Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightÖğrencilerin rol modellerden, dini ve ahlaki gelişim, kişisel gelişim, mesleki tercih, akademik başarı ile tutum ve davranış değişikliği konusunda etkilendikleri tespit edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Sosyal öğrenme kuramına göre, yaşayış biçimi, değer yargıları ve kişilik özellikleri nedeniyle kendileriyle özdeşim kurulmak istenen rol modeller; bireyin duygu, düşünce, değer, tutum ve davranışlarının şekillenmesinde önemli bir etkiye sahiptir. Yükseköğretim öğrencileri, yaşadıkları anlam arayışı ve kimlik karmaşası nedeniyle, kendileriyle özdeşim kurabilecekleri rol model arayışında olan bireylerin başında yer alır. Onların rol model tercihleri, bireysel gelişim, akademik başarı, mesleki yönelim, sosyal yeterlik ve değer yargıları üzerinde belirleyici bir rol oynamaktadır. Bu ortak özelliklerin yanı sıra yüksek din öğretimi öğrencilerinin rol model tercihlerinin din öğretimi ve din hizmetlerinin amaçlarına ulaşmasına katkı sağlaması bu hususun araştırmasını gerekli kılmaktadır. Literatürde, rol modellik konusunu inceleyen araştırmaların ağırlıklı olarak ilköğretim ve ortaöğretim öğrencileri üzerinde yoğunlaştığı; üniversite öğrencilerine yönelik ise sınırlı sayıda çalışmanın gerçekleştirildiği, yükseköğretim ve yüksek din öğretimi öğrencilerine yeteri kadar yer verilmediği belirlenmiştir. Bu gerekçeyle araştırma, yüksek din öğretimi öğrencilerinin rol model tercihlerini belirlemek ve değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın, öğrencilerin rol model tercihleriyle ilgili ihtiyaç, eksiklik ve beklentilerin belirlenmesine; gelişim odaklı rol model tercihlerinin desteklenmesine yönelik öğrenci destek programlarının geliştirilmesine katkı sağlaması beklenmektedir. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeline göre tasarlanan araştırmanın evrenini, Türkiye’deki yüksek din öğretimi kurumlarında okuyan öğrenciler; örneklemini ise 49 farklı üniversiteden basit seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenen 473 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada, veri toplama aracı olarak anket kullanılmış; veriler, SPSS ile frekans ve yüzde değerlerine dayalı betimsel istatistikler yoluyla analiz edilmiştir. Elde edilen verilerden, öğrencilerin aile bireylerini, dini figürleri, eğitimcileri, medya, sanat dünyası ve sporcular ile fikir ve kültür insanlarını; dini ve ahlaki özellikleri, bireysel becerileri ve mesleki başarıları nedeniyle rol model aldıkları belirlenmiştir. Öğrencilerin rol modellerden, dini ve ahlaki gelişim, kişisel gelişim, mesleki tercih, akademik başarı ile tutum ve davranış değişikliği konusunda etkilendikleri tespit edilmiştir. Öğrencilerin çoğunluğunun, rol modelleri gündelik hayatlarında sıklıkla; bazı öğrencilerin ise az sıklıkta rol model aldıkları ortaya çıkmıştır. Lisans eğitiminin, öğrencilerin önemli bir kısmının rol model tercihlerinde değişiklik yapmadığı, bazı öğrencin ise rol model tercihlerinde tamamen veya kısmen değişiklik yaptığı belirlenmiştir. Öğrencilerin çoğunluğunun kendini rol model olarak gördüğü, az bir kısmının ise kendini rol model olarak görmediği anlaşılmıştır. Sonuç olarak öğrencilerin, olumlu bir rol model anlayışına sahip oldukları; dini ve ahlaki konuların yanı sıra farklı alanlarda kendileriyle özdeşim kurabilecekleri nitelikli rol modellere ihtiyaç duydukları neticesine varılmıştır. Çalışmada yüksek din öğretimi öğrencilerinin rol model tercihleri incelenerek, öğrencilerin mesleki, akademik, ahlaki ve kişilik kimliklerinin anlaşılmasına katkı sağlanmaya çalışılmıştır. Böylece, yüksek din öğretiminde gerçekleştirilecek eğitsel faaliyetlerin tasarlanması ve rehberlik hizmetlerinin hazırlanması süreçlerine yönelik özgün bir perspektif ortaya konulduğu söylenebilir.
Abstract
According to social learning theory, role models with whom individuals seek identification -due to their lifestyles, value systems, and personality traits- play a significant role in shaping emotions, thoughts, values, attitudes, and behaviors. University students, who often experience identity confusion and a search for meaning, are among the groups most inclined to seek such role models. Their role model choices significantly influence personal development, academic success, career orientation, social competence, and value formation. For students in higher religious education, these preferences also contribute to the goals of religious education and services, making this issue a necessary subject of investigation. The literature shows that most studies on role modeling focus on primary and secondary school students, with relatively few addressing university students, and even fewer focusing specifically on higher religious education. This study therefore aimed to identify and evaluate the role model preferences of students in higher religious education. It also sought to provide insights into students’ needs, deficiencies, and expectations regarding role models, and to support the development of student programs that encourage growth-oriented role model choices. Designed as a quantitative study using the survey model, the research population comprised students enrolled in higher religious education institutions in Turkey. The sample included 473 students from 49 universities, selected through simple random sampling. Data were collected through a questionnaire and analyzed using descriptive statistics -frequencies and percentages- via SPSS. The findings revealed that students adopt family members, religious figures, educators, individuals from the media, arts and sports, as well as intellectual and cultural figures as role models, primarily due to their religious and moral qualities, personal skills, and professional achievements. Students reported being influenced by role models in terms of religious and moral development, personal growth, career preferences, academic success, and changes in attitudes and behaviors. While most students frequently adopted role models in their daily lives, some did so less often. Undergraduate education did not alter the role model preferences of many students, although others reported partial or complete changes. The majority viewed themselves as role models, whereas a smaller proportion did not. In conclusion, students demonstrated a positive understanding of role models and expressed a need for qualified figures with whom they could identify, not only in religious and moral domains but also in other areas. By examining role model preferences, this study contributes to understanding the professional, academic, moral, and personal identities of higher religious education students, and offers a perspective for designing educational activities and guidance services in this field.