KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Eğitim Bilim Toplum / 2025 / Cilt: 23 Sayı: 92

Alternatif Eğitimin Temel Kuramları ve Uygulamaları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Tekli Durum Çalışması

Simay Canlar Morkoç(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ, EĞİTİM BİLİMLERİ ANABİLİM DALI)
Seval Fer(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ, EĞİTİM FAKÜLTESİ, EĞİTİM BİLİMLERİ BÖLÜMÜ, EĞİTİM PROGRAMLARI VE ÖĞRETİM ANABİLİM DALI)
Sayfa
34–68
Yayın Tarihi
2026-01-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Öğretmen görüşmeleri, kuramsal ilkelere bağlılık gösterilse de uygulamaların yönetimsel ve finansal sınırlılıklar nedeniyle sekteye uğrayabildiğini ortaya koymuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Eğitim üzerine çalışan düşünürler, çocuk, öğrenme, okul, öğretmen ve öğretim gibi kavramlar etrafında insanın gelişim sürecini anlamaya çalışarak; bireylerin bağımsız, topluma faydalı, üretken ve sorumluluk sahibi kişiler olarak nasıl yetiştirilebileceğine dair kuramlar geliştirmişlerdir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Eğitime çocuk merkezli bir bakış sunan Dewey’in yaşantıya dayalı öğrenme ilkesi, Vygotsky’nin yakınsak gelişim alanı kuramı ve Freire’nin eleştirel pedagoji anlayışı, 20. yüzyılda yaygınlaşan geleneksel eğitim sistemlerinin çocuklara ulaşmakta yetersiz kaldığını savunan kişi ve kurumlar tarafından benimsenmiş ve Alternatif Eğitimin kuramsal temelleri olarak kabul edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Öğretmen görüşmeleri, kuramsal ilkelere bağlılık gösterilse de uygulamaların yönetimsel ve finansal sınırlılıklar nedeniyle sekteye uğrayabildiğini ortaya koymuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:alternatif eğitim · kuramlar · Dewey

Özet

Eğitim üzerine çalışan düşünürler, çocuk, öğrenme, okul, öğretmen ve öğretim gibi kavramlar etrafında insanın gelişim sürecini anlamaya çalışarak; bireylerin bağımsız, topluma faydalı, üretken ve sorumluluk sahibi kişiler olarak nasıl yetiştirilebileceğine dair kuramlar geliştirmişlerdir. Eğitime çocuk merkezli bir bakış sunan Dewey’in yaşantıya dayalı öğrenme ilkesi, Vygotsky’nin yakınsak gelişim alanı kuramı ve Freire’nin eleştirel pedagoji anlayışı, 20. yüzyılda yaygınlaşan geleneksel eğitim sistemlerinin çocuklara ulaşmakta yetersiz kaldığını savunan kişi ve kurumlar tarafından benimsenmiş ve Alternatif Eğitimin kuramsal temelleri olarak kabul edilmiştir. Bu çalışma, Alternatif Eğitimin kuramsal temellerinin günümüzdeki uygulamalarla nasıl ilişkilendiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda, Türkiye’deki en köklü alternatif okullardan birinde görev yapan beş öğretmen ve öğrenim gören beş öğrenciyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Öğretmen görüşmeleri, kuramsal ilkelere bağlılık gösterilse de uygulamaların yönetimsel ve finansal sınırlılıklar nedeniyle sekteye uğrayabildiğini ortaya koymuştur. Öğrenciler ise, bu okulda geçirdikleri süre boyunca kendilerini ait hissettiklerini, bir birey olarak değer gördüklerini ve karar süreçlerine katılabildiklerini ifade etmişlerdir. Bu araştırma, alternatif eğitimde kuram ve uygulama arasındaki ilişkiyi eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirmeyi hedeflemektedir.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Morkoç, S. C., Fer, S. (2026). Alternatif Eğitimin Temel Kuramları ve Uygulamaları Arasındaki İlişkinin İncelenmesi: Tekli Durum Çalışması. Eğitim Bilim Toplum, Cilt: 23 Sayı: 92, 34–68. https://ajindex.com/articles/1389659

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (43)

  1. Apple, M. W. (1995). Education and Power (2nd ed.). Routledge.
  2. Apple, M. W. (2013). Can Education Change Society? Routledge.
  3. Apple, M. W. (2015). Rethinking reproduction: Neo‐Marxism in critical education theory. Educational Theory, 65(3), 229–245. https://doi.org/10.1111/edth.12114
  4. Apple, M. W. (2019). Ideology and Curriculum (4th ed.). Routledge.
  5. Ardakoç, İ. (2021). Eğitimde alternatif bir model: Eğitim kooperatifleri ve kooperatif okullar. Alanyazın-CRES Journal, 2(2), 97–101. https://doi.org/10.22596/cresjournal.0202.97.101
  6. Ayyıldız Çolak, A. (2022). Alternatif eğitim konusunda yapılmış lisansüstü eğitim tezlerinin incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13(3), 877–886.
  7. Ballard, S. C., & Bender, S. L. (2022). A systematic review of social, emotional, and behavioral interventions and outcomes for students in alternative education. Preventing School Failure: Alternative Education for Children and Youth, 66(2), 136–149. https://doi.org/10.1080/1045988X.2021.1980850
  8. Best, M. (2024). The complex and contradictory nature of alternative education provision. Cogent Education, 11(1), 2413208. https://doi.org/10.1080/2331186X.2024.2413208
  9. Biesta, G. (2022). Towards powerful educational knowledge: Addressing the challenges facing educational foundations, curriculum theory and Didaktik. European Educational Research Journal, 21(1), 3–13. https://doi.org/10.1177/14749041211052432
  10. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
  11. Conover, N. (2018). Teacher effectiveness with at-risk students in alternative education settings (Doctoral dissertation, Walden University). ScholarWorks. https://scholarworks.waldenu.edu/dissertations/5998
  12. Demir, S., & Ekşi, G. (2020). Lise öğrencilerinde okulu bırakma eğilimi ve nedenleri. Eğitim Bilimleri Dergisi, 14(2), 45–62.
  13. Dewey, J. (1916/2018). Democracy and education (P. H. Hinchey, Critical Introduction). Myers Education Press.
  14. Dündar, S. (2007), Alternatif Eğitimin Felsefi Temelleri ve Alternatif Okullardaki Uygulamalar [Yüksek Lisans Tezi, T.C. Marmara Üniversitesi]
  15. Fernando, T. (2024). Embracing neurodiversity in education: A review of inclusive practices, policies, and pedagogies. SchoRes Journal of Education Research, 1(2), 75–81. https://www.schores.org/articles/SCHORES-JER-01-009
  16. Fortems, C., Hansen, B., & Glazemakers, I. (2023). Characteristics of youth in alternative education settings: A scoping literature review. Children and Youth Services Review, 145, 106759. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2022.106759
  17. Freire, P. (2021). Pedagogy of hope: Reliving pedagogy of the oppressed (R. R. Barr, Ed.). Bloomsbury Academic.
  18. Gök, F., & Akar, H. (2023). Democratic community in an alternative school in Turkey: A case study of a parent-supported primary school. International Journal of Progressive Education, 19(3), 138–160. https://doi.org/10.29329/ijpe.2023.590.9
  19. Groves, E. A., Najafichaghabouri, M., Seel, C. J., Fischer, S., Thomas, C., & Joslyn, P. R. (2023). A systematic review of group contingencies in alternative education settings. Education and Treatment of Children, 46(2), 145–164. https://doi.org/10.1007/s43494-023-00095-9
  20. Guerrero, S., Valenciano-Valcárcel, J., & Rodríguez, A. (2024). Unveiling alternative schools: A systematic review of cognitive and social-emotional development in different educational approaches. Children and Youth Services Review, 158, 107480. https://doi.org/10.1016/j.childyouth.2024.107480
  21. Karaca, E. (2018). Okul terki araştırmaları: Sistematik bir analiz çalışması. Eğitim Araştırmaları Dergisi, 12(1), 99–112.
  22. Kayan, M. F., & Kozikoğlu, İ. (2023). Eleştirel pedagoji ve eğitim programlarına yansımaları. Vankulu Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11, 1–11.
  23. Kennedy, A. M., Haydon, T., & Plano Clark, V. L. (2023). Building student-teacher relationships in an alternative education setting: A qualitative interview study. Preventing School Failure: Alternative Education for Children and Youth, 67(4), 221–232. https://doi.org/10.1080/1045988X.2022.2109564
  24. Korkmaz, S., & Öztürk Samur, A. (2022). Waldorf yaklaşımına dayalı eğitim programının okul öncesi dönemdeki çocukların yaratıcılık ve bilişsel becerilerine etkisi. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 11(1), 452–488. http://www.itobiad.com/tr/pub/issue/68190/880321
  25. Köseoğlu, F., & Barut, Y. (2023). Orman okulu eğitim modelinin okul öncesi dönem çocuklarının gelişimine etkisinin incelenmesi: Samsun Canik Namiye-Mümin Erol Orman Okulu örneği. Yaşam Becerileri Psikoloji Dergisi, 7(14), 141–160. https://doi.org/10.31461/ybpd.1381333
  26. Marx, K. & Engels, F. (1998). The German Ideology. Prometheus Books: New York.
  27. Marx, K. (2018). Ekonomik ve felsefi elyazmaları 1844 (Çev. Kenan Somer). Sol Yayınları.
  28. Moffatt, A., & Riddle, S. (2021). Where are they now? Flexi school graduates reflect on their experiences of alternative education. International Journal of Inclusive Education, 25(13), 1463–1474. https://doi.org/10.1080/13603116.2019.1615564
  29. Schoone, A., Bruce, J., Piggot-Irvine, E., & Turner-Adams, H. (2024). How Alternative Education teachers embarked on getting to the heart of young people’s schooling stories. International Journal of Inclusive Education, 28(11), 2590–2606. https://doi.org/10.1080/13603116.2022.2119289
  30. Sins, P. H. M., van der Zee, S., & Schuitema, J. A. (2022). The effectiveness of alternative education: A comparison between primary Dalton schools and traditional schools on outcomes of schooling. School Effectiveness and School Improvement, 33(2), 169–197. https://doi.org/10.1080/09243453.2021.1987278
  31. Starnawski, M., & Gawlicz, K. (2021). Parental choice, collective identity and neoliberalism in alternative education: New free democratic schools in Poland. British Journal of Sociology of Education, 42(8), 1172–1191. https://doi.org/10.1080/01425692.2021.1986669
  32. Şahin, M. (2017). Alternatif eğitim arayışları: Başka Bir Okul Mümkün (BBOM) örneği ve topluma olası etkileri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 5(40), 282–300.
  33. Şahin, T. (2017). 3. Alternatif eğitim sahte bir alternatif midir? Eleştirel Pedagoji Dergisi, 25(4), 17–29.
  34. Telfer-Radzat, K. (2024). Exploring alternative education: A comparison on 3 levels—Waldorf charters, non-Waldorf charters, and local public schools, as measured by the California Assessment of Student Performance and Progress. Frontiers in Education, 9, 1323535. https://doi.org/10.3389/feduc.2024.1323535
  35. United Nations. (1989). Convention on the Rights of the Child. Treaty Series, 1577, 3. https://www.ohchr.org/en/instruments-mechanisms/instruments/convention-rights-child
  36. Tracy, S. J., & Hinrichs, M. M. (2017). Big Tent Criteria for Qualitative Quality. In J. Matthes (Ed.), The International Encyclopedia of Communication Research Methods (pp. 1–10). John Wiley & Sons. https://doi.org/10.1002/9781118901731.iecrm0016
  37. Tomaszewska-Pękała, H., Marchlik, P., & Wrona, A. (2019). Reversing the trajectory of school disengagement? Lessons from the analysis of Warsaw youth’s educational trajectories. European Educational Research Journal, 19(5), 445-462. https://doi.org/10.1177/1474904119868866 (Original work published 2020)
  38. Tuncer, M. (2019). Tayloring the educational approach for at-risk youth: A case study on dropout prevention. Milli Eğitim, 48(223), 38–57. Veresov, N., & Kellogg, D. (Eds.). (2019). L. S. Vygotsky’s pedological works: Volume 1. Foundations of pedology. Springer. https://doi.org/10.1007/978-981-13-5950-0
  39. Washington-Cobb, S. L. (2012). Exploring the experiences of former alternative education participants: Case studies (Doctoral dissertation, Lindenwood University). Digital Commons @ Lindenwood. https://digitalcommons.lindenwood.edu/dissertations/468
  40. Yalçın, A. (2021). Okul terkine karşı bütüncül stratejiler ve çok boyutlu destek mekanizmaları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 27(3), 211–234.
  41. Yin, R. K. (2016). Qualitative Research from Start to Finish (2nd ed.). New York, NY: Guilford Publications.,
  42. Yin, R. K. (2017). Durum çalışması araştırması uygulamaları (Çev. İlhan Günbayı). Nobel Akademik Yayıncılık.
  43. Xu, W., & Spruyt, B. (2022). ‘The road less travelled’: Towards a typology of alternative education in China. Comparative Education, 58(4), 434–450. https://doi.org/10.1080/03050068.2022.2108615