KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Geomatik / 2026 / Cilt: 11 Sayı: 1

Kuzey Anadolu Fayı Yedisu Segmenti Kabuk Deformasyon Analizi: GPS ve Sismolojik Veriler ile Entegratif Modelleme

Fatih Sünbül(İZMİR BAKIRÇAY ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-3590-374X
Sayfa
194–205
Yayın Tarihi
2025-12-16
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bicubic spline enterpolasyon yöntemi kullanılarak elde edilen gerinim hızı alanları; efektif gerinim (ε ̇ > 100×10⁻⁹ yıl⁻¹), dilatasyon (ε ̇_dilatasyon 125×10⁻⁹ yıl⁻¹) bakımından Yedisu Segmenti’nde belirgin bir deformasyon yoğunlaşması olduğunu göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışma, Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun (KAFZ) doğu ucunda yer alan Yedisu Segmenti’nde gerinim birikimi ve sismik boşluk ilişkisini, yüksek çözünürlüklü GPS verileri ile sismolojik moment birikimini entegre ederek analiz etmektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bicubic spline enterpolasyon yöntemi kullanılarak elde edilen gerinim hızı alanları; efektif gerinim (ε ̇ > 100×10⁻⁹ yıl⁻¹), dilatasyon (ε ̇_dilatasyon 125×10⁻⁹ yıl⁻¹) bakımından Yedisu Segmenti’nde belirgin bir deformasyon yoğunlaşması olduğunu göstermektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuçlar, bölgesel sismik tehlike modellemelerinde, Yedisu Segmenti’nin özel olarak değerlendirilmesini ve yerel yönetimlerin önleyici afet stratejilerini bu doğrultuda şekillendirmesini önermektedir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Yedisu segmenti · KAF · GPS

Özet

Bu çalışma, Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun (KAFZ) doğu ucunda yer alan Yedisu Segmenti’nde gerinim birikimi ve sismik boşluk ilişkisini, yüksek çözünürlüklü GPS verileri ile sismolojik moment birikimini entegre ederek analiz etmektedir. Bicubic spline enterpolasyon yöntemi kullanılarak elde edilen gerinim hızı alanları; efektif gerinim (ε ̇ > 100×10⁻⁹ yıl⁻¹), dilatasyon (ε ̇_dilatasyon 125×10⁻⁹ yıl⁻¹) bakımından Yedisu Segmenti’nde belirgin bir deformasyon yoğunlaşması olduğunu göstermektedir. Negatif dilatasyon değerleri, bu segmentin sıkışmalı bir rejim altında kaldığını ve yüzey kırığı üretmeksizin gerinim biriktirdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, 1784 yılından bu yana yüzey kırılmalı büyük bir depremin meydana gelmemesi ve yaklaşık 2 metrelik kayma açığına (slip deficit) işaret eden veriler, segmentin kilitli ve sismik olarak tehlikeli olduğunu düşündürmektedir. Bu bulgular, hem gerinim kaynaklı hem de tarihsel deprem kayıtlarına dayalı çok disiplinli bir yaklaşımla, segmentin ileri düzeyde yüklenmiş bir sismik boşluk olduğunu doğrulamaktadır. Sonuçlar, bölgesel sismik tehlike modellemelerinde, Yedisu Segmenti’nin özel olarak değerlendirilmesini ve yerel yönetimlerin önleyici afet stratejilerini bu doğrultuda şekillendirmesini önermektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Sünbül, F. (2025). Kuzey Anadolu Fayı Yedisu Segmenti Kabuk Deformasyon Analizi: GPS ve Sismolojik Veriler ile Entegratif Modelleme. Geomatik, Cilt: 11 Sayı: 1, 194–205. https://doi.org/10.29128/geomatik.1818628

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (64)

  1. Şengör, A. M. C., Tüysüz, O., Imren, C., Sakınç, M., Eyidoğan, H., Görür, N.,. & Rangin, C. (2005). The North Anatolian fault: A new look. Annual Review of Earth and Planetary Sciences, 33(1), 37–112. doi: 10.1146/annurev.earth.32.101802.120415.
  2. Yurdakul, Ö. (2026). Analysis of surface displacements occurring in the February 6, 2023 Türkiye earthquake sequence with GNSS observations based on CORS stations and the Static PPP technique. International Journal of Engineering and Geosciences, 11(2), 510–528. https://doi.org/10.26833/ijeg.1765899
  3. Bozkurt, E. (2001). Neotectonics of Turkey–a synthesis. Geodinamica acta, 14(1–3), 3–30. doi.org/10.1080/09853111.2001.11432432
  4. Barka, A. (1999). The 17 august 1999 Izmit earthquake. Science, 285(5435), 1858–1859. doi: 10.1126/science.285.5435.1858
  5. Emre, Ö., Duman, T. Y., Özalp, S., Şaroğlu, F., Olgun, Ş., Elmacı, H., & Çan, T. (2018). Active fault database of Turkey. Bulletin of Earthquake Engineering, 16(8), 3229–3275. doi.org/10.1007/s10518-016-0041-2
  6. Meng, J., Kusky, T., Mooney, W. D., Bozkurt, E., Bodur, M. N., & Wang, L. (2024). Surface deformations of the February 2023 earthquake sequence, eastern Türkiye. Science, 383(6680), 298–305. doi: 10.1126/science.adj3770
  7. Reilinger, R., McClusky, S., Vernant, P., Lawrence, S., Ergintav, S., Cakmak, R.,. & Karam, G. (2006). GPS constraints on continental deformation in the Africa‐Arabia‐Eurasia continental collision zone and implications for the dynamics of plate interactions. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 111(B5). doi.org/10.1029/2005JB004051
  8. Fichtner, A., Saygin, E., Taymaz, T., Cupillard, P., Capdeville, Y., & Trampert, J. (2013). The deep structure of the North Anatolian fault zone. Earth and Planetary Science Letters, 373, 109–117. doi: 10.1016/j.epsl.2013.04.027
  9. Akbayram, K., Kıranşan, K., Varolgüneş, S., Büyükakpınar, P., Karasözen, E., & Bayık, Ç. (2023). Multidisciplinary analyses of the rupture characteristic of the June 14, 2020, $M_w$ 5.9 Kaynarpınar (Karlıova, Bingöl) earthquake reveal N70E-striking active faults along the Yedisu Seismic Gap of the North Anatolian Fault Zone. International Journal of Earth Sciences, 112(2), 489–509. doi: 10.1007/s00531-022-02256-4
  10. Solak, H. İ., Gezgin, C., Kilinç, A. S., … Tiryakioğlu, İ. (2025). Kahramanmaraş Deprem dizisinin Erzurum ve çevresinde meydana getirdiği Kosismik Deformasyonlar ve bölgenin Sismik Parametre Analizi. Geomatik, 10(3), 375–392. doi: 10.29128/geomatik.1652700
  11. Zabcı, C., Akyüz, H. S., & Sançar, T. (2017). Palaeoseismic history of the eastern part of the North Anatolian Fault (Erzincan, Turkey): Implications for the seismicity of the Yedisu seismic gap. Journal of Seismology, 21(6), 1407–1425. doi: 10.1007/s10950-017-9673-1
  12. Aktug, B., Dikmen, U., Dogru, A., & Ozener, H. (2013). Seismicity and strain accumulation around Karliova triple junction (Turkey). Journal of Geodynamics, 67, 21–29. doi: 10.1016/j.jog.2012.04.008
  13. Sunbul, F. (2019). Time-dependent stress increase along the major faults in eastern Turkey. Journal of Geodynamics, 126, 23–31. doi: 10.1016/j.jog.2019.03.001
  14. Stein, R. S., Barka, A. A., & Dieterich, J. H. (1997). Progressive failure on the North Anatolian fault since 1939 by earthquake stress triggering. Geophysical Journal International, 128(3), 594–604. doi: 10.1111/j.1365-246X.1997.tb05321.x
  15. Yildirim, Ü. K., & Sisman, Y. (2019). The deformation analysis using hypothesis tests. International Journal of Engineering and Geosciences, 4(2), 88–93. https://doi.org/10.26833/ijeg.473944
  16. Barka, A. (1996). Slip distribution along the North Anatolian fault associated with the large earthquakes of the period 1939 to 1967. Bulletin of the Seismological Society of America, 86(5), 1238–1254. doi: 10.1785/BSSA0860051238
  17. TÜİK. (2025, Mayıs 6). Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi sonuçları, 2024. TÜİK Veri Portalı. https://data.tuik.gov.tr/Kategori/GetKategori?p=Nufus-ve-Demografi-109
  18. Saatcioglu, M., & Bruneau, M. (1993). Performance of structures during the 1992 Erzincan earthquake. Canadian Journal of Civil Engineering, 20(2), 305–325. doi: 10.1139/l93-035
  19. Duman, E. S., Ikizler, S. B., & Angin, Z. E. K. A. I. (2015). Evaluation of soil liquefaction potential index based on SPT data in the Erzincan, Eastern Turkey. Arabian Journal of Geosciences, 8, 5269–5283. doi: 10.1007/s12517-014-1550-4
  20. Konakoglu, B., & Akar, A. (2021). Elazığ ve Çevresindeki İllerde Meydana Gelen Tektonik Hareketlerin TUSAGA-Aktif İstasyonlarının Konumlarına Etkisinin Statik Deformasyon Modeller Kullanılarak İncelenmesi. Geomatik, 6(2), 165–178. https://doi.org/10.29128/geomatik.735565
  21. Uzel, T. (2023). Etrafı faylarla çevrili arazilerde tektonik levha hareketleri. Geomatik, 8(1), 72–78. https://doi.org/10.29128/geomatik.1181893
  22. Uysal, A., Sunkar, M., & Avci, V. (2025). Malatya ve Çevresinde Aletsel Dönem (1900-2024) Depremlerinin Mekânsal Analizleri. Geomatik, 10(2), 218–240. https://doi.org/10.29128/geomatik.1593289
  23. Lasserre, C., Peltzer, G., Crampé, F., Klinger, Y., van Der Woerd, J., & Tapponnier, P. (2005). Coseismic deformation of the 2001 $M_w$ = 7.8 Kokoxili earthquake in Tibet, measured by synthetic aperture radar interferometry. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 110(B12). doi: 10.1029/2004JB003500
  24. Fialko, Y. (2006). Interseismic strain accumulation and the earthquake potential on the southern San Andreas fault system. Nature, 441(7096), 968–971. doi: 10.1038/nature04797
  25. Bürgmann, R., & Dresen, G. (2008). Rheology of the lower crust and upper mantle: Evidence from rock mechanics, geodesy, and field observations. Annual Review of Earth and Planetary Sciences, 36(1), 531–567. doi: 10.1146/annurev.earth.36.031207.124326
  26. Uzel, T., Eren, K., Gulal, E., Tiryakioglu, I., Dindar, A. A., & Yilmaz, H. (2013). Monitoring the tectonic plate movements in Turkey based on the national continuous GNSS network. Arabian Journal of Geosciences, 6, 3573–3580. doi: 10.1007/s12517-012-0631-5
  27. Liu, J., Huang, C., Zhang, G., Shan, X., Korzhenkov, A., & Taymaz, T. (2024). Immature characteristics of the East Anatolian Fault Zone from SAR, GNSS and strong motion data of the 2023 Türkiye–Syria earthquake doublet. Scientific Reports, 14(1), 10625. doi: 10.1038/s41598-024-61326-6
  28. Köküm, M., & İnceöz, M. (2018). Structural analysis of the northern part of the East Anatolian Fault System. Journal of Structural Geology, 114, 55–63. doi: 10.1016/j.jsg.2018.06.016
  29. Westaway, R. O. B. (1994). Present‐day kinematics of the Middle East and eastern Mediterranean. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 99(B6), 12071–12090. doi: 10.1029/94JB00335
  30. Stucchi, M., Sesetyan, K., Augusto Antonio, G. C., & Sbeinati, M. R. (2022). Exploiting the legacy of N. N. Ambraseys: known and unknown earthquakes in the Anatolian area. Mediterranean Geoscience Reviews, 4(4), 555–568. doi: 10.1007/s42990-022-00087-8
  31. Konak, H., Küreç Nehbit, P., Karaöz, A., & Cerit, F. (2020). Interpreting deformation results of geodetic network points using the strain models based on different estimation methods. International Journal of Engineering and Geosciences, 5(1), 49–59. https://doi.org/10.26833/ijeg.581584
  32. van Hinsbergen, D. J., Gürer, D., Koç, A., & Lom, N. (2024). Shortening and extrusion in the East Anatolian Plateau: How was Neogene Arabia-Eurasia convergence tectonically accommodated?. Earth and Planetary Science Letters, 641, 118827. doi: 10.1016/j.epsl.2024.118827
  33. Şengör, A. C., & Canitez, N. (1982). The North Anatolian Fault. Alpine-Mediterranean Geodynamics, 7, 205–216. doi: 10.1029/GD007p0205
  34. Okay, A. I., & Tüysüz, O. (1999). Tethyan sutures of northern Turkey. Geological Society, London, Special Publications, 156(1), 475–515. doi: 10.1144/GSL.SP.1999.156.01.22
  35. Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü. (2025). Diri fay haritaları. https://www.mta.gov.tr/v3.0/hizmetler/diri-fay-haritalari
  36. Mutlu, A. K., & Karabulut, H. (2011). Anisotropic Pn tomography of Turkey and adjacent regions. Geophysical Journal International, 187(3), 1743–1758. doi: 10.1111/j.1365-246X.2011.05235.x
  37. Civelekler, E., & Pekkan, E. (2022). The application of GIS in visualization of geotechnical data (SPT-Soil Properties): a case study in Eskisehir-Tepebaşı, Turkey. International Journal of Engineering and Geosciences, 7(3), 302–313. https://doi.org/10.26833/ijeg.980611
  38. Akkan, E. (1964). Erzincan Ovası ve Çevresinin Jeomorfolojisi. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi Yayınları, Sayı: 153. Ankara: Ankara Üniversitesi.
  39. Tarhan, N., Yusufoğlu, H., Bağırsakçı, S., Parlak, İ., & Karabalık, N. N. (1991). Bingöl-Karlıova-Yedisu dolayının jeolojisi ve petrojisi (MTA Raporu, Derleme No: 9448). Maden Tetkik ve Arama Genel Müdürlüğü.
  40. Uysal, A., & Sunkar, M. (2024). Erzincan Ovasi ve Çevresinin Depremselliği ile Depremlerin Mekânsal ve Yoğunluk Analizleri. Fırat University Journal of Social Sciences, 34(2), 419–436. https://doi.org/10.18069/firatsbed.1451933
  41. Polat, H. E. (2015). Yedisu Fayı’nın (Kuzey Anadolu Fayı) sismik tehlike analizi (Yüksek lisans tezi, İstanbul Teknik Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü). İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
  42. Barka, A. A., & Kadinsky‐Cade, K. (1988). Strike‐slip fault geometry in Turkey and its influence on earthquake activity. Tectonics, 7(3), 663–684.
  43. Allen, C. R. (1969). Active faulting in northern Turkey (Contribution No. 1577). Division of Geological Sciences, California Institute of Technology.
  44. Zabcı, C., Sancar, T., Akyüz, H. S., & Kıyak, N. G. (2015). Spatial slip behavior of large strike-slip fault belts: Implications for the Holocene slip rates of the eastern termination of the North Anatolian Fault, Turkey. JGR Solid Earth, 120(11), 7510–7531. https://doi.org/10.1002/2015JB011874
  45. Haines, A. J., & Holt, W. E. (1993). A procedure for obtaining the complete horizontal motions within zones of distributed deformation from the inversion of strain rate data. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 98(B7), 12057–12082. doi: 10.1029/93JB00892
  46. Kreemer, C., Haines, J., Holt, W. E., Blewitt, G., & Lavallee, D. (2000). On the determination of a global strain rate model. Earth, Planets and Space, 52(10), 765–770. doi: 10.1186/BF03352279
  47. England, P., Houseman, G., & Nocquet, J. M. (2016). Constraints from GPS measurements on the dynamics of deformation in Anatolia and the Aegean. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 121(12), 8888–8916. doi: 10.1002/2016JB013382
  48. Ozener, H., Arpat, E., Ergintav, S., Dogru, A., Cakmak, R., Turgut, B., & Dogan, U. (2010). Kinematics of the eastern part of the North Anatolian Fault Zone. Journal of Geodynamics, 49(3–4), 141–150. doi: 10.1016/j.jog.2010.01.003
  49. Tatar, O., Poyraz, F., Gürsoy, H., Cakir, Z., Ergintav, S., Akpınar, Z.,. & Yavaşoğlu, H. (2012). Crustal deformation and kinematics of the Eastern Part of the North Anatolian Fault Zone (Turkey) from GPS measurements. Tectonophysics, 518, 55–62. doi: 10.1016/j.tecto.2011.11.010
  50. Alchalbi, A., Daoud, M., Gomez, F., McClusky, S., Reilinger, R., Romeyeh, M. A.,. & Barazangi, M. (2010). Crustal deformation in northwestern Arabia from GPS measurements in Syria: Slow slip rate along the northern Dead Sea Fault. Geophysical Journal International, 180(1), 125–135. doi: 10.1111/j.1365-246X.2009.04431.x
  51. Ekström, G., Nettles, M., & Dziewoński, A. M. (2012). The global CMT project 2004–2010: Centroid-moment tensors for 13,017 earthquakes. Physics of the Earth and Planetary Interiors, 200, 1–9. doi: 10.1016/j.pepi.2012.04.002
  52. Frohlich, C., & Davis, S. D. (1999). How well constrained are well-constrained T, B, and P axes in moment tensor catalogues?. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 104(B3), 4901–4910. doi: 10.1029/1998JB900071
  53. Frohlich, C. (1995). Characteristics of well-determined non-double-couple earthquakes in the Harvard CMT catalogue. Physics of the Earth and Planetary Interiors, 91, 213–228. doi: 10.1016/0031-9201(95)03031-Q
  54. Küreç Nehbit, P., & Konak, H. (2020). The global and local robustness analysis in geodetic networks. International Journal of Engineering and Geosciences, 5(1), 42–48. https://doi.org/10.26833/ijeg.581568
  55. de Boor, C., & Golub, G. H. (1978). The numerically stable reconstruction of a Jacobi matrix from spectral data. Linear Algebra and Its Applications, 21(3), 245–260. https://doi.org/10.1016/0024-3795(78)90086-1
  56. Sünbül, F., Arslan, H. M., & Karadeniz, E. (2021). Van İli Çevresi Kabuk Deformasyon Analizi ve Deprem Tehlike Değerlendirmesi. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (Van Özel Sayısı), 783–802.
  57. Bayata, H. F., Mazlum, Y. E., Baş, F. İ., & Çolak, M. A. (2025). Erzincan kent merkezinin deprem güvenliği: yapı stoğu, ulaşım ağı, toplanma ve geçici barınma alanlarının stratejik analizi. Geomatik, 10(1), 34–44. https://doi.org/10.29128/geomatik.1512396
  58. Pérouse, E., Chamot‐Rooke, N., Rabaute, A., Briole, P., Jouanne, F., Georgiev, I., & Dimitrov, D. (2012). Bridging onshore and offshore present‐day kinematics of central and eastern Mediterranean: Implications for crustal dynamics and mantle flow. Geochemistry, Geophysics, Geosystems, 13(9). doi: 10.1029/2012GC004289
  59. Ergintav, S., McClusky, S., Hearn, E., Reilinger, R., Cakmak, R., Herring, T.,. & Tari, E. (2009). Seven years of postseismic deformation following the 1999, M=7.4 and M=7.2, Izmit-Düzce, Turkey earthquake sequence. Journal of Geophysical Research, 114(B7), B07403. doi: 10.1029/2008JB006021
  60. Şengör, A. M. C., Tüysüz, O., Imren, C., Sakınç, M., Eyidoğan, H., Görür, N.,. & Rangin, C. (2005). The North Anatolian fault: A new look. Annual Review of Earth and Planetary Sciences, 33(1), 37–112. doi: 10.1146/annurev.earth.32.101802.120415.
  61. Reilinger, R., McClusky, S., Vernant, P., Lawrence, S., Ergintav, S., Cakmak, R.,. & Karam, G. (2006). GPS constraints on continental deformation in the Africa‐Arabia‐Eurasia continental collision zone and implications for the dynamics of plate interactions. Journal of Geophysical Research: Solid Earth, 111(B5). doi.org/10.1029/2005JB004051
  62. Tatar, O., Poyraz, F., Gürsoy, H., Cakir, Z., Ergintav, S., Akpınar, Z.,. & Yavaşoğlu, H. (2012). Crustal deformation and kinematics of the Eastern Part of the North Anatolian Fault Zone (Turkey) from GPS measurements. Tectonophysics, 518, 55–62. doi: 10.1016/j.tecto.2011.11.010
  63. Alchalbi, A., Daoud, M., Gomez, F., McClusky, S., Reilinger, R., Romeyeh, M. A.,. & Barazangi, M. (2010). Crustal deformation in northwestern Arabia from GPS measurements in Syria: Slow slip rate along the northern Dead Sea Fault. Geophysical Journal International, 180(1), 125–135. doi: 10.1111/j.1365-246X.2009.04431.x
  64. Ergintav, S., McClusky, S., Hearn, E., Reilinger, R., Cakmak, R., Herring, T.,. & Tari, E. (2009). Seven years of postseismic deformation following the 1999, M=7.4 and M=7.2, Izmit-Düzce, Turkey earthquake sequence. Journal of Geophysical Research, 114(B7), B07403. doi: 10.1029/2008JB006021