Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI Insightİncelenen tasların, 1 örnek dışında, Türkiye’nin diğer müzelerindeki örneklerle tipolojik, üslup ve içerik açısından uyumlu olduğu tespit edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışmanın konusu Adana Arkeoloji Müzesi’ndeki Şifalı/Tılsımlı Taslar’dır. Araştırma içeriğinde, Osmanlı geç dönemine ait 11 şifa tası incelenmiştir. Şifa tasları, sanat tarihi disiplini ile ilk defa bu araştırmada ele alınmıştır. Müzede, bakır ve alaşımlarından yapılan şifa tasları, yapım tarihleri olmamakla birlikte genel tipoloji ve üslup özelliklerine göre 19. yy. ağırlıklı olmak 18. yy.-20. yy. aralığında Osmanlı geç dönemine tarihlendirilebilir. Taslar, pirinç (bronz) malzemeden; döküm tekniği, dövme, kazıma ve perçinleme teknikleri uygulanarak yapılmıştır. Tasların, süsleme programında kazıma tekniği hâkimdir. Tasların tümü göbekli, alçak kaideli, içten dışa genişleyen yarım küre biçimli, dışa çekik ağızlı tipoloji vermektedir. Taslar, tipolojik açıdan göbek formuna göre; orta kısmı yarım küre göbekliler ve ağırlıklı olarak ortası konveks (kesik koni) olan ve ortasında (konveks) yarım küre küçük tas yerleştirilen örnekler olmak üzere üç gruptadır. Tasların iç ve dış yüzünde; ayet, dua, vefk, kemer dizisi gibi sembolik ve ikonografik öğelerin yanı sıra, geometrik (antrolak/düğüm, daire, dörtgen, üçgen), bitkisel, figürlü, kemer dizisi ve ağırlıklı olarak yazı kompozisyonları mevcuttur. Şifa taslarında, kadın hayırsever ve din görevlisi gibi, yalnızca 2 örnekte kişi adına yer verilmiştir. İncelenen tasların, 1 örnek dışında, Türkiye’nin diğer müzelerindeki örneklerle tipolojik, üslup ve içerik açısından uyumlu olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada, şifa taslarının Anadolu halk hekimliğindeki önemi, Osmanlı maden sanatındaki yeri ve sanat tarihi bilimi açısından tipolojik, üslup ve ikonografik özellikleri belirlenmeye çalışılmıştır.
Abstract
The subject of this study is the Healing/Charmed Bowls at the Adana Archaeology Museum. The research examines 11 healing bowls dating from the late Ottoman period. This study marks the first time these healing bowls have been analyzed within the discipline of art history. The healing bowls in the museum, made of copper and its alloys, lack specific dates of manufacture; however, based on their general typology and stylistic features, they can be dated to the Late Ottoman period, primarily the 19th century, but spanning the 18th to 20th centuries. The bowls are made of brass (bronze) using casting, hammering, engraving, and riveting techniques. Engraving is the dominant decorative technique. All bowls exhibit a typology characterized by a central knob, a low base, a hemispherical shape widening from the inside out, and an outward-curving rim. From a typological perspective, the bowls are divided into three groups based on their belly shape: those with a hemispherical belly in the middle, those predominantly featuring a convex (truncated-cone) center, and those with a small, convex hemispherical bowl at the center. On the inner and outer surfaces of the jars, in addition to symbolic and iconographic elements such as verses, prayers, talismans, and arch motifs, there are geometric (antrolac/knot, circle, quadrilateral, triangle), botanical, and figurative motifs, as well as predominantly textual compositions. On healing bowls, names are inscribed in only two examples-those of a female benefactor and a religious official. With the exception of one example, the bowls examined were consistent with those in other museums in Turkey in terms of typology, style, and content. The study sought to determine the importance of healing bowls in Anatolian folk medicine, their place in Ottoman metalwork, and their typological, stylistic, and iconographic characteristics from an art-historical perspective.