Dergiler / Intermedia International e-Journal / 2026 / Cilt: 13 Sayı: 24

Auteur Kuramı Bağlamında Yeşilçam Komedisi: Sakar Şakir (1977) Ve Şabanoğlu Şaban (1977) Örneğinde Yönetmen İzlekleri

Yeşilçam Comedy in the Context of Auteur Theory: Directorial Themes in the Case of Sakar Şakir (1977) and Şabanoğlu Şaban (1977)

Bilal Çakay(VAN YÜZÜNCÜ YIL ÜNİVERSİTESİ, VAN MESLEK YÜKSEKOKULU)0000-0003-2696-7474
Sayfa
127–162
Yayın Tarihi
2026-06-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Komedi türünün estetik bir değer olarak auteur sineması içindeki konumunu saptamayı amaçlayan bu çalışma, yönetmenlerin kişisel vizyonları ve biçimsel tutarlılıkları bağlamında komedi filmlerinin daha yoğun bir akademik ilgiyi hak ettiğini ortaya koymaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:: Bu makale, Natuk Baytan’ın Sakar Şakir (1977) ve Ertem Eğilmez’in Şabanoğlu Şaban (1977) filmlerini auteur sinema teorisi bağlamında mukayeseli olarak incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:İlk olarak, mizansen unsurları bağlamında figürlerin kadraj içi konumlanması, derinlik kullanımı ve mekân-karakter ilişkisindeki stilistik farklılıklar ele alınmaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Komedi türünün estetik bir değer olarak auteur sineması içindeki konumunu saptamayı amaçlayan bu çalışma, yönetmenlerin kişisel vizyonları ve biçimsel tutarlılıkları bağlamında komedi filmlerinin daha yoğun bir akademik ilgiyi hak ettiğini ortaya koymaktadır.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Auteur Kuramı · Yeşilçam Komedi Sineması · Natuk Baytan

Özet

: Bu makale, Natuk Baytan’ın Sakar Şakir (1977) ve Ertem Eğilmez’in Şabanoğlu Şaban (1977) filmlerini auteur sinema teorisi bağlamında mukayeseli olarak incelemektedir. Komedi türünün auteur çalışmaları nezdinde genellikle kuramsal ilginin dışında tutulması, araştırmanın temel sorunsalını teşkil etmektedir. Karşılaştırmalı analiz yönteminin benimsendiği çalışmada, her iki yönetmenin sinematik dili ve estetik tercihleri üç temel düzlemde sorunsallaştırılmaktadır. İlk olarak, mizansen unsurları bağlamında figürlerin kadraj içi konumlanması, derinlik kullanımı ve mekân-karakter ilişkisindeki stilistik farklılıklar ele alınmaktadır. İkinci aşamada, biçimsel yapı çerçevesinde çekim ölçekleri (yakın plan, orta plan, genel plan), kamera hareketleri ve kurgu ritminin mizah üretimindeki işlevi çözümlenmektedir. Üçüncü düzlemde ise Kemal Sunal’ın her iki yönetmenle sergilediği farklı performans yorumları ve tematik-anlatısal boyutta inşa edilen sinema evrenleri karşılaştırılmaktadır. Komedi türünün estetik bir değer olarak auteur sineması içindeki konumunu saptamayı amaçlayan bu çalışma, yönetmenlerin kişisel vizyonları ve biçimsel tutarlılıkları bağlamında komedi filmlerinin daha yoğun bir akademik ilgiyi hak ettiğini ortaya koymaktadır.

Abstract

This study conducts a comparative analysis of Natuk Baytan’s Sakar Şakir (1977) and Ertem Eğilmez’s Şabanoğlu Şaban (1977) within the framework of auteur theory. The comedy genre has historically been marginalized in auteur criticism, perceived as a ‘light’ entertainment form lacking the artistic depth attributed to drama or experimental cinema. This research challenges such assumptions by demonstrating that comedy directors can indeed construct distinctive cinematic universes characterized by consistent stylistic choices and personal visions. Auteur theory, systematized by Cahiers du Cinéma critics and later developed by Andrew Sarris, positions the director as the primary creative force behind a film. Sarris identified three criteria for auteur status: technical competence, individual style, and interior meaning. While the theory has faced criticism from scholars like Pauline Kael, who emphasized cinema’s collaborative nature, and David Bordwell, who advocated for historical poetics, contemporary auteur studies have evolved beyond romantic individualism to embrace a descriptive rather than evaluative approach. This study employs auteur theory as an analytical tool to identify and compare the formal and thematic patterns in both directors’ works. The methodology adopts a comparative analysis approach, examining mise-en-scène components, formal structure, and narrative strategies. The selection of films featuring the same lead actor (Kemal Sunal) in the same year provides an ideal case study for testing auteur theory’s fundamental assumption: whether different directors working with similar generic codes can construct unique cinematic universes. Natuk Baytan’s directorial practice demonstrates a distinctive synthesis of farce and absurdist comedy. His cinematography is characterized by dynamic camera movements achieved through dolly shots and a fast-paced editing rhythm. Sakar Şakir contains 951 cuts in 81 minutes, reflecting an average shot length that emphasizes kinetic energy. Baytan’s mise-en-scène features dynamic figure placement, multi-layered compositions, and space utilized as an organic narrative element. In contrast, Ertem Eğilmez’s cinematic approach draws from traditional Turkish theater and temaşa arts. His camera work is deliberately static, with long takes that emphasize performance over technical virtuosity. Şabanoğlu Şaban contains only 851 cuts in 91 minutes, despite being longer than Baytan’s film. This inverse relationship between duration and cut count demonstrates Eğilmez’s commitment to theatrical aesthetics over montage-driven storytelling. His mise-en-scène employs theatrical staging, group compositions, and flat visual arrangements that prioritize collective performance over individual heroism. The content analysis reveals fundamental differences in character construction. Baytan’s Şakir character appears naive but harbors an unconscious cunning, actively manipulating situations through absurd chance. Eğilmez’s Şaban character is genuinely naive, vulnerable, and exists as a community member rather than an individual hero. These characterizations align with each director’s formal choices: Baytan’s dynamic cinematography supports energetic, physical performances, while Eğilmez’s static camera foregrounds dialogue-based, theatrical acting. This comparative analysis demonstrates that Yeşilçam comedy directors developed consistent aesthetic signatures that warrant academic attention. The study contributes to repositioning Turkish comedy cinema within auteur discourse, challenging the historical marginalization of both the genre and its practitioners. By revealing the systematic formal and thematic patterns in Baytan’s and Eğilmez’s works, this research affirms that comedy films deserve recognition as legitimate objects of auteur criticism.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Çakay, B. (2026). Auteur Kuramı Bağlamında Yeşilçam Komedisi: Sakar Şakir (1977) Ve Şabanoğlu Şaban (1977) Örneğinde Yönetmen İzlekleri. Intermedia International e-Journal, Cilt: 13 Sayı: 24, 127–162. https://doi.org/10.56133/intermedia.1868745

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (43)

  1. Arell, M. (2012). Why are comedy films so critically underrated? (Yayımlanmamış lisans tezi). University of Maine, Orono.
  2. Arslan, S. (2001). Yazar (auteur). Gece Yarısı Sinema Dergisi, (10), 27–31. http://www.geocities.ws/geceyarisi/sayi10.htm adresinden erişildi.
  3. Ayça, E. & Coş, N. (1974). Ertem Eğilmez’le konuşma. Yedinci Sanat, (12), 16–33. https://sinematek.tv/yedinci-sanat-1973-sayi-12/ adresinden erişildi.
  4. Bazin, A. (1957). La politique des auteurs. P. Graham (Ed.), The French New Wave: Critical Landmarks içinde (ss. 130-148). London: British Film Institute. https://is.muni.cz/el/phil/jaro2020/FAVBPa030/um/auteur/Bazin_La_Politique_des_auteurs.pdf adresinden erişildi.
  5. Bergson, H. (1911). Laughter: An essay on the meaning of the comic. London: Macmillan.
  6. Bordwell, D. (1985). Narration in the fiction film. Madison: University of Wisconsin Press.
  7. Collins, J. (1993). The auteur re-entered. J. Collins, H. Radner & A. Preacher Collins (Eds.), Film theory goes to the movies içinde (ss. 1-7). New York: Routledge.
  8. Comedy. (t.y.). Online Etymology Dictionary içinde. https://www.etymonline.com/word/comedy adresinden erişildi.
  9. Dorsay, A. (1989). Sinemamızın umut yılları: 1970-80 arası Türk sinemasına bakışlar. İstanbul: İnkılap Kitabevi. Boyacıoğlu, A. (2023, 19 Mayıs). Cannes 2023: 90 dakika Michael Douglas ile. Gazete Duvar. https://www.gazeteduvar.com.tr/cannes-2023-michael-douglas-ile-90-dakika-haber-1619272 adresinden erişildi.
  10. Eğilmez, E. & Ataman, N. (Yapımcılar) & Eğilmez, E. (Yönetmen). (1977). Şabanoğlu Şaban [Sinema filmi]. Türkiye: Arzu Film.
  11. Engin, Y. (2014, 28 Ocak). İki usta üzerine: Kemal Sunal & Natuk Baytan. Cinerituel. https://www.cinerituel.com/iki-usta-on-film-kemal-sunal-natuk-baytan/ adresinden erişildi.
  12. Erdoğan, N. (1998). Yeşilçam’da beden ve mekânın eklemlenmesi üzerine notlar. Doğu Batı, (2), 155-162. https://www.academia.edu/24561090 adresinden erişildi.
  13. Esslin, M. (1961). The theatre of the absurd. New York: Doubleday.
  14. Godard, J. L. (2005). Sinema dersleri (H. Aydın, Der.). İstanbul: İnkılap Kitabevi.
  15. Gunning, T. (1986). The cinema of attractions: Early film, its spectator and the avant-garde. Wide Angle, 8(3-4), 63-70. http://faculty.las.illinois.edu/rrushing/470j/ewExternalFiles/Gunning,%20Cinema%20of%20Attractions.pdf adresinden erişildi.
  16. Güven, Z. C. (2021). Sinemada poetik yaklaşım: Nuri Bilge Ceylan filmlerinde baba-oğul salınımları (Yayımlanmamış doktora tezi). Selçuk Üniversitesi, Konya.
  17. Hıdıroğlu, İ. (2002). Ertem Eğilmez sineması (Yayımlanmamış doktora tezi). Ankara Üniversitesi, Ankara.
  18. Hjort, M. & MacKenzie, S. (Eds.). (2000). Cinema and nation. London: Routledge.
  19. Kael, P. (1963). Circles and squares. Film Quarterly, 16(3), 12-26. https://doi.org/10.2307/1210726
  20. Kılıç, Y. (Yapımcı) & Baytan, N. (Yönetmen). (1977). Sakar Şakir [Sinema filmi]. Türkiye: Cem Film.
  21. King, G., Keohane, R. O. & Verba, S. (1994). Designing social inquiry: Scientific inference in qualitative research. Princeton: Princeton University Press.
  22. Klepek, P. (2012, 23 Ekim). The authorship of a video game – Part 2. Giant Bomb. https://www.giantbomb.com/articles/the-authorship-of-a-video-game-part-2/1100-4425/ adresinden erişildi.
  23. Li, C., Fan, Y., Shen, Y., Wang, K., Hu, Y., Zhang, F., Pei, Y., Zheng, T. & Shi, Z. (2025). PyCinemetricsV2: Interactive computational film software based on tranfmers and PySide6. SoftwareX, 31, 102299. https://doi.org/10.1016/j.softx.2025.102299
  24. Mahaffy, J. P. (1895). A history of classical Greek literature. London: Macmillan.
  25. Mast, G. (1979). The comic mind: Comedy and the movies (2. bs.). Chicago: University of Chicago Press.
  26. Modleski, T. (1988). The women who knew too much: Hitchcock and feminist theory (3. bs.). New York: Routledge.
  27. Natuk Baytan öldü. (1986, 6 Aralık). Taha Toros Arşivi. https://core.ac.uk/download/pdf/38313359.pdf adresinden erişildi.
  28. Poetic. (t.y.). Online Etymology Dictionary içinde. https://www.etymonline.com/search?q=poetic adresinden erişildi.
  29. Pustu-Iren, K., Sittel, J., Mauer, R., Bulgakowa, O. & Ewerth, R. (2020). Automated Visual Content Analysis for Film Studies: Current Status and Challenges. Digital Humanities Quarterly, 14(4). https://doi.org/10.63744/8rc7hctnsxrx
  30. Radford, A., Kim, J. W., Xu, T., Brockman, G., McLeavey, C. & Sutskever, I. (2023). Robust speech recognition via large-scale weak supervision. A. Krause, E. Brunskill, K. Cho, B. Engelhardt, S. Sabato & J. Scarlett (Eds.), Proceedings of Machine Learning Research içinde (ss. 28492–28518). PMLR. https://doi.org/10.48550/arXiv.2212.04356
  31. Roman, J. (Mülakat yapan) & Allen, W. (Mülakat yapılan). (2005, 17 Mart). Woody Allen gives you two for one in Melinda and Melinda [Mülakat transkripsiyonu]. MovieWeb. https://movieweb.com/woody-allen-gives-you-two-for-one-in-melinda-and-melinda/ adresinden erişildi.
  32. Ruth, N. & Burghardt, M. (2025, 14-18 Temmuz). Echoes of ideology: Toward an audio analysis pipeline to unveil character traits in historical Nazi propaganda films [Konferans bildirisi]. Digital Humanities Conference 2025 (DH2025), Lizbon, Portekiz. https://doi.org/10.48550/arXiv.2601.08879
  33. Salt, B. (2006). Moving into pictures: More on film history, style, and analysis. London: Starword.
  34. Sarris, A. (2016). Auteur kuramı üzerine notlar. A. Karadoğan (Der.), Auteur kuram ve sanat sineması üzerine içinde (ss. 65-70). Ankara: De Ki Basım Yayım.
  35. Şavk, S. (2020). Eski görüntüler, yeni görüngüler: Yeşilçam filmlerinin üslup özellikleri için uzak okuma denemesi. Erciyes İletişim Dergisi, 7(2), 1033-1054. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.719174.
  36. Soucek, T., & Lokoc, J. (2020). TransNet V2: An effective deep network architecture for fast shot transition detection. arXiv preprint arXiv:2008.04838.
  37. Spyrou, A. (2001). Woody Allen’s serious comedy: Neurotic Manhattanites in quest for self-fulfillment (Yayımlanmamış lisans tezi). Aristotle University of Thessaloniki, Thessaloniki.
  38. Thompson, K. (2005). Herr Lubitsch Goes to Hollywood: German and American Film after World War I. Amsterdam: Amsterdam University Press. https://doi.org/10.1515/9789048505364.
  39. Tsivian, Y. (2009). Cinemetrics, part of the humanities’ cyberinfrastructure. M. Ross, M. Grauer & B. Freisleben (Eds.), Digital tools in media studies: Analysis and research. An overview içinde (ss. 93–100). Bielefeld: Transcript Verlag. https://www.transcript-open.de/doi/10.14361/9783839410233-007
  40. Ünlütürk, M. (2021). Yeşilçam sinemasında absürt komedi ve melezlik: 1970ler ve 1980ler Türkiye sosyopolitik bağlamında Baytan ve Sunal filmleri (Yayımlanmamış doktora tezi). Yeditepe Üniversitesi, İstanbul.
  41. Wollen, P. (1972). Signs and meaning in the cinema. Bloomington: Indiana University Press.
  42. Wu, X. (2026). Kurosawa shot-level dataset: Shot boundaries, color, and face-derived shot-scale features for 30 films. Journal of Open Humanities Data, 12(1), 30. https://doi.org/10.5334/johd.507
  43. Yılmaz, Y. (Yönetmen). (2007). Yönetmen Natuk Baytan belgeseli [Belgesel film]. Türkiye.