Dergiler / Türkiye Diyabet ve Obezite Dergisi / 2026 / Cilt: 10 Sayı: 2

Tip 1 Diyabetli Adölesanlarda Akıllı Telefon Bağımlılığı İle Diyabet Öz-Yönetimi Arasındaki İlişki

The Relationship Between Smartphone Addiction and Diabetes Self-Management In Adolescents With Type 1 Diabetes

Emre Çiydem(İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2886-6848
Sayfa
153–163
Yayın Tarihi
2026-08-31
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Verilerin analizinde çoklu doğrusal regresyon analizi (geriye doğru eleme yöntemi) kullanılmıştır.Bulgular: Akıllı telefon bağımlılığı ölçeği toplam puanındaki 1 birimlik artışın, algılanan diyabet öz-yönetimi düzeyinde 3,550 birimlik azalış ile ilişkili olduğu bulunmuştur (p < 0.001).

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Bu çalışma, tip 1 diyabetli ergenlerde akıllı telefon bağımlılığı ile diyabet öz-yönetimi arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır.Gereç ve Yöntemler: Bu araştırma kesitsel, tanımlayıcı ve korelasyonel bir tasarım kullanılarak gerçekleştirilmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Araştırmanın örneklemini Türkiye’de tip 1 diyabet tanısı almış 6–18 yaş aralığındaki 253 adölesan oluşturmuştur.
💡
Sonuç & Katkı:Verilerin analizinde çoklu doğrusal regresyon analizi (geriye doğru eleme yöntemi) kullanılmıştır.Bulgular: Akıllı telefon bağımlılığı ölçeği toplam puanındaki 1 birimlik artışın, algılanan diyabet öz-yönetimi düzeyinde 3,550 birimlik azalış ile ilişkili olduğu bulunmuştur (p < 0.001).
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Tip 1 diyabet · Akıllı telefon bağımlılığı · Diyabet öz-yönetimi

Özet

Amaç: Bu çalışma, tip 1 diyabetli ergenlerde akıllı telefon bağımlılığı ile diyabet öz-yönetimi arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamıştır.Gereç ve Yöntemler: Bu araştırma kesitsel, tanımlayıcı ve korelasyonel bir tasarım kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini Türkiye’de tip 1 diyabet tanısı almış 6–18 yaş aralığındaki 253 adölesan oluşturmuştur. Katılımcılar çevrim içi diyabet eğitim grupları ve sosyal medya platformları aracılığıyla araştırmaya dahil edilmiştir. Verilerin analizinde çoklu doğrusal regresyon analizi (geriye doğru eleme yöntemi) kullanılmıştır.Bulgular: Akıllı telefon bağımlılığı ölçeği toplam puanındaki 1 birimlik artışın, algılanan diyabet öz-yönetimi düzeyinde 3,550 birimlik azalış ile ilişkili olduğu bulunmuştur (p < 0.001). HbA1c düzeyindeki 1 birimlik artışın algılanan diyabet öz-yönetiminde 0,165 birimlik azalışla ilişkili olduğu saptanmıştır (p = 0.031). Son bir ayda yaşanan hipoglisemi sayısındaki 1 birimlik artışın algılanan diyabet özyönetimi düzeyinde 0,970 birimlik azalışa yol açtığı belirlenmiştir (p = 0.040). Benzer şekilde, son bir ayda yaşanan hiperglisemi sayısındaki 1 birimlik artışın algılanan diyabet öz-yönetimi düzeyinde 0,168 birimlik azalışla ilişkili olduğu bulunmuştur (p < 0.001).Sonuç: Akıllı telefon bağımlılığı ile algılanan diyabet öz-yönetimi arasında negatif yönlü bir ilişki saptanmıştır. HbA1c düzeyi, hipoglisemi ve hiperglisemi epizodlarının sıklığındaki artışın algılanan diyabet öz-yönetim düzeyindeki azalmayla anlamlı olarak ilişkili olduğu bulunmuştur. Sağlık profesyonellerinin, tip 1 diyabetli adölesanlarda etkili öz-yönetim müdahalelerini desteklemek amacıyla akıllı telefon bağımlılığını ve glisemik kontrol göstergelerini rutin olarak değerlendirmeleri önerilmektedir.

Abstract

Aim: This study aimed to examine the relationship between smartphone addiction and diabetes self-management in adolescents with type 1 diabetes.Material and Methods: This study was conducted using a cross-sectional descriptive and correlational design. The sample consisted of 253 children and adolescents aged 6–18 years diagnosed with type 1 diabetes in Türkiye. Participants were recruited through online diabetes education groups and social media platforms. Multiple linear regression analysis (backward elimination method) was used to analyze the data.Results: An increase of 1 unit in the smartphone addiction scale total score is associated with a decrease of 3.550 units in the participant’s perceived diabetes self-management level (p < 0.001). An increase of 1 unit in HbA1c level is associated with a decrease of 0.165 units in the participant’s perceived diabetes self-management level (p = 0.031). An increase of 1 unit in the number of hypoglycemic episodes in the last month is associated with a decrease of 0.970 units in the perceived diabetes self-management level (p = 0.049). An increase of 1 unit in the number of hyperglycemic episodes in the last month is associated with a decrease of 0.168 units in the participant’s perceived diabetes self-management level (p < 0.001).Conclusion: Smartphone addiction was negatively associated with perceived diabetes self-management. Higher HbA1c levels and more frequent hypo- and hyperglycemic episodes were also significantly related to poorer self-management. Healthcare professionals should routinely assess smartphone addiction and glycemic control indicators in adolescents with type 1 diabetes to support effective selfmanagement interventions.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sabaz, N., Çiydem, E. (2026). Tip 1 Diyabetli Adölesanlarda Akıllı Telefon Bağımlılığı İle Diyabet Öz-Yönetimi Arasındaki İlişki. Türkiye Diyabet ve Obezite Dergisi, Cilt: 10 Sayı: 2, 153–163. https://ajindex.com/articles/1436186

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (30)

  1. ISPAD Clinical Practice Consensus Guidelines 2022 Compendium authors. Definition, epidemiology, and classification of diabetes in children and adolescents. Pediatr Diabetes. 2022;23(Suppl 27):1-18.
  2. Hobbiss MH, Lavie N. Sustained selective attention in adolescence: Cognitive development and predictors of distractibility at school. J Exp Child Psychol. 2024;238:105784. https://doi. org/10.1016/j.jecp.2023.105784
  3. Atherton OE. Typical and atypical self-regulation in adolescence: The importance of studying change over time. Soc Pers Psychol Compass. 2020;14(1):1-14. https://doi.org/10.1111/ spc3.12514
  4. Goldstein MA. The changing adolescent: A biopsychosocial and behavioral perspective. Curr Pediatr Rep. 2020;8(2):66-68. https://doi.org/10.1007/s40124-020-00215-8
  5. Wong SKW, Smith HE, Chua JJS, Griva K, Cartwright EJ, Soong AJ, Dalan R, Tudor Car L. Effectiveness of self-management interventions in young adults with type 1 and 2 diabetes: A systematic review and meta-analysis. Diabet Med. 2020;37(2):229–241. https://doi.org/10.1111/dme.14190
  6. Martinez K, Frazer SF, Dempster M, Hamill A, Fleming H, McCorry NK. Psychological factors associated with diabetes self-management among adolescents with type 1 diabetes: A systematic review. J Health Psychol. 2018;23(13):1749-1765. https://doi.org/10.1177/1359105316669580
  7. Messer LH, Vigers T, Pyle L, Fivekiller E, Wadwa RP, Hernandez TL, Cook PF. Novel predictors of daily fluctuations in glycemia and self-management in adolescents and young adults with type 1 diabetes. Diabet Med. 2022;39(9):e14910. https:// doi.org/10.1111/dme.14910
  8. Guo J, Yang J, Wiley J, Ou X, Zhou Z, Whittemore R. Perceived stress and self-efficacy are associated with diabetes self-management among adolescents with type 1 diabetes: A moderated mediation analysis. J Adv Nurs. 2019;75(12):35443553. https://doi.org/10.1111/jan.14179
  9. Raymaekers K, Oris L, Prikken S, Moons P, Goossens E, Weets I, Luyckx K. The role of peers for diabetes management in adolescents and emerging adults with type 1 diabetes: A longitudinal study. Diabetes Care. 2017;40(12):1678–1684. https://doi. org/10.2337/dc17-0643
  10. Ji X, Wang Y, Saylor J. Sleep and type 1 diabetes mellitus management among children, adolescents, and emerging young adults: A systematic review. J Pediatr Nurs. 2021;61:245-253. https://doi.org/10.1016/j.pedn.2021.06.010
  11. Winnick JB, Berg CA, Wiebe DJ, Schaefer BA, Lei PW, Butner JE. Metabolic control and academic achievement over time among adolescents with type 1 diabetes. Sch Psychol Q. 2017;32(1):105-117. https://doi.org/10.1037/spq0000190
  12. Kara T. Smartphone addiction and attention deficit-hyperactivity disorder in adolescents: Chicken or the egg. Psychiatry. 2024;87(3):269-270. https://doi.org/10.1080/00332747.2024.2 346921
  13. Liu F, Xu Y, Yang T, Li Z, Dong Y, Chen L, Sun X. The mediating roles of time management and learning strategic approach in the relationship between smartphone addiction and academic procrastination. Psychol Res Behav Manag. 2022;15:2639–2648. https://doi.org/10.2147/PRBM.S373095
  14. Avan H, Barna N. The relationship between social media use purposes, healthy lifestyle behaviors, and metabolic parameters in adolescents with Type 1 diabetes. Pediatr Diabetes. 2025;2025:2096744. https://doi.org/10.1155/pedi/2096744
  15. Hung LC, Huang CY, Lo FS, Cheng SF. The self-management experiences of adolescents with type 1 diabetes: A descriptive phenomenology study. Int J Environ Res Public Health. 2020;17(14):5132. https://doi.org/10.3390/ijerph17145132
  16. Rechenberg K, Koerner R, Geiss C, Menon U. “I’m staring at the screen all the time”: Technology use and mindfulness in adolescents with type 1 diabetes. Compr Child Adolesc Nurs. 2024;47(2):98-114. https://doi.org/10.1080/24694193.2024.23 51909
  17. Daniilidou K, Triantafyllou P, Resta M, Dimitriadou M, Christoforidis A. Level of internet use among Greek adolescents with type 1 diabetes. Int J Adolesc Med Health. 2017;31(1):1-6.
  18. Wallston KA, Rothman RL, Cherrington A. Psychometric properties of the Perceived Diabetes Self-Management Scale (PDSMS). J Behav Med. 2007;30(5):395-401. https://doi. org/10.1007/s10865-007-9110-y
  19. Yapar D, Aksakal FNB. Revize edilmiş diyabet öz bakım envanteri’nin ve algılanan diyabet öz yönetimi ölçeği’nin Türkçe geçerlik ve güvenirliğinin incelenmesi. Sağlık Bilimlerinde Değer. 2023;13(3):406-417. https://dx.doi.org/10.33631/ sabd.1304391
  20. Kwon M, Kim DJ, Cho H, Yang S. The smartphone addiction scale: Development and validation of a short version for adolescents. PLoS One. 2013;8(12):1-7. https://doi.org/10.1371/ journal.pone.0083558
  21. Şata M, Karip F. Akıllı telefon bağımlılığı ölçeği-kısa versiyonu’nun ergenler için Türk kültürüne uyarlanması. Cumhuriyet Int J Educ. 2017;6(4):426-440.
  22. Büyükyılmaz G, Toksoy Adıgüzel K, Koca SB. Comparison of internet usage and internet addiction scores in healthy children and children with type 1 diabetes mellitus. J Pediatr Endocrinol Metab. 2023;36(5):435-440.
  23. Ruan QN, Chen YH, Yan WJ. A network analysis of difficulties in emotion regulation, anxiety, and depression for adolescents in clinical settings. Child Adolesc Psychiatry Ment Health. 2023;17(1):29. https://doi.org/10.1186/s13034-023-00574-2
  24. Squires LR, Hollett KB, Hesson J, Harris N. Psychological distress, emotion dysregulation, and coping behaviour: A theoretical perspective of problematic smartphone use. Int J Ment Health Addict. 2021;19(4):1284-1299. https://doi.org/10.1007/ s11469-020-00224-0
  25. Bowen AE, Holtman S, Reich J, Simon SL. Supporting healthy sleep: A qualitative assessment of adolescents with type 1 diabetes and their parents. J Pediatr Psychol. 2024;49(11):781788. https://doi.org/10.1093/jpepsy/jsae055
  26. Donbaloğlu Z, Barsal Çetiner E, İnan Yüksel A, Singin B, Aydın Behram B, Bedel A, Parlak M, Tuhan H. Sleep disturbances in children and adolescents with type 1 diabetes mellitus: Prevalence, and relationship with diabetes management. Sleep Med. 2024;115:55–60. https://doi.org/10.1016/j.sleep.2024.01.031
  27. Demir G, Çubukcu E, Akcay N. Problems in insulin pump management and suggestions for solutions in children and adolescents with type 1 diabetes. Turk J Diab Obes. 2022;6(2):187-194. https://doi.org/10.25048/tudod.1105407
  28. Cimbek EA, Bekfilavioğlu S, Karagüzel G. The relationship between long-term glycemic control and partial remission in type 1 diabetes: A retrospective study. Turk J Diab Obes. 2022;6(3):252-259. https://doi.org/10.25048/tudod.1170939
  29. Çorakçı BD, Bilici M, Öztürk Y, Bayraktaroğlu T. The role of social networks in the monitoring and treatment of adolescent diabetes. Turk J Diab Obes. 2017;1(2):49-53.
  30. İşleyen EK, Obak N, Savaş K, Pala N, Kurban MÜ. The relationship between e-health literacy level and obtaining and verifying health information from digital media behaviours in individuals with type 2 diabetes: A public hospital example. Turk J Diab Obes. 2024;8(3):225-235. https://doi.org/10.25048/tudod.1533298