Dergiler / Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi / 2026 / Cilt: 42 Sayı: 2

Hemşirelik Öğrencilerinde Üçüncü El Sigara Dumanı Farkındalığının İncelenmesi

Examining Thirdhand Smoke Awareness Among Nursing Students

Duygu Akçay(Ufuk Üniversitesi, Hemşirelik Yüksekokulu, Ankara, Türkiye)0000-0001-9030-6879
Aslı Genç(Ufuk Üniversitesi, Hemşirelik Yüksekokulu, Ankara, Türkiye)0000-0003-4499-4708
Sayfa
199–209
Yayın Tarihi
2026-08-13
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Katılımcıların, yaş ortalamalarının 21.26 ± 2,07, %81’inin kadın, %91.8’inin çalışmadığı, %61.4’ünün gelirinin giderine eşit olduğu belirlenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç Bu çalışmada, hemşirelik öğrencilerinde üçüncü el sigara dumanı farkındalığının incelenmesi amaçlanmıştır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yöntem: Araştırma, Mart 2025- Nisan 2025 tarihleri arasında Ankara’da bir vakıf üniversitesine kayıtlı hemşirelik öğrencileri üzerinde tanımlayıcı ve kesitsel tipte yapılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Katılımcıların, yaş ortalamalarının 21.26 ± 2,07, %81’inin kadın, %91.8’inin çalışmadığı, %61.4’ünün gelirinin giderine eşit olduğu belirlenmiştir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:2025 Verileri
⚙️Değişkenler:Hemşirelik · farkındalık · sigara

Özet

Amaç Bu çalışmada, hemşirelik öğrencilerinde üçüncü el sigara dumanı farkındalığının incelenmesi amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma, Mart 2025- Nisan 2025 tarihleri arasında Ankara’da bir vakıf üniversitesine kayıtlı hemşirelik öğrencileri üzerinde tanımlayıcı ve kesitsel tipte yapılmıştır. Araştırmada, herhangi bir örnekleme yöntemine gidilmemiş, araştırmaya katılmayı gönüllü kabul eden 184 öğrenci alınmıştır. Veriler Bireysel bilgi formu, Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi ve Üçüncü El Sigara Dumanına Yönelik İnançlar Ölçeği aracılığı ile yüz yüze anket uygulama tekniği ile toplanmıştır. Bulgular: Katılımcıların, yaş ortalamalarının 21.26 ± 2,07, %81’inin kadın, %91.8’inin çalışmadığı, %61.4’ünün gelirinin giderine eşit olduğu belirlenmiştir. Katılımcıların %24.5’inin sigara içtiği, %54.9’unun ebeveynlerinden en az birinin sigara içtiği, %83.2’sinin arkadaş çevresinde sigara içen birinin olduğu belirlenmiştir. Öğrencilerin %52.7’sinin evin belirli yerlerinde sigara içilmesine izin verdiği, %90.2’sinin sigara dumanına çoğunlukla sosyal ortamlarda (iş,okul, kafe vb.) maruz kaldığı, %71.7’sinin yanında sigara içilmesine izin verdiği, %92.4’ünün üçüncü el sigara dumanı tanımını yapamadığı, saptanmıştır. Üçüncü el sigara dumanına yönelik inançlar ölçek toplam puan ortalaması (36.42 ± 8.12), çevre kalıcılığı (16.98 ± 3.80) ve sağlığa etkisi (19.44 ± 4.76) alt boyutu puan ortalamalarının yüksek düzeyde olduğu saptanmıştır. Fagerstrom Nikotin Bağımlılık Testi ölçeği toplam puan ortalamasına göre öğrencilerin orta düzeyde (5.66 ± 1.91) bağımlı oldukları bulunmuştur. Öğrencilerin üçüncü̈ el sigara dumanına yönelik inançları sağlığa etkisi alt boyutu ile yaş arasında zayıf düzeyde pozitif yönde istatistiksel olarak anlamlı doğrusal bir ilişki olduğu saptanmıştır (r=0.171; p=0.020). Sonuçlar: Araştırma sonucunda öğrencilerinin üçüncü el sigara dumana ilişkin inançlarının yüksek düzeyde olduğu değerlendirilmiştir Toplumun ve özellikle sağlık çalışanlarının üçüncü el sigara dumanı farkındalığının artırılması için çalışmalar yapılması önerilmektedir.

Abstract

Purpose: This study aimed to examine thirdhand smoke awareness among nursing students. Method: The research was conducted as a descriptive and cross-sectional study among nursing students enrolled at a foundation university in Ankara between March 2025 and April 2025. In the study, no sampling method was used; 184 students who voluntarily agreed to participate in the study were included. Data were collected via a personal information form, the Fagerstrom Nicotine Dependence Test, and the Beliefs Towards Thirdhand Smoke Scale, using a face-to-face survey. Findings: The mean age of the participants was 21.26 ± 2.07, 81% were female, 91.8% were unemployed, and 61.4% had income equal to their expenses. It was determined that 24.5% of the participants smoked, 54.9% had at least one parent who smoked, and 83.2% had someone in their circle of friends who smoked. It was found that 52.7% of the students allowed smoking in certain areas of the house, 90.2% were exposed to secondhand smoke mostly in social settings (work, school, cafes, etc.), 71.7% allowed smoking in their presence, and 92.4% could not define thirdhand smoke. The mean total score on the third-hand smoking beliefs scale (36.42 ± 8.12) was found to be high, while the mean scores on the environmental persistence (16.98 ± 3.80) and health effects (19.44 ± 4.76) subscales were also high. According to the Fagerstrom Nicotine Dependence Test scale total score average, it was determined that the students were moderately dependent (5.66 ± 1.91). A statistically significant linear relationship was found between students' beliefs about third-hand smoking and their age; there was a weak positive correlation in the health effects subscale (r=0.171; p=0.020). Conclusions: The study concluded that nursing students' beliefs regarding third-hand smoke were high. Studies are recommended to increase the awareness of thirdhand smoke in the public, and particularly among healthcare professionals.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Akçay, D., Genç, A. (2026). Hemşirelik Öğrencilerinde Üçüncü El Sigara Dumanı Farkındalığının İncelenmesi. Ege Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, Cilt: 42 Sayı: 2, 199–209. https://doi.org/10.53490/egehemsire.1752493

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Akbal, E., Ünal, E., Gökler, M. E., & Mollahaliloğlu, S. (2023). Evaluation of third hand cigarette smoke exposure and awareness in university students. Acıbadem Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi. https://doi.org/10.31067/acusaglik.1258877
  2. Akdeniz, E., & Ahi, S. (2025). Awareness levels of nurses about third hand smoke which is a hidden danger in our lives: A cross-sectional study. Türkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 17(2), 477–484. https://doi.org/10.5336/nurses.2024-105478
  3. Alotaibi, E. A., Alrasheed, M. K., Almutairi, I. H., Almoutairi, K. M., Aladdad, A. A., Alharbi, A. A., Albaibi, S. A., Alsadun, A. H., & Alharthi, M. H. (2025). Awareness of third-hand smoke: A cross-sectional study among medical students at Qassim University. Journal of Family Medicine and Primary Care, 14(5), 1865–1870. https://doi.org/10.4103/jfmpc.jfmpc_1728_24
  4. Aras, A., & Bayraktar, M. (2024). Third-hand smoke perception and awareness among medical students: A survey study. Scientific Reports, 14(1). https://doi.org/10.1038/s41598-024-61636-9
  5. Asi E, & Gözüm, S. (2020). Tütün ürünlerine yönel Aleks oluşturulan politikalar tepklier ve Türkiye’deki karşılığı. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences, 316–327. https://doi.org/10.17049/ataunihem.616471
  6. Bilir, N., Çakir, B., Dağli, E., Ergüder, T., & Önder, Z. (2009). Tobacco control in Turkey. World Health Organization. Regional Office for Europe. Erişim Adresi:https://apps.who.int/iris/bitstream/handle/10665/345413/9789289041829-eng.pdf?sequence
  7. Çakmakçı Karadoğan, D., Önal, Ö., Say Şahin, D., Yazici, S., & Kanbay, Y. (2017). Sigara içme durumlarına göre öğretmenlerin sosyodemografik özelliklerinin ve yaşam kalitelerinin değerlendirilmesi: Türkiye’nin doğu Karadeniz bölgesinden kesitsel bir çalışma. Tuberkuloz ve Toraks, 65(1), 18–24. https://doi.org/10.5578/tt.48618
  8. Çınar, M. (2023). Üniversite öğrencilerinin üçüncü el sigara dumanı maruziyetleri ve farkındalıkları ile sağlık anksiyete düzeyleri arasındaki ilişki (Yüksek lisans tezi). Cumhuriyet Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Sivas.
  9. Çoşğun, İ. G., Çilekar, Ş., Balcı, A., Köymen, B. N., Moral, S., Nur, B., & Yetim, B. (2023). The beliefs of medical faculty students about thirdhand smoke. Tobacco Induced Diseases, 21(13). https://doi.org/10.18332/tid/157202
  10. Drehmer, J. E., Ossip, D. J., Nabi-Burza, E., Rigotti, N. A., Hipple, B., Woo, H., Chang, Y., & Winickoff, J. P. (2014). Thirdhand smoke beliefs of parents. Pediatrics, 133(4). https://doi.org/10.1542/peds.2013-3392
  11. Er, T., & Kurçer, A. (2020). Tıp fakültesi 1. ve 6. sınıf öğrencilerinin sigara içme davranışları ve anksiyete düzeyleri. Bağımlılık Dergisi, 21(3). Erişim Adresi: https://dergipark.org.tr/tr/pub/bagimli/issue/54271/729950
  12. Fagerström, K. O., & Schneider, N. G. (1989). Measuring nicotine dependence: A review of the Fagerström Tolerance Questionnaire. Journal of Behavioral Medicine, 12(2), 159–182. https://doi.org/10.1007/BF00846549
  13. Gürbay, A. (2019). Proaktif bilimsel araştırma gereksinimleri: Toksikoloji bakış açısıyla. STED/Sürekli Tıp Eğitimi Dergisi, 28. Erişim Adresi: http://www.ssuk.org.tr/savefiles/OzelSayi.pdf
  14. Haardörfer, R., Berg, C. J., Escoffery, C., Bundy, Ł. T., Hovell, M., & Kegler, M. C. (2017). Development of a scale assessing Beliefs about Third Hand Smoke (BATHS). Tobacco Induced Diseases, 15(1). https://doi.org/10.1186/S12971-017-0112-4
  15. Horata, E. T., & Erel, S. (2023). Üniversite öğrencilerinde üçüncü el sigara dumanı farkındalığının incelenmesi: Tanımlayıcı bir çalışma. Mersin Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 2(16), 170–179. https://doi.org/10.26559/mersinsbd.1174331
  16. Kaya, M., & Ergün, A. (2020). Sağlık Bilimleri Öğrencilerinin Sigara İçme Durumu, Etkileyen Faktörler ve İkincil Sigara Dumanı ile İlgili Farkındalık Düzeyleri. Journal of Academic Research in Nursing. https://doi.org/10.5222/jaren.2020.04696
  17. Küçük, F. Ç. (2019). Tütün Dumanından Pasif Etkilenim ve Üçüncü El Tütün Dumanı: Güncel Değerlendirmeler. Sürekli Tıp Eğitim Dergisi, 28, 7–12. Erişim Adresi: http://www.ssuk.org.tr/savefiles/OzelSayi.pdf
  18. Leung, L. T., Ho, S. Y., Wang, M. P., & Lam, T. H. (2018). Secondhand smoke from multiple sources, thirdhand smoke and respiratory symptoms in Hong Kong adolescents. Nicotine and Tobacco Research, 20(2), 192–198. https://doi.org/10.1093/NTR/NTW302
  19. Marya, C. M., Jha, N., Taneja, P., Nagpal, R., Kataria, S., & Josh, J. (2025). Exploring the Knowledge, Attitude, and Practices of Second and Thirdhand Smoke Among Smokers and Nonsmokers: A Web Based Survey. Journal of Indian Association of Public Health Dentistry, 23(1), 52–57. https://doi.org/10.4103/jiaphd.jiaphd_202_24
  20. Odacı, N., & Kitiş, Y. (2021). Üçüncü El Sigara Dumanına Yönelik İnançlar Ölçeğinin Türkçe Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 8(3), 269–176. https://doi.org/10.31125/hunhemsire.1050335
  21. Oğuz, S., Çamcı, G., & Kazan, M. (2018). The Prevalence of Cigarette Smoking and Knowing Status for Diseases Caused by Smoking among Students of University. Van Medical Journal, 25(3), 332–337. https://doi.org/10.5505/vtd.2018.02411
  22. Quispe-Cristóbal, B., Lidón-Moyano, C., Martín-Sánchez, J. C., Pérez-Martín, H., Cartanyà-Hueso, À., Cabriada-Sáez, Í., de Paz-Cantos, S., Martínez-Sánchez, J. M., & González-Marrón, A. (2022). Knowledge and Opinions of Healthcare Professionals about Thirdhand Smoke: A Multi-National, Cross-Sectional Study. Healthcare (Basel, Switzerland), 10(5). https://doi.org/10.3390/HEALTHCARE10050945
  23. Rahman, D., Zahur, T., Chowdhury, T. G., Ahmed, Q. T., & Parvin, R. (2024). Prevalence of Second-hand and Third-hand Smoke Exposure among the Medical and Dental Students. Update Dental College Journal, 14(1), 15–18. https://doi.org/10.3329/updcj.v14i1.71663
  24. Salimoğlu, S., Çağatay, H. T., & Akdur, R. (2023). Determining University Students’ Smoking Habits and Awareness Levels About Thirdhand Smoke. Addicta: The Turkish Journal on Addictions, 10(1), 3–10. https://doi.org/10.5152/ADDICTA.2023.22090
  25. Saraçoğlu, S., & Öztürk, F. (2020). Türkiye’de tütün kontrol politikaları ve tütün tüketimi üzerine bir değerlendirme. Politik Ekonomik Kuram, 4(1), 20–44. https://doi.org/10.30586/pek.730271
  26. Semerci, V., & Gökdere, E. (2023). Üniversite öğrencilerinin üçüncü el sigara dumanı farkındalıkları ve sigaraya yönelik algıları: Kesitsel çalışma. Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi, 5(3), 245–257. https://doi.org/10.54061/jphn.1250090
  27. Shehab, K., & Ziyab, A. H. (2021). Beliefs of parents in Kuwait about thirdhand smoke and its relation to home smoking rules: A cross-sectional study. Tobacco Induced Diseases, 19(August). https://doi.org/10.18332/TID/140090
  28. Şar, Y., & Reis, R. (n.d.). İstanbul Journal of Pharmacy Awareness towards the thirdhand smoke and new-generation tobacco products in a health-science based college campus in Turkiye. İstanbul Journal of Pharmacy, 2025(1), 123–133. https://doi.org/10.26650/IstanbulJPharm.2025
  29. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2019). “Using multivariate statistics.” (2001). Structural Equation Modeling, 17–32. https://books.google.com/books/about/Using_Multivariate_Statistics.html?hl=tr&id=ucj1ygAACAAJ
  30. Terzi, H., & Sönmez Sarı, E. (2025). Predictors of beliefs about thirdhand tobacco smoke among adult individuals. Online Türk Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(1), 96–102. https://doi.org/10.26453/otjhs.1636394
  31. TÜİK. (2022). Türkiye Sağlık Araştırması. Erişim Adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Turkiye-Saglik-Arastirmasi-2022-49747
  32. Türk Toraks Derneği Tütün Kontrolü Çalışma Grubu. (2024). “İkinci El Duman, Pasif İçicilik” Basın Bildirisi. World Health Organization (WHO). Erişim Adresi: https://toraks.org.tr/files/mf/site/2024/04/kinci-el-sigara-dumani-60fa8f4b.pdf Erişim tarihi: 14.07.2025
  33. Uysal, M. A., Kadakal, F., Karşidağ, C., Bayram, N. G., Uysal, O., & Yilmaz, V. (2004). Fagerstrom test for nicotine dependence: reliability in a Turkish sample and factor analysis. Tuberk Toraks, 52(2), 115-21. Erişim Adresi: https://tuberktoraks.org/managete/fu_folder/2004-02/2004-52-2-115-121.pdf
  34. Vanzi, V., Marti, F., & Cattaruzza, M. S. (2023). Thirdhand Smoke Knowledge, Beliefs and Behaviors among Parents and Families: A Systematic Review. Healthcare, 11(17), 2403. https://doi.org/10.3390/healthcare11172403
  35. Wang, Y., & Gu, J. (2025). The physical processes and chemical transformations of third-hand smoke in indoor environments and its health effects: A review. Atmosphere, 16(4), 370. https://doi.org/10.3390/ATMOS16040370
  36. WHO. (2024). World No Tobacco Day 2024. Erişim Adresi: https://www.who.int/campaigns/world-no-tobacco-day/2024 Erişim Tarihi: 14.07.2025
  37. WHO. (2025). Tobacco. Erişim Adresi: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/tobacco Erişim Tarihi: 14.07.2025
  38. Winickoff, J. P., Friebely, J., E. Tanski, S., Sherrod, C., E. Matt, G., Hovell, M. F., & McMillen, R. C. (2009). Beliefs about the health effects of “thirdhand” smoke and home smoking bans. Pediatrics, 123(1). https://doi.org/10.1542/PEDS.2008-2184
  39. Wu, J. X., Lau, A. T. Y., & Xu, Y. M. (2022). Indoor secondary pollutants cannot be ignored: Third-hand smoke. Toxicology, 10(7), 363. https://doi.org/10.3390/TOXICS10070363