Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBu çerçevede makale, yapay zekâ üretimi sinematografik yaratımlara ilişkin mevcut hukuki statüyü ve eser sahipliği- bağlantılı hak sahipliği ayrımını kısaca açıkladıktan sonra, yapay zekâ tarafından ortaya konulmuş sinematografik yaratımlarda film yapımcısının haklarının genişleyen işlevini ve icracı sanatçıların potansiyel konumunu karşılaştırmalı ve eleştirel bir analizle ele almakta ve normatif bir çözüm önerisi geliştirmeyi amaçlamaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Yapay zekâ teknolojilerinin yaratıcı üretim süreçlerinde kullanımının gün geçtikçe yaygınlaşması, eser kavramını olduğu kadar eser sahipliği ve bağlantılı hak sahipliği kavramlarını da tartışmaya açmaktadır. Türk hukukunda da birçok yabancı hukuk sisteminde olduğu gibi, bir fikri yaratımın eser olarak korunması ve bu bağlamda eser sahipliği -hatta bağlantılı hak sahipliği dahi- yaratımın “insani özgünlük” olarak ifade edebileceğimiz hususiyet unsuruna bağlıdır. Bu sebeple, sınırlı insan katkısıyla ortaya konulan yapay zekâ yaratımlarının mevcut düzenlemeler çerçevesinde eser sayılması mümkün olmadığı gibi, bu yaratımlar için henüz bir hukuk öznesi olarak kabul edilmiş olmayan yapay zekâlı varlıkların da eser sahibi olarak kabul edilmeleri olanaklı değildir. Bununla birlikte, yapay zekâ ürünü yaratımların yaygınlık kazanmasıyla bu yaratımlar bakımından yeni bir fikri hak rejimine ihtiyaç doğabileceği de açıktır. Konu, insan katkısının çok sınırlı bir düzeyde kaldığı yapay zekâ üretimi sinematografik ürünler açısından ele alındığında, fikri hak rejiminde meydana gelmesi muhtemel dönüşüm, mevcut durumda sinema eserlerinde eser sahibi olarak kabul edilen yönetmen, senaryo yazarı, diyalog yazarı, özgün müzik bestecisi ve animatörün, sinematografik yaratımın üretim sürecindeki emek ve katkısını ya çok zayıflatmakta ya da tamamen ortadan kaldırmaktayken; bu yaratımın ortaya konulmasına emek ve sermayesiyle katkıda bulunmuş olan film yapımcısının durumunu merkezi bir konuma taşımaktadır. Ayrıca yapay zekâ tarafından oluşturulan ve mevcut hukuk bakımından eser korumasına mazhar olmayan yaratımlarda dahi, insan icracının özgün icrasının bağlantılı haklar kapsamında korunması gerektiği görüşü de çağdaş fikri mülkiyet tartışmalarında yerini almaktadır. Bu çerçevede makale, yapay zekâ üretimi sinematografik yaratımlara ilişkin mevcut hukuki statüyü ve eser sahipliği- bağlantılı hak sahipliği ayrımını kısaca açıkladıktan sonra, yapay zekâ tarafından ortaya konulmuş sinematografik yaratımlarda film yapımcısının haklarının genişleyen işlevini ve icracı sanatçıların potansiyel konumunu karşılaştırmalı ve eleştirel bir analizle ele almakta ve normatif bir çözüm önerisi geliştirmeyi amaçlamaktadır.
Abstract
The increasing use of artificial intelligence in creative production processes has brought renewed attention not only to the concept of the work itself, but also to the doctrines of authorship and related rights. As in foreign legal systems, Turkish law conditions the protection of a creation as copyrighted work -and even the recognition of related rights- on the requirement of “human originality.” Accordingly, creations generated by artificial intelligence with minimal human involvement cannot be regarded as works under current legal framework; nor can AI entities, which are not recognized as legal subjects, be considered authors. Nevertheless, the growing prevalence of AI-generated outputs clearly signals the need for a new intellectual property regime tailored to such creations. When the issue is examined in respect of cinematographic products generated with highly limited human contribution, potential transformation of copyright system becomes particularly striking. The shift either weakens or completely eliminates the creative contribution of those who are currently recognized as authors of cinematographic works (directors, screenwriters, dialogue writers, composers of original music, and animators), while simultaneously placing film producers, who contribute their labor and capital to the realization of the cinematographic creation, in a more central position. Furthermore, even in cases where AI-generated outputs do not qualify as works under existing copyright law, the view that the human performer’s original performance should nonetheless be protected as a related right has gained increasing prominence in contemporary intellectual property debates. In this framework, this article first outlines the current legal status of AI-generated cinematographic creations and the distinction between authorship and related rights. It then provides a critical analysis of the expanding role of film producers and the potential position of performers in AI-generated cinematographic outputs. Ultimately, the article aims to develop a normative proposal for Turkish law in response to these evolving dynamics.