Dergiler / Necmettin Erbakan Üniversitesi hukuk fakültesi dergisi / 2026 / Cilt: 4 Sayı: 1

Konya 42 numaralı Şer’iyye Sicil Defterine Göre 18. Yüzyılın Başlarında Konya’da Aile Hukuku Davaları

Belkıs Konan(Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi)0000-0001-5500-8999
Sayfa
103–122
Yayın Tarihi
2021-06-30
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Mahkeme kayıtlarından, aile hukukuna ilişkin davalarda kimlerin hangi nedenlerle mahkemeye başvurdukları tespit edilirken, nişanın bozulması halinde uygulanan usuller, nikâh işleminin ne sıklıkla sicile işlendiği, büluğ muhayyerliğinin kullanılması, talâk ve muhâlea ile evliliğin sona ermesi ve nafaka talepleri konularında somut bazı veriler elde edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bilindiği gibi Osmanlı Devleti’nde, kuruluşundan sona erdiği tarihe kadar özel hukuk alanında İslam hukuku hükümleri uygulanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmada, Konya 42 numaralı şer’iyye sicilinden seçtiğimiz bazı örnek dava ve belgelerden hareket ederek 18. yüzyılın başında Konya’da aile hukuku ile ilgili somut verilere ulaşılması amaçlanmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Mahkeme kayıtlarından, aile hukukuna ilişkin davalarda kimlerin hangi nedenlerle mahkemeye başvurdukları tespit edilirken, nişanın bozulması halinde uygulanan usuller, nikâh işleminin ne sıklıkla sicile işlendiği, büluğ muhayyerliğinin kullanılması, talâk ve muhâlea ile evliliğin sona ermesi ve nafaka talepleri konularında somut bazı veriler elde edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:: İslam aile hukuku · Osmanlı hukuku · namzetlik

Özet

Bilindiği gibi Osmanlı Devleti’nde, kuruluşundan sona erdiği tarihe kadar özel hukuk alanında İslam hukuku hükümleri uygulanmıştır. Aile hukuku alanında kimi zaman örfi düzenlemeler yapılmış olsa bile devlet tarafından yapılan bu düzenlemeler çok sınırlı kalmıştır. Bu çalışmada, Konya 42 numaralı şer’iyye sicilinden seçtiğimiz bazı örnek dava ve belgelerden hareket ederek 18. yüzyılın başında Konya’da aile hukuku ile ilgili somut verilere ulaşılması amaçlanmaktadır. Araştırma kapsamında, 1705-1707 yıllarına ait olan şer’iyye defterinde yer alan hükümler konularına göre nişanlanma, evlenme, boşanma ve nafaka başlıkları altında incelenmiştir. Mahkeme kayıtlarından, aile hukukuna ilişkin davalarda kimlerin hangi nedenlerle mahkemeye başvurdukları tespit edilirken, nişanın bozulması halinde uygulanan usuller, nikâh işleminin ne sıklıkla sicile işlendiği, büluğ muhayyerliğinin kullanılması, talâk ve muhâlea ile evliliğin sona ermesi ve nafaka talepleri konularında somut bazı veriler elde edilmiştir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Konan, B. (2021). Konya 42 numaralı Şer’iyye Sicil Defterine Göre 18. Yüzyılın Başlarında Konya’da Aile Hukuku Davaları. Necmettin Erbakan Üniversitesi hukuk fakültesi dergisi, Cilt: 4 Sayı: 1, 103–122. https://ajindex.com/articles/1431184

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Acar İbrahim. “Talâk”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 39, İstanbul, 2010, (496-500)
  2. Acar, H. İbrahim. “Mehrin İslam Hukuku Açısından Değerlendirilmesi”, İslam Hukuku Araştırmaları Dergisi, 17, 2011, (s. 367-388)
  3. Akyılmaz, Gül. “Osmanlı Aile Hukukunda Kadın”, Türkler Ansiklopedisi, C. 10, Yeni Türkiye Yayınları, Ankara 2002
  4. Akyılmaz, Gül. İslam ve Osmanlı Hukukunda Kadının Hukuki Statüsü, Konya, 2000
  5. Atar Fahrettin. “Muhâlea”, Türk İslam Ansiklopedisi, İstanbul 2005, C.30, ( 399-402)
  6. Atar Fahrettin. “Nikâh”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 33, İstanbul 2007, (112-117)
  7. Aydın Mehmet Akif. “Mehr”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, C. 28, İstanbul 2003
  8. Aydın Mehmet Akif. Türk Hukuk Tarihi, 5. Bası, İstanbul 2005
  9. Aydın, Mehmet Akif. “Osmanlı Hukukunda Kazai Boşanma: Tefrik”, Osmanlı Araştırmaları V, İstanbul, 1986
  10. Aydın, Mehmet Akif. “Osmanlı Hukukunda Nikâh Akitleri”, Osmanlı Araştırmaları III, İstanbul, 1982
  11. Aydın, Mehmet Akif. İslâm-Osmanlı Aile Hukuku, İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, İstanbul, 1985
  12. Bilmen, Ömer Nasuhi. Hukuk-i İslamiyye ve Istılahatı Kamusu, C.II, İstanbul 1950
  13. Cin, Halil/Akyılmaz, Gül. Türk Hukuk Tarihi, 4. Bası, Konya 2011
  14. Cin, Halil. “İslâm Hukukunda Mehr” Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 29 (1),1972, (s. 199-254)
  15. Cin, Halil. İslam ve Osmanlı Hukukunda Evlenme, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara,1974
  16. Cin, Halil. Eski Hukukumuzda Boşanma, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, Ankara,1956
  17. Dinç, Güven. “Şer ‘iyye Sicillerine Göre XIX. Yüzyıl Ortalarında Antalya’da Ailenin Sosyo-Ekonomik Durumu”, OTAM, 17, Ankara 2005
  18. Doğangüzel, Semra Betül. Osmanlı Hukukunda Nişanlanma, Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Üniversitesi Kamu Hukuku Anabilim Dalı Yüksek Lisans Tezi, Ankara 2019
  19. Ekinci, Ekrem Buğra. “Osmanlı Hukukunda İzinname ile Nikâh”, Türk Hukuk Tarihi Araştırmaları Dergisi, Sayı 2, 2006 (Güz), (s. 41-60)
  20. Hatemi, Hüseyin. İslam Hukuku Dersleri, 4. Bası, Sümer Kitabevi, İstanbul 2012
  21. Kılınç, Ahmet/Kılınç, Ayşe Nur.“Mehrin Türk Pozitif Hukuku Açısından Yeniden Değerlendirilmesi Gerekliliği”, İnÜHFD, S. 10(1), y. 2019
  22. Okur, Gümrükçüoğlu, Saliha. “İslam Aile Hukukunda Kadının Mehir Hakkına Toplumun Bakışı Üzerine Bir Değerlendirme”, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 17(4), 2013, ( s. 223-256)
  23. Ortaylı, İlber, Osmanlı Toplumunda Aile, Pan Yayıncılık 9. Bası, İstanbul 2009
  24. Sak, İzzet/Aköz, Alaaddin. “Osmanlı Toplumunda Evliliğin Karşılıklı Anlaşma ile Sona Erdirilmesi: Muhalaa (18. Yüzyıl Konya Şer’iyye Sicillerine Göre)”, Selçuk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (2004), (s. 91-140)
  25. Yakut Esra, Şartla Boşanma. “İslam Osmanlı Hukukunda Erkek Tarafından Konulan Şart veya Belirlenen Süre ile Evlilik Akdinin Sona Erdirilmesi”, AndHD, 2016, C.2, sayı 4,(s. 63-71)
  26. Yakut, Esra. “Klasik Dönem Osmanlı Aile Hukukunda Kadının Konumu”, AndHD, 2015, C.1, (1-23)
  27. Yakut Esra, Şartla Boşanma. “İslam Osmanlı Hukukunda Erkek Tarafından Konulan Şart veya Belirlenen Süre ile Evlilik Akdinin Sona Erdirilmesi”, AndHD, 2016, C.2, sayı 4,(s. 63-71)