkoyuncu. “Ağrı İsyanlarında Yabancı Parmağı (1926– 1930)”, SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, No. 1 (2008), s. 113-32.
  10. Erim, Nihat. “Türkiye Cumhuriyeti’nin Kuzeydoğu ve Doğu Sınırları”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 9, No. 1-2 (1952), s. 1-26.
  11. Fırat, Melek. “Balkan Antantı”, Baskın Oran (der.) Türk Dış Politikası: Kurtuluş Savaşından Bugüne Olgular, Belgeler, Yorumlar, Cilt 1: 1919-1980,
  12. İletişim Yayınları, İstanbul, 2001.
  13. Garthwaite, Gene R. İran Tarihi: Pers İmparatorluğu’ndan günümüze, çev. Fethi Aytuna, İnkilap, İstanbul, 2011. Genelkurmay Belgelerinde Kürt İsyanları, Cilt 2, Kaynak Yayınları,İstanbul, 1992.
  14. Gerede, Hüsrev. Siyasi Hatıralarım I: İran 1930-1934,
  15. Vakit Yayınları, İstanbul, 1952.
  16. Kalafat, Yaşar. Şark Meselesi Işığında Şeyh Sait Olayı, Karakteri, Döne-mindeki İç ve Dış Olaylar, Boğaziçi Yayınları, Ankara, 1992.
  17. Kaymaz, İhsan Şerif. “Emperyalizmin Kürt Kartı”, Gazi Akademik Bakış, 1, No. 1 (2007), s. 155–90.
  18. Karaca, Emin. Ağrı Eteklerinde İsyan, Karakutu Yayınları, İstanbul, 2003.
  19. Kıvılcımlı, Hikmet. İhtiyat Kuvvet: Milliyet (Şark), Yol Yayınları, İstanbul, 1979.
  20. Kocatürk, Utkan. Doğumundan Ölümüne Kadar Kaynakçalı Atatürk Gün-lüğü, Atatürk Araştırma Merkezi, Ankara, 1999.
  21. Köçer, Mehmet. “Ağrı İsyanı (1926-1930)”, Fırat Üniversitesi Sosyal Bi-limler Dergisi, 4, No. 2 (2004), s. 379-88.
  22. Marashi, Afshin. “Performing the Nation: The Shah’s Official State Visit to Kemalist Turkey, June to July1934”, Stephanie Cronin (der.) The Making of Modern Iran, State and Society under Riza Shah, 1921-1941,
  23. Routledge, London, 2003.
  24. Mesut, Ahmet. İngiliz Belgelerinde Kürdis