Dergiler / Kocaeli Journal of Science and Engineering / 2026 / Cilt: 2026 Sayı: 17

İş Süreci Anomali Tespiti için xLSTM Mimarilerinin Karşılaştırmalı Analizi

Benchmarking xLSTM Architecture for Business Process Anomaly Detection

Akhan Akbulut(Istanbul Kültür University)0000-0001-9789-5012
Sayfa
93–103
Yayın Tarihi
2026-06-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Deneysel sonuçlar, xLSTM-AE'nin 5 veri kümesinde en tutarlı ve sağlam mimari olduğunu, hem iz düzeyinde hem de olay düzeyinde anomali tespitinde en yüksek ortalama F1 puanını verdiğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:İş Süreci Anomali Tespiti (BPAD), kuruluşların süreçlerindeki, genellikle ciddi verimsizlikleri ve kötü niyetli faaliyetleri gösteren sapmaları ortaya çıkarmalarına yardımcı olabilen bir uygulamadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Çalışmamız, xLSTM mimarisini üç ana akım RNN mimarisiyle sistematik olarak karşılaştırmaktadı: Uzun-Kısa Dönemli Bellek (LSTM), Kapılı Yinelemeli Birim (GRU) ve Dönüştürücü, mimarinin anomali tespiti performansı üzerindeki etkisini değerlendirir.
💡
Sonuç & Katkı:Deneysel sonuçlar, xLSTM-AE'nin 5 veri kümesinde en tutarlı ve sağlam mimari olduğunu, hem iz düzeyinde hem de olay düzeyinde anomali tespitinde en yüksek ortalama F1 puanını verdiğini göstermektedir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Anomali Tespiti · İş Süreci Yönetimi · Uzun-Kısa Dönemli Bellek

Özet

İş Süreci Anomali Tespiti (BPAD), kuruluşların süreçlerindeki, genellikle ciddi verimsizlikleri ve kötü niyetli faaliyetleri gösteren sapmaları ortaya çıkarmalarına yardımcı olabilen bir uygulamadır. Bu çalışmada, BPAD alanında kullanım için gözetimsiz Otokoderlerin (AE) inşası için Genişletilmiş Uzun-Kısa Dönemli Bellek (xLSTM) olarak adlandırılan yeni bir Yinelemeli Sinir Ağı (RNN) türünden yararlanıyoruz. Çalışmamız, xLSTM mimarisini üç ana akım RNN mimarisiyle sistematik olarak karşılaştırmaktadı: Uzun-Kısa Dönemli Bellek (LSTM), Kapılı Yinelemeli Birim (GRU) ve Dönüştürücü, mimarinin anomali tespiti performansı üzerindeki etkisini değerlendirir. Karşılaştırılabilirliği sağlamak için, her örneklenen model aynı yapı ve hiperparametrelerle oluşturulur, yalnızca çekirdek yinelemeli veya öz-dikkat bloklarında farklılık gösterir ve uygulanabilir olduğunda çok başlı dikkate ek olarak çift yönlülük ile ve çift yönlülük olmadan değerlendirilir. Deneysel sonuçlar, xLSTM-AE'nin 5 veri kümesinde en tutarlı ve sağlam mimari olduğunu, hem iz düzeyinde hem de olay düzeyinde anomali tespitinde en yüksek ortalama F1 puanını verdiğini göstermektedir.

Abstract

Business Process Anomaly Detection (BPAD) is an application that can help organizations uncover deviations in their processes, which often indicate severe inefficiencies and malicious activity. In this study, we leverage a new type of Recurrent Neural Network (RNN) referred to as Extended Long-Short Term Memory (xLSTM) for the construction of unsupervised Autoencoders (AE) for use in the BPAD domain. Our study systematically compares the xLSTM architecture against three mainstream RNN architectures: Long-Short Term Memory (LSTM), Gated Recurrent Unit (GRU), and Transformer, evaluating the architectural impact on anomaly detection performance. To ensure comparability, each instantiated model is constructed with an identical structure and hyperparameters, differing only in the core recurrent or self-attention blocks and evaluated with and without bidirectionality in addition to multi-head attention where applicable. The empirical results demonstrate the xLSTM- AE to be the most consistent and robust architecture across 7 datasets, yielding the highest mean F1-scores of 0.476 and 0.258, on both trace-level and event-level anomaly detection.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ayaz, T. B., Özcan, A., Akbulut, A. (2026). İş Süreci Anomali Tespiti için xLSTM Mimarilerinin Karşılaştırmalı Analizi. Kocaeli Journal of Science and Engineering, Cilt: 2026 Sayı: 17, 93–103. https://doi.org/10.34088/kojose.1722112

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Ko J, Comuzzi M. A systematic review of anomaly detection for business process event logs. Business & Information Systems Engineering. 2023;65(4):441-462.
  2. Musa THA, Bouras A. Prediction of next events in business processes: A deep learning approach. In: IFIP International Conference on Product Lifecycle Management; 2023. p. 210-220.
  3. Ceravolo P, Damiani E, Schepis EF, Tavares GM. Real-time probing of control-flow and data-flow in event logs. Procedia Computer Science. 2022;197:751-758.
  4. van Zelst SJ, Mannhardt F, de Leoni M, Koschmider A. Event abstraction in process mining: Literature review and taxonomy. Granular Computing. 2021;6:719-736.
  5. Ayaz TB, Gülce E, Özcan A, Akbulut A. Semi-supervised detection of contaminated business process instances using graph autoencoders and dynamic edge convolutions for BPM anomaly detection. In: 2024 Innovations in Intelligent Systems and Applications Conference (ASYU); 2024. p. 1-6.
  6. Chinnaiah V, Veerabhadram V, Aavula R, Aluvala S. PMiner: Process mining using deep autoencoder for anomaly detection and reconstruction of business processes. International Journal of Electrical and Computer Engineering Systems. 2024;15(6):531-542.
  7. Hsu S, Gulce E, Ayaz TB, Ozcan A, Akbulut A. Multi-graph anomaly detection in business processes with scalable neural architectures. IEEE Access. 2025;13:34969-34984.
  8. Vijayakamal M, Vasumathi D. Unsupervised learning methods for anomaly detection and log quality improvement using process event log. International Journal of Advanced Science and Technology. 2020;29(1):1109-1125.
  9. Junior SB, Ceravolo P, Damiani E, Omori NJ, Tavares GM. Anomaly detection on event logs with a scarcity of labels. In: 2020 2nd International Conference on Process Mining (ICPM); 2020. p. 161-168.
  10. Nolle T, Luettgen S, Seeliger A, Mühlhäuser M. BINet: Multi-perspective business process anomaly classification. Information Systems. 2022;103:101458.
  11. Guan W, Cao J, Gu Y, Qian S. GRASPED: A GRU-AE network-based multi-perspective business process anomaly detection model. IEEE Transactions on Services Computing. 2023;16(5):3412-3424.
  12. Guan W, Cao J, Gu Y, Qian S. GAMA: A multi-graph-based anomaly detection framework for business processes via graph neural networks. Information Systems. 2024;124:102405.
  13. Guan W, Cao J, Yao Y, Gu Y, Qian S. COMB: Interconnected transformers-based autoencoder for multi-perspective business process anomaly detection. In: 2024 IEEE International Conference on Web Services (ICWS); 2024. p. 1115-1124.
  14. Beck M, Pöppel K, Spanring M, Auer A, Prudnikova O, Kopp M, Klambauer G, Brandstetter J, Hochreiter S. xLSTM: Extended long short-term memory. In: Thirty-Eighth Conference on Neural Information Processing Systems (NeurIPS 2024); 2024.
  15. van Dongen B. BPI Challenge 2020: Domestic declarations. 4TU.ResearchData; 2020.
  16. van Dongen B. BPI Challenge 2020: International declarations. 4TU.ResearchData; 2020.
  17. van Dongen B. BPI Challenge 2020: Travel permit data. 4TU.ResearchData; 2020.
  18. van Dongen B. BPI Challenge 2020: Request for payment. 4TU.ResearchData; 2020.
  19. van Dongen B. BPI Challenge 2020: Prepaid travel costs. 4TU.ResearchData; 2020.