Dergiler / Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 16 Sayı: 4

EVLENME VE AİLE KURMA HAKKI ÜZERİNE

On the Right to Marry and Found a Family

Abdulkadir Yıldız(NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ, HUKUK FAKÜLTESİ)0000-0002-6262-7090
Sayfa
120–156
Yayın Tarihi
2026-08-01
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bağlamda Türkiye’de kronik bir sorun olan yargılama süresinin uzunluğu, evlenme ve aile kurma hakkının da ihlaline sebep olmaktadır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 12. maddesi, evlenme ve aile kurma hakkını güvence altına almaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu hak devlete yalnızca negatif değil aynı zamanda pozitif yükümlülükler de yüklemektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bağlamda Türkiye’de kronik bir sorun olan yargılama süresinin uzunluğu, evlenme ve aile kurma hakkının da ihlaline sebep olmaktadır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Aile kurma · Anayasa Mahkemesi · Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi

Özet

Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 12. maddesi, evlenme ve aile kurma hakkını güvence altına almaktadır. Bu hak devlete yalnızca negatif değil aynı zamanda pozitif yükümlülükler de yüklemektedir. Çalışmada evlenme ve aile kurma hakkının kapsamı, sınırları ve devletin bu hakka ilişkin yükümlülükleri Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Anayasa Mahkemesi içtihatları ışığında incelenmektedir. Anayasada açıkça düzenlenmemiş olmasına rağmen, Anayasa Mahkemesi’nin bireysel başvuru kararlarıyla evlenme ve aile kurma hakkının anayasal koruma alanı içine dahil edildiği ortaya konulmaktadır. Özellikle Türkiye’de boşanmanın makul sürede sonuçlandırılmaması nedeniyle bireylerin yeniden evlenememesi durumunun, evlenme ve aile kurma hakkının özüne müdahale teşkil ettiği savunulmaktadır. Bu bağlamda Türkiye’de kronik bir sorun olan yargılama süresinin uzunluğu, evlenme ve aile kurma hakkının da ihlaline sebep olmaktadır.

Abstract

Article 12 of the European Convention on Human Rights guarantees the right to marry and to found a family. This right imposes not only negative but also positive obligations on the State. This article examines the scope and limits of the right to marry and found a family, as well as the states’ obligations in this respect, in the light of the case law of the European Court of Human Rights and the Turkish Constitutional Court. Although not explicitly regulated in the Constitution, it is demonstrated that the right to marry and found a family has been incorporated into the sphere of constitutional protection through the individual application decisions of the Constitutional Court. In particular, it is argued that the inability of individuals to remarry due to the failure to conclude divorce proceedings within a reasonable time in Türkiye constitutes interference with the very essence of the right to marry and found a family. In this context, the chronic problem of unreasonable length of judicial proceedings in Türkiye leads not only to a violation of the right to a fair trial but also to a violation of the right to marry and found a family.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yıldız, A. (2026). EVLENME VE AİLE KURMA HAKKI ÜZERİNE. Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, Cilt: 16 Sayı: 4, 120–156. https://doi.org/10.32957/hacettepehdf.1936419

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (31)

  1. Akıntürk, Turgut. Türk Medeni Hukuku İkinci Cilt: Aile Hukuku. 9. Bası, Beta, 2004.
  2. Arsal, Sadri Maksudi, Türk Tarihi ve Hukuk. 2. Baskı, Türk Tarih Kurumu, 2020.
  3. Atlı, Turan. Bir Ethos Olarak Kulluk- Pandemiye Haklar Çerçevesinden Bakmak yahut Biyopolitik Bir Giriş. On İki Levha, 2023.
  4. Aydın, Mehmet Âkif. İslam Osmanlı Aile Hukuku. Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 1985.
  5. Cohen, Richard. Coming Out Straight: Understanding and Healing Homosexuality. Oakhill Press, 2000.
  6. Çakmak, Ufuk Ramazan. “Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinde Evlenme Hakkı.” Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi 25, S. 2 (2017): 163-184.
  7. Çapkıncı, Cansu. İnkar ile Kabul Arasında Bir Hak: Eşcinsel Bireylerin Evliliği. On İki Levha, 2021.
  8. Çelikdemir Ankıtcı, Elif ve Arslan, Yücel. “Bir Temel Hak Olarak Boşanma Hakkı.” Anayasa Yargısı 41, S. 2 (2025): 507-548.
  9. Çil, Hüseyin. “Bir Metafor Olarak Aile.” Sosyoloji Divanı S. 21 (2023): 349-354.
  10. Eroğlu Genç, Fatma. Kimlik İtiraz Uzlaşma: Türkiye’de İslamcı Entelektüel Kadınlarda Aile. Pınar Yayınları, 2025.
  11. Gültekin, Mücahit. “Alternatif Aile Arayışları ve Üremenin Biyoteknolojik İnşası.” Sosyoloji Divanı, S. 21 (2023): 31-53.
  12. Gündüz, Olgun, “Evlenme ve Boşanma Dinamikleri Üzerinden Aile Kurumunda İzlenen Değişim Parametreleri.” Sosyoloji Divanı, S. 21 (2023): 109-130.
  13. İmam Gazzali. İhya, 2. Cilt. Çev. Mustafa Çağrıcı, 4. Baskı, Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2020.
  14. Kant, Immanuel. Lectures on Ethics. Translated by Louis Infield, Hackett Publishing Company, 1980.
  15. Karadeniz Çelebican, Özcan. Roma Hukuku. 3. Basımdan Tıpkıbasım, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Yayınları, 1986.
  16. Köse, Saffet. Genetiğiyle Oynanmış Kavramlar ve Aile Medeniyetinin Sonu. Mehir Vakfı Yayınları, 2016.
  17. Kur’an-ı Kerim Meali. E.T. 22/4/2026. Kur'an-ı Kerim - Diyanet İşleri Başkanlığı.
  18. Novak, David. “Response to Martha Nussbaum's "A Right to Marry?"” California Law Review 98, S. 3 (2010): 709-720.
  19. Nussbaum, Martha C. “A Right to Marry?” California Law Review. 98, S. 3 (2010): 667-96. http://www.jstor.org/stable/27896689. Accessed 16 Feb. 2026.
  20. Özensel, Ertan. “Değişen Aile Değişmeyen Aile Değerleri.” Sosyoloji Divanı, S. 21 (2023): 13-29.
  21. Reyhani Yüksel, Sera. “Kadın ve Erkeğin Eşit Haklara Sahip Olması İlkesinin Aile Hukuku Alanında Uygulanması.” TBB Dergisi, S. 145 (2019): 397-420.
  22. Şahin, Nurten Zeliha. “İslam Hukuku ve İnsan Hakları Bağlamında Eşcinsellik Sorunu.” EKEV Akademi Dergisi 19, S. 62 (2015): 507-530.
  23. Şirin, Tolga, “Homofobinin Anayasal Üretimi: Anayasa Mahkemesi ve Eşcinsellik.” Anayasa Hukuku Dergisi 7, S. 14 (2018): 513-562.
  24. Şirin, Tolga. Türkiye’de Düşüncenin Tutsaklığı – 2 İfade Özgürlüğünün Yeşili. Tekin, 2021.
  25. Taydaş, Aleyna ve Demir, Günce, “Antroposen Çağı’nda Aile Kurumunu Yeniden Düşünmek: Metabolik Çatlak Perspektifinden Nitel Bir İnceleme.” Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi (KÜSBD) 16, S. 3 (2026): 33-54.
  26. Taylan, Hasan Hüseyin, “Aile Birliğinin Korunmasında Aile Arabuluculuğu.” Sosyoloji Divanı, S. 21 (2023): 153-171.
  27. Türkçe Sözlük. haz: Akalın, Şükrü Haluk ve başkaları. 11. Baskı, Türk Dil Kurumu, 2019.
  28. Umur, Ziya. Roma Hukuku Ders Notları. 3. Baskı, Beta, 1999.
  29. Üçok, Coşkun ve Mumcu, Ahmet. Türk Hukuk Tarihi. 3. Baskı, 1982.
  30. Velidedeoğlu, Hıfzı Veldet. Türk Medeni Hukuku Cilt II Aile Hukuku. 5. Bası, Nurgök Matbaası, 1965.
  31. Yaman, Ahmet. İslam Aile Hukuku. Mehir Vakfı Yayınları, 1998.