KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Geomatik / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 1

Diş Kayalıkları’nın (İmranlı, Sivas) insansız hava aracı (İHA) kullanılarak 3 boyutlu modelinin oluşturulması

Faruk Aylar(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ, FEN-EDEBİYAT FAKÜLTESİ)0000-0003-4439-9079
Serkan Gürgöze(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3025-2327
Halil İbrahim Zeybek(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-4097-9079
Ali Uzun(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-3854-2780
Halithan Şen(ONDOKUZ MAYIS ÜNİVERSİTESİ)0000-0003-1332-2132
Sayfa
69–85
Yayın Tarihi
2024-04-15
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yapılan çalışma sonucunda jeomorfoloji alanında İHA kullanımının bazı detayların daha ayrıntılı incelenmesine imkân tanıdığı tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kullanım kolaylığı ve sağladığı birçok avantaj İnsansız Hava Araçlarının (İHA) askeri, sivil (hobi, ticari) ve bilimsel amaçlı kullanımını hızla arttırmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Gelişen İHA teknolojisi sayesinde haritalama, sinematografi, ortofoto ve sayısal yükseklik modeli (SYM) üretimi ile 3B modellemeler bu hava araçlarının bilimsel amaçlı kullanım alanlarındandır.
💡
Sonuç & Katkı:Yapılan çalışma sonucunda jeomorfoloji alanında İHA kullanımının bazı detayların daha ayrıntılı incelenmesine imkân tanıdığı tespit edilmiştir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Jeomorfoloji · İHA · Fotogrametri

Özet

Kullanım kolaylığı ve sağladığı birçok avantaj İnsansız Hava Araçlarının (İHA) askeri, sivil (hobi, ticari) ve bilimsel amaçlı kullanımını hızla arttırmaktadır. İçinde pilotu ve yolcusu olmayan, sadece amaca uygun ekipman taşıyarak görevini yerine getiren İHA kullanımı, birçok alanda olduğu gibi jeomorfoloji çalışmalarında da giderek yaygınlaşmaktadır. İHA kullanımı araziyi havadan çeşitli açılardan fotoğraflama ile sınırlı değildir. Gelişen İHA teknolojisi sayesinde haritalama, sinematografi, ortofoto ve sayısal yükseklik modeli (SYM) üretimi ile 3B modellemeler bu hava araçlarının bilimsel amaçlı kullanım alanlarındandır. Bu çalışmada yaklaşık 4.7 km uzunluğundaki Diş Kayalıkları’nın İHA kullanılarak 3B Modellemesinin nasıl yapılabileceği örnek bir uygulama ile açıklanmaya çalışılmıştır. Çalışma sırasında 3 saat 20 dakika İHA uçuşu gerçekleştirilmiş ve toplam 2.996 koordinatlı ve bindirmeli fotoğraf çekimi yapılmıştır. Bu fotoğraflar bir dizi işlemden geçirildikten sonra Diş Kayalıkları’nın yüksek çözünürlüklü, ortofoto, SYM ve 3B görüntüleri ilde edilmiştir. Yapılan çalışma sonucunda jeomorfoloji alanında İHA kullanımının bazı detayların daha ayrıntılı incelenmesine imkân tanıdığı tespit edilmiştir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Aylar, F., Gürgöze, S., Zeybek, H. İ., Uzun, A., Şen, H. (2024). Diş Kayalıkları’nın (İmranlı, Sivas) insansız hava aracı (İHA) kullanılarak 3 boyutlu modelinin oluşturulması. Geomatik, Cilt: 9 Sayı: 1, 69–85. https://doi.org/10.29128/geomatik.1341633

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (72)

  1. Anderson, K., & Gaston, K. J. (2013). Lightweight unmanned aerial vehicles will revolutionize spatial ecology. Frontiers in Ecology and the Environment, 11(3), 138-146. https://doi.org/10.1890/120150
  2. Aktan, N., Çolak, A., & Yılmaz, H. M. (2022). Production of orthophoto by UAV data: Yaprakhisar example. Advanced UAV, 2(1), 17-23.
  3. Bilgiç, T. (2016). 1:100.000 Ölçekli Türkiye Jeoloji Haritaları Serisi, Divriği-İ39 Paftası. Ankara
  4. Böhler, W., & Heinz, G. (1999, October). Documentation, surveying, photogrammetry. XVII CIPA Symposium. Recife, Olinda. Brazil
  5. Clapuyt, F., Vanacker, V., & Van Oost, K. (2016). Reproducibility of UAV-based earth topography reconstructions based on Structure-from-Motion algorithms. Geomorphology, 260, 4-15. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2015.05.011
  6. Cruden, D. M. (2003). The shapes of cold, high mountains in sedimentary rocks. Geomorphology, 55(1-4), 249-261. https://doi.org/10.1016/S0169-555X(03)00143-0
  7. Cruden, D. M., & Hu, X. Q. (1999). The shapes of some mountain peaks in the Canadian Rockies. Earth Surface Processes and Landforms: The Journal of the British Geomorphological Research Group, 24(13), 1229-1241. https://doi.org/10.1002/(SICI)1096-9837(199912)24:13 3.0.CO;2-1
  8. Çubuk, Y., İnan, S. (1998). İmranlı ve Hafik Güneyinde (Sivas) Miyosen Havzasının Stratigiafik ve Tektonik Özellikleri. Maden Tetkik ve Arama Dergisi, 120(120), 36-38.
  9. Doğan, Y. (2019). 3D Modelling of Bridges by UAV Photogrammetry Method. Mersin Photogrammetry Journal, 1(1), 7-11
  10. Dölek, İ., & Çevik, A. (2023). Malazgirt savaş alanının tespiti, tarihi ve arkeolojik yüzey araştırması projesi kapsamında Malazgirt İlçesi sınırlarında bulunan kültürel miras eserlerin 3B modellemesi: Bir kültür envanteri çalışması. Kültürel Miras Araştırmaları, 4(1), 43-48. https://doi.org/10.59127/kulmira.1294595
  11. Duszyński, F., Migoń, P., & Strzelecki, M. C. (2019). Escarpment retreat in sedimentary tablelands and cuesta landscapes–Landforms, mechanisms and patterns. Earth-Science Reviews, 196, 102890. https://doi.org/10.1016/j.earscirev.2019.102890
  12. Ege, C. (2003). Nature's version of a playground slide—Devils Slide, Morgan County, Utah. Utah Geological Survey 35, 12.
  13. Erenoglu, O. (2021). UAV-based 3D modeling of formation processes for fairy chimney-like structures, Çanakkale, NW Turkey. Arabian Journal of Geosciences, 14(17), 1698. https://doi.org/10.1007/s12517-021-07872-z
  14. Erenoglu, R. C., Akcay, O., & Erenoglu, O. (2017). An UAS-assisted multi-sensor approach for 3D modeling and reconstruction of cultural heritage site. Journal of Cultural Heritage, 26, 79-90. https://doi.org/10.1016/j.culher.2017.02.007
  15. Erinç, S. (2015) Jeomorfoloji I. İstanbul: Der Yayınevi
  16. Gerrard, J. (2012). Rocks and landforms. Springer Science & Business Media.
  17. Goudie, A. (2004). Encyclopedia of geomorphology (Vol. 2). Psychology Press.
  18. Gómez-Pazo, A., & Pérez-Alberti, A. (2021). The use of UAVs for the characterization and analysis of rocky coasts. Drones, 5(1), 23. https://doi.org/10.3390/drones5010023
  19. Gutiérrez, F., Gutiérrez, M., (2016). Structural landforms. Landforms of the Earth: An Illustrated Guide, 3-19.
  20. Harris, W., & Norman White, G. (2008). X‐ray diffraction techniques for soil mineral identification. Methods of soil analysis part 5—Mineralogical methods, 5, 81-115. https://doi.org/10.2136/sssabookser5.5.c4
  21. Harwin, S., & Lucieer, A. (2012). Assessing the accuracy of georeferenced point clouds produced via multi-view stereopsis from unmanned aerial vehicle (UAV) imagery. Remote Sensing, 4(6), 1573-1599. https://doi.org/10.3390/rs4061573
  22. Hoşgören, M. Y. (2007) Jeomorfolojinin Ana Çizgileri I. İstanbul: Çantay Yayınevi.
  23. Hugenholtz, C. H., Whitehead, K., Brown, O. W., Barchyn, T. E., Moorman, B. J., LeClair, A.,. & Hamilton, T. (2013). Geomorphological mapping with a small unmanned aircraft system (sUAS): Feature detection and accuracy assessment of a photogrammetrically-derived digital terrain model. Geomorphology, 194, 16-24. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2013.03.023
  24. Huggett, R. J. (2017) Fundamentals of Geomorphology (Fourth Edition). London and New York: Taylor&Francis Group, Routledge.
  25. James, M. R., & Varley, N. (2012). Identification of structural controls in an active lava dome with high resolution DEMs: Volcán de Colima, Mexico. Geophysical Research Letters, 39(22). https://doi.org/10.1029/2012GL054245
  26. James, M. R., Chandler, J. H., Eltner, A., Fraser, C., Miller, P. E., Mills, J. P.,. & Lane, S. N. (2019). Guidelines on the use of structure‐from‐motion photogrammetry in geomorphic research. Earth Surface Processes and Landforms, 44(10), 2081-2084. https://doi.org/10.1002/esp.4637
  27. Kabadayı, A., Erdoğan, A. (2023). İHA Fotogrametrisi Kullanarak Yozgat Çilekçi Türbesi’nin 3 Boyutlu Nokta Bulutu ve Modelinin Üretilmesi. Türkiye Fotogrametri Dergisi, 5(1), 29-35. https://doi.org/10.53030/tufod.1313200
  28. Kanun, E., Alptekin, A., & Yakar, M. (2021). Cultural heritage modelling using UAV photogrammetric methods: a case study of Kanlıdivane archeological site. Advanced UAV, 1(1), 24-33.
  29. Kasprzak, M., Jancewicz, K., & Michniewicz, A. (2018). UAV and SfM in detailed geomorphological mapping of granite tors: an example of Starościńskie Skały (Sudetes, SW Poland). Pure and Applied Geophysics, 175, 3193-3207. https://doi.org/10.1007/s00024-017-1730-8
  30. Kaya, Y., Polat, N., Şenol, H. İ., Memduhoğlu, A., Ulukavak, M. (2021). Arkeolojik Kalıntıların Belgelenmesinde Yersel ve İHA Fotogrametrisinin Birlikte Kullanımı. Türkiye Fotogrametri Dergisi, 3(1), 09-14. https://doi.org/10.53030/tufod.899089
  31. Kurtman, F. (1973). Sivas-Hafik-Zara ve Imranli bölgesinin jeolojik ve tektonik yapisi. Bulletin of the Mineral Research and Exploration, 80(80), 1-36.
  32. Langhammer, J., & Vacková, T. (2018). Detection and mapping of the geomorphic effects of flooding using UAV photogrammetry. Pure and Applied Geophysics, 175, 3223-3245. https://doi.org/10.1007/s00024-018-1874-1
  33. Lejot, J., Delacourt, C., Piégay, H., Fournier, T., Trémélo, M. L., & Allemand, P. (2007). Very high spatial resolution imagery for channel bathymetry and topography from an unmanned mapping controlled platform. Earth Surface Processes and Landforms: The Journal of the British Geomorphological Research Group, 32(11), 1705-1725. https://doi.org/10.1002/esp.1595
  34. Mason, J. A., Muller, P. O., Burt, J. E., Blij, H. J. (2016) Physical Geography (Fifth Edition). New York: Oxford University Press.
  35. Mırdan, O., Yakar, M. (2017). Tarihi Eserlerin İnsansız Hava Aracı ile Modellenmesinde Karşılaşılan Sorunlar. Geomatic, 2(3), 118-125. https://doi.org/10.29128/geomatik.306914
  36. Micheletti, N., Chandler, J. H., Lane, S. N. (2015). Section 2.2: Structure from motion (SfM) photogrammetry. In: Clarke LE, Nield JM (eds) Geomorphological Techniques (Online Edition). British Society for Geomorphology, London, UK.
  37. Miziński, B., & Niedzielski, T. (2017). Fully-automated estimation of snow depth in near real time with the use of unmanned aerial vehicles without utilizing ground control points. Cold Regions Science and Technology, 138, 63-72. https://doi.org/10.1016/j.coldregions.2017.03.006
  38. Murfitt, S. L., Allan, B. M., Bellgrove, A., Rattray, A., Young, M. A., & Ierodiaconou, D. (2017). Applications of unmanned aerial vehicles in intertidal reef monitoring. Scientific Reports, 7(1), 10259. https://doi.org/10.1038/s41598-017-10818-9
  39. Özcan, O. (2017). İnsansız hava aracı (İHA) ile farklı yüksekliklerden üretilen sayısal yüzey modellerinin (SYM) doğruluk analizi. Mühendislik ve Yer Bilimleri Dergisi, 2(1), 1-7.
  40. Öztürk, M. Z., Çetinkaya, G., & Aydın, S. (2017). Köppen-Geiger iklim sınıflandırmasına göre Türkiye’nin iklim tipleri. Coğrafya Dergisi, (35), 17-27. https://doi.org/10.26650/JGEOG295515
  41. Pan, Y., Dong, Y., Wang, D., Chen, A., & Ye, Z. (2019). Three-dimensional reconstruction of structural surface model of heritage bridges using UAV-based photogrammetric point clouds. Remote Sensing, 11(10), 1204. https://doi.org/10.3390/rs11101204
  42. Prodanov, B., Lambev, T., Bekova, R., & Kotsev, I. (2019a). Applying Unmanned Aerial Vehicles for high-resolution geomorphological mapping of the Ahtopol coastal sector (Bulgarian Black Sea coast). Proc. SGEM, 19, 465-472.
  43. Prodanov, B., Kotsev, I., Lambev, T., Dimitrov, L., Bekova, R., & Dechev, D. (2019b). Drone-based geomorphological and landscape mapping of Bolata Cove, Bulgarian coast. Proceedings of IMAM, 592-598.
  44. Rau, J. Y., Jhan, J. P., Lo, C. F., & Lin, Y. S. (2012). Landslide mapping using imagery acquired by a fixed-wing UAV. The International Archives of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, 38, 195-200. https://doi.org/10.5194/isprsarchives-XXXVIII-1-C22-195-2011
  45. Reichard, S. (2015). Old Yellowstone: History of the Devil’s Slide. In "Yellowstone Insider".
  46. Rosnell, T., & Honkavaara, E. (2012). Point cloud generation from aerial image data acquired by a quadrocopter type micro unmanned aerial vehicle and a digital still camera. Sensors, 12(1), 453-480. https://doi.org/10.3390/s120100453
  47. Scherer, M. (2002). About the synthesis of different methods in surveying. International Archives of Photogrammetry Remote Sensing and Spatial Information Sciences, 34(5/C7), 423-429.
  48. Senkal, E., Kaplan, G., & Avdan, U. (2021). Accuracy assessment of digital surface models from unmanned aerial vehicles’ imagery on archaeological sites. International Journal of Engineering and Geosciences, 6(2), 81-89. https://doi.org/10.26833/ijeg.696001
  49. Seyrek, E. C., Narin, Ö. G., Koçak, T., & Uysal, M. (2021). Yüzey araştırmalarında İHA fotogrametrisinin kullanımı: Kolankaya Siperleri örneği. Türkiye Fotogrametri Dergisi, 3(2), 69-75. https://doi.org/10.53030/tufod.1021793
  50. Śledź, S., Ewertowski, M. W., & Piekarczyk, J. (2021). Applications of unmanned aerial vehicle (UAV) surveys and Structure from Motion photogrammetry in glacial and periglacial geomorphology. Geomorphology, 378, 107620. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2021.107620
  51. Strahler, A. (2011) Introducing Physical Geography. Danvers: John Wiley&Sons, Inc.
  52. Scheidegger, A. E. (2012). Theoretical geomorphology. London: Springer Science & Business Media.
  53. Smith, M. J., Chandler, J., & Rose, J. (2009). High spatial resolution data acquisition for the geosciences: kite aerial photography. Earth Surface Processes and Landforms, 34(1), 155-161. https://doi.org/10.1002/esp.1702
  54. Sponemann, J. (1989). Homoclinal ridges in Lower Saxony. Catena Supplement, 15, 133-149.
  55. Şasi, A. (2020). Kültürel Mirasların İnsansız Hava Aracı ile Fotogrametrik Üç Boyutlu Modelleme Çalışmalarında Karşılaşılan Sıkıntılar ve Öneriler. Türkiye Fotogrametri Dergisi, 2(1), 7-13.
  56. Şen, M. (2018). Afet Yönetimi İçin İHA Görüntülerinin Kullanımı ve Karapınar Obrukları Örneği. [Yüksek Lisans Tezi Necmettin Erbakan Üniversitesi].
  57. Şenol, H. İ., & Kaya, Y. (2019). İnternet tabanlı veri kullanımıyla yerleşim alanlarının modellenmesi: Çiftlikköy Kampüsü Örneği. Türkiye Fotogrametri Dergisi, 1(1), 11-16.
  58. Şenol, H. İ., & Orman, E. (2022). Diyarbakır Mardin Kapı’nın Yersel Fotogrametri Yöntemiyle 3B Belgelenmesi. Türkiye Fotogrametri Dergisi, 4(1), 1-6. https://doi.org/10.53030/tufod.1099940
  59. Şenol, H. İ., Yiğit, A. Y., Kaya, Y., & Ulvi, A. (2021). İHA ve yersel fotogrametrik veri füzyonu ile kültürel mirasın 3 boyutlu (3B) modelleme uygulaması: Kanlıdivane Örneği. Türkiye Fotogrametri Dergisi, 3(1), 29-36. https://doi.org/10.53030/tufod.935920
  60. Turoğlu, H. (2019). Şehir seli ve taşkını araştırmalarında sayısal yüzey modellemesi (SYM) ve insansız hava aracı (İHA) verisi kullanımı. Coğrafya Araştırmalarında Coğrafi Bilgi Sistemleri Uygulamaları, 1, 01-28. Pegem Akademi Yayınevi.
  61. Ulvi, A., & Toprak, A. S. (2016). Investigation of three-dimensional modelling availability taken photograph of the unmanned aerial vehicle; sample of kanlidivane church. International Journal of Engineering and Geosciences, 1(1), 1-7. https://doi.org/10.26833/ijeg.285216
  62. Ulvi, A., Yakar, M., Yiğit, A. Y., & Kaya, Y. (2020). İHA ve yersel fotogrametrik teknikler kullanarak Aksaray Kızıl Kilise’nin 3 Boyutlu nokta bulutu ve modelinin üretilmesi. Geomatik, 5(1), 19-26. https://doi.org/10.29128/geomatik.560179
  63. Uzun, A., Aylar, F., Zeybek, H. İ., Gürgöze, S., Bahadir, M., & Alemdağ, S. (2023). Natural Walls of Anatolia: formation and development of Diş Kayalıkları as a structural landform (Sivas, Türkiye). Journal of Mountain Science, 20(7), 1807-1823. https://doi.org/10.1007/s11629-023-7998-5
  64. Yakar, M., Toprak, A. S., Ulvi, A., Uysal, M. (2015). Konya Beyşehir Bezariye Hanının (Bedesten) İHA ile Fotogrametrik Teknik Kullanılarak Üç Boyutlu Modellemesi. 15. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı, 25-28 Mart, Ankara.
  65. Yalçınlar, İ. (1996) Strüktüral Jeomorfoloji. Konya: Özeğitim.
  66. Yılmaz, H. M., Mutluoğlu, Ö., Ulvi, A., Yaman, A., Bilgilioğlu, S. S. (2018). İnsansız Hava Aracı ile Ortofoto Üretimi ve Aksaray Üniversitesi Kampüsü Örneği. Geomatik 3(2), 129-136. https://doi.org/10.29128/geomatik.369553
  67. Yılmaz, H. M., Aktan, N., Çolak, A., & Alptekin, A. (2022). Modelling Ozancık village (Aksaray) in computer environment using UAV photogrammetry. Mersin Photogrammetry Journal, 4(1), 32-36. https://doi.org/10.53093/mephoj.1132303
  68. Yiğit, A. Y., & Ulvi, A. (2020). İHA fotogrametrisi tekniği kullanarak 3B model oluşturma: Yakutiye Medresesi Örneği. Türkiye Fotogrametri Dergisi, 2(2), 46-54.
  69. Zıba, H. E., & Yılmaz, H. M. (2019). Karayolu projeleri için İHA ile şeritvari harita üretimi. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, 1(1), 23-32.
  70. URL-1. DJI Destek. (2023). https://dl.djicdn.com/downloads/ DJI_Mavic_3_Pro/DJI_Mavic_3_Pro_User_Manual-TR.pdf
  71. Hugenholtz, C. H., Whitehead, K., Brown, O. W., Barchyn, T. E., Moorman, B. J., LeClair, A.,. & Hamilton, T. (2013). Geomorphological mapping with a small unmanned aircraft system (sUAS): Feature detection and accuracy assessment of a photogrammetrically-derived digital terrain model. Geomorphology, 194, 16-24. https://doi.org/10.1016/j.geomorph.2013.03.023
  72. James, M. R., Chandler, J. H., Eltner, A., Fraser, C., Miller, P. E., Mills, J. P.,. & Lane, S. N. (2019). Guidelines on the use of structure‐from‐motion photogrammetry in geomorphic research. Earth Surface Processes and Landforms, 44(10), 2081-2084. https://doi.org/10.1002/esp.4637