Dergiler / İstanbul Üniversitesi Çeviribilim Dergisi / 2026 / Sayı: 20

Süreç Öncesi Çeviri Normları Bağlamında Bir Inceleme: Mehmet Rauf’un İtalyan Tarih-i Edebiyatı’ndaki İtalyanca Eser İsimlerinin Osmanlı Türkçesine Çevirisi

An Investigation into the Horizon of “Preliminary Norms in Translation”: Denominations of Works in Italian to Ottoman Turkish in M. Rauf’s “İtalyan Tarih-i Edebiyatı” (History of Italian Literature)

Deniz Dilşad Karail Nazlıcan(ISTANBUL UNIVERSITY, FACULTY OF LETTERS, DEPARTMENT OF WESTERN LANGUAGES AND LITERATURE, DEPARTMENT OF ITALIAN LANGUAGE AND LITERATURE)0000-0002-8964-7745
Sayfa
161–171
Yayın Tarihi
2024-07-19
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Rauf’un İtalyan Tarih-i Edebiyatı adlı eserinde yer alan İtalyan edebi eserlerinin başlıklarının Osmanlı Türkçesine çevirilerini ve/veya uyarlamalarını kapsamlı ve doğru bir şekilde analiz etmek ve böylece dönemin Osmanlı Türk kültür evreninde İtalyan edebiyatının alımlanması ve anlaşılmasına dair önemli bir perspektif sunmak amaçlanmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makalede Türk kültür edebiyat dizgesinde İtalyan edebiyatı tarihine dair ilk eser olan İtalyan Tarih-i Edebiyatı adlı kitapta geçen İtalyanca eser isimlerinin Osmanlı Türkçesine çevirilerini incelemek amaçlanmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Rauf bu eserinde, İtalyan edebiyatını dört döneme ayırarak ele almıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Rauf’un İtalyan Tarih-i Edebiyatı adlı eserinde yer alan İtalyan edebi eserlerinin başlıklarının Osmanlı Türkçesine çevirilerini ve/veya uyarlamalarını kapsamlı ve doğru bir şekilde analiz etmek ve böylece dönemin Osmanlı Türk kültür evreninde İtalyan edebiyatının alımlanması ve anlaşılmasına dair önemli bir perspektif sunmak amaçlanmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:İtalyan Tarih-i Edebiyatı · M. Rauf · İtalyancadan Osmanlı Türkçesine çeviri

Özet

Bu makalede Türk kültür edebiyat dizgesinde İtalyan edebiyatı tarihine dair ilk eser olan İtalyan Tarih-i Edebiyatı adlı kitapta geçen İtalyanca eser isimlerinin Osmanlı Türkçesine çevirilerini incelemek amaçlanmaktadır. M. Rauf bu eserinde, İtalyan edebiyatını dört döneme ayırarak ele almıştır. Ayrıca önemli gördüğü bazı şair ve yazarlar hakkında bilgiler aktararak bu yazar ve şairlerin eserlerinden kısa kısa parçaları Osmanlı Türkçesine çevirmiş bazen de sadece yazar / şair ve eser isimlerini vermiştir. Bu çalışmada M. Rauf’un kitabında geçen İtalyanca eser isimleri ve bunların Osmanlı Türkçesine çevirileri irdelenecektir. Çalışmanın kuramsal çerçevesini Gideon Toury’nin “süreç öncesi çeviri normları” oluşturmaktadır. Çeviri normlarını “süreç öncesi çeviri normları” ve “çeviri süreci normları” olmak üzere iki gruba ayıran Toury bir de “öncül normlar”dan bahseder. Çevirmenin çeviri öncesi aldığı kararlar, çeviri için neden o yazar ve eserin seçildiği, çevirinin asıl kaynak dilden mi yoksa ara dilden mi yapıldığı, çeviri ara dilden yapılmış ise hangi dilden yapıldığı gibi konular “süreç öncesi çeviri normları”nı oluşturur. Bu metodolojik yaklaşım aracılığıyla, M. Rauf’un İtalyan Tarih-i Edebiyatı adlı eserinde yer alan İtalyan edebi eserlerinin başlıklarının Osmanlı Türkçesine çevirilerini ve/veya uyarlamalarını kapsamlı ve doğru bir şekilde analiz etmek ve böylece dönemin Osmanlı Türk kültür evreninde İtalyan edebiyatının alımlanması ve anlaşılmasına dair önemli bir perspektif sunmak amaçlanmaktadır.

Abstract

This article aims to examine the translations into Ottoman Turkish of Italian literary work titles found in a book titled “İtalyan Tarih-i Edebiyatı”, the first work on the history of Italian literature in the Turkish cultural literary system. In this study, M. Rauf divided Italian literature into four periods. Additionally, he provides information about some poets and writers he deems important, translating brief excerpts from their works into Ottoman Turkish, and sometimes only providing the names of the authors, poets, and their works. In this article, the Italian work titles mentioned in M. Rauf’s book and their translations/adaptations to Ottoman Turkish are examined. The theoretical framework of the study is based on Gideon Toury’s “preliminary norms.” Toury, who categorises translation norms into two groups as “preliminary norms” and “operational norms,” also discusses “initial norms.” The decisions made by the translator prior to the translation process, such as the reasons for selecting a particular author and work for translation, whether the translation is conducted directly from the original source language or through an intermediary language, and if an intermediary language is used, which language it is, constitute the “preliminary norms.” With the use of this methodological approach in this contribution, it is intended to analyse exhaustively and accurately the translations and/or adaptations into Ottoman Turkish of the titles of Italian literary works present in M. Rauf’s book “İtalyan Tarih-i Edebiyatı,” thus providing a significant perspective on the reception and understanding of Italian literature in the Ottoman Turkish cultural universe of the period.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bozkurt, E., Nazlıcan, D. D. K. (2024). Süreç Öncesi Çeviri Normları Bağlamında Bir Inceleme: Mehmet Rauf’un İtalyan Tarih-i Edebiyatı’ndaki İtalyanca Eser İsimlerinin Osmanlı Türkçesine Çevirisi. İstanbul Üniversitesi Çeviribilim Dergisi, Sayı: 20, 161–171. https://doi.org/10.26650/iujts.2024.1473633

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (20)

  1. Bengi-Öner, I. (2001). Çeviribilimde bireysel kuramlardan geniş ölçekli bir bakış açısına doğru. Çeviri Kuramlarını Düşünürken. İstanbul: Sel Yayıncılık. google scholar
  2. Des Gragnes, G. H. (1934). İtalyan edebiyatı. (çev. Halit Fahri). İstanbul: Devlet Matbaası. google scholar
  3. İnal, İ. M. K. (1969). Son asır Türk şairleri. C. II. İstanbul: MEB Basımevi. google scholar
  4. Karakartal, O. (1998). Türkiye’de İtalyan edebiyatını tanıtan önemli iki isim: Ali Fahri ve M(ehmet) Rauf. Doğu Akdeniz Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, S 1, 77-82. google scholar
  5. Karakartal, O. (2011). Türkiye’deki ilk İtalyan edebiyatı tarihi: Mehmet Rauf ve İtalyan Tarih-i Edebiyatı (1913) Üzerine. Mediterra-neo/Mediterraneo, 1(4), 71-91. google scholar
  6. Karakartal O. & Arslan, İ. (2012). Türkçe’de ilk İtalyan edebiyatı tarihi M. (Mehmet) Rauf - İtalyan edebiyatı (1913). İstanbul: Eren Yayıncılık. google scholar
  7. Leopardi, G. (2002). Şarkılar. (çev. Necdet Adabağ). Ankara: T.C. Kültür Bakanlığı Yayınları. google scholar
  8. Öncel, S. & Angeleri, P. (1970). Linee di storia della letteratura Italiana. Ankara: Ankara Üniversitesi Basımevi. google scholar
  9. Öncel, S. (1986). İtalyan edebiyatı tarihi. Ankara: Dönmez Ofset Basımevi. google scholar
  10. Rauf, M. (1329 [1913]). İtalyan tarih-i edebiyatı. Dersaadet: Kanaat Matbaası. google scholar
  11. Serdaroğlu, V. (2007). Türk edebiyatı tarihlerine dair. Türkiye Araştırmaları Literatür Dergisi, (9), 9-18. google scholar
  12. Serra, M. (2019). L’Imaginifico vita di Gabriele D’Annunzio. (trad. Alberto Folin). Vicenza: Neri Pozza Editore. google scholar
  13. Toury, G. (2008). Çeviri normlarının doğası ve çevirideki rolü. (çev. Arzu Eker) Çeviri Seçkisi II - Çeviri(bilim) Nedir?2. Bs. (haz. Mehmet Rifat). İstanbul: Sel Yayıncılık. google scholar
  14. Toury, G. (2012). Descriptive translation studies-and beyond. Amsterdam/Philadelphia: John Benjamins Publishing Company. google scholar
  15. https://lugat.osmanlica.online/ (Erişim Tarihi: 5.1.2024). google scholar
  16. https://sozluk.gov.tr/ (Erişim Tarihi: 6.1.2024). google scholar
  17. https://www.luggat.com/ (Erişim Tarihi: 6.1.2024). google scholar
  18. https://www.treccani.it/vocabolario/garbo3/ (Erişim Tarihi: 16.01.2024). google scholar
  19. https://www.turkcesozluk.net/osmanlica (Erişim Tarihi: 6.1.2024). google scholar
  20. Bengi-Öner, I. (2001). Çeviribilimde bireysel kuramlardan geniş ölçekli bir bakış açısına doğru. Çeviri Kuramlarını Düşünürken. İstanbul: Sel Yayıncılık. google scholar