Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBu kapsamda 1936-1938 yılları arasında başta Türk Dışişleri Bakanlığı ve Roma Büyükelçiliği olmak üzere, konunun yakından takip edildiği Londra, Paris ve Moskova Büyükelçiliklerinin yazışmaları incelenerek İtalya’nın Montreux konusunda izlediği politikanın ve Türkiye’nin tepkisinin bir çerçevesi çizilmeye çalışılmıştır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Türkiye, 1930’larda uluslararası ortamda artan gerginlik ve özellikle Akdeniz’de İtalya’nın sergilediği saldırgan dış politika nedeniyle Türk Boğazlarının yönetiminde ve güvenliğinde kısıtlayıcı hükümler içeren Lausanne Antlaşmasının ilgili kısmında değişiklik yapmak üzere harekete geçmiştir. Bu çerçevede Lausanne’a taraf olan devletlere bir çağrı yaparak Boğazların statüsünü görüşmek üzere Montreux Konferansına çağırmıştır. 22 Haziran – 20 Temmuz 1936 tarihlerinde gerçekleşen bu konferansa İtalya katılmamıştır. Roma Hükümeti, 1935’te Habeşistan’ı işgali dolayısıyla Milletler Cemiyeti tarafından uygulanan yaptırımların kaldırılmasını ve bu işgal nedeniyle İngiltere, Fransa, Türkiye, Yunanistan ve Yugoslavya’nın yer aldığı Akdeniz Anlaşmaları düzeninin sonlandırılmasını şart koşmuştur. Türkiye ise Montreux’nün ile bu konuların ilgisi olmadığını söyleyerek İtalya’yı ikna etmeye çalışsa da 20 Temmuz 1936’da imzalanan Montreux Boğazlar Sözleşmesine taraf olmasını sağlayamamıştır. İtalya, ancak yaptırımların kaldırılarak İngiltere ile Akdeniz’in statükosunun korunması ve Habeşistan’ı ilhakının tanınması konusunda anlaştıktan sonra 2 Mayıs 1938 tarihinde imzalamıştır. Bu makalede İtalya’nın Montreux’yü imzalamasına giden tüm bu süreç Türk diplomatik arşiv belgeleri üzerinden incelenmeye çalışılmıştır. Bu kapsamda 1936-1938 yılları arasında başta Türk Dışişleri Bakanlığı ve Roma Büyükelçiliği olmak üzere, konunun yakından takip edildiği Londra, Paris ve Moskova Büyükelçiliklerinin yazışmaları incelenerek İtalya’nın Montreux konusunda izlediği politikanın ve Türkiye’nin tepkisinin bir çerçevesi çizilmeye çalışılmıştır.
Abstract
In the 1930s, due to increasing international tensions and especially Italy's aggressive foreign policy in the Mediterranean, Türkiye took action to amend the relevant section of the Lausanne Treaty, which contained restrictive provisions regarding the management and security of the Turkish Straits. In this context, it invited the states party to the Lausanne Treaty to the Montreux Conference to discuss the status of the Straits. Italy did not participate in this conference, which took place between June 22 and July 20, 1936. The Roman government demanded the lifting of sanctions imposed by the League of Nations due to its 1935 invasion of Abyssinia, and the termination of the Mediterranean Treaties system involving Great Britain, France, Türkiye, Greece, and Yugoslavia. Although Türkiye tried to persuade Italy by stating that the Montreux Convention was irrelevant to these issues, it was unable to secure Italy's participation in the Montreux Straits Convention, signed on July 20, 1936. Italy signed the Montreux Convention on May 2, 1938, only after agreeing with Britain to lift sanctions, maintain the status quo in the Mediterranean, and recognize the annexation of Abyssinia. This article attempts to examine the entire process leading to Italy's signing of the Montreux Convention through Turkish diplomatic archive documents. In this context, correspondence from 1936-1938, primarily from the Turkish Ministry of Foreign Affairs and the Embassy in Rome, as well as the Embassies in London, Paris, and Moscow, which closely followed the issue, has been examined to outline Italy's policy on Montreux and Türkiye's reaction.