Dergiler / Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Sayı: 90

Anlamı Çoğaltmak: Ethem Erdoğan Şiiri Örneği

Multiplying the Meaning: Example of Ethem Erdoğan’s Poetry

Fatma Akgün Bağırkan(DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-2401-4218
Halil Adıyaman(DUMLUPINAR ÜNİVERSİTESİ)0009-0007-8014-8054
Sayfa
446–466
Yayın Tarihi
2026-07-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sözü etkili kılma amacından farklı olarak ‘anlamın sınırlarını genişletme’ şeklinde ele alınan ‘anlam çoğalması’ için özel bir örnek oluşturan Erdoğan’ın basılmış iki şiir kitabı vardır. 2017 yılında basılan Elâ Bentleri ve 2024 yılında basılan Modernite ve Beyaz Bayrak adlı kitaplarda bulunan şiirler, anlam çoğalmasının tekniğine göre belirlenen beş alt başlık altında incelenmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Dilin özel kullanımı açısından şiir, edebi türler içinde özel bir yere sahiptir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sözü daha etkili kılmak için başvurulan söz sanatlarının yanı sıra anlamı çoğaltmak için şairler, farklı yöntemlere de başvurabilir.
💡
Sonuç & Katkı:Sözü etkili kılma amacından farklı olarak ‘anlamın sınırlarını genişletme’ şeklinde ele alınan ‘anlam çoğalması’ için özel bir örnek oluşturan Erdoğan’ın basılmış iki şiir kitabı vardır. 2017 yılında basılan Elâ Bentleri ve 2024 yılında basılan Modernite ve Beyaz Bayrak adlı kitaplarda bulunan şiirler, anlam çoğalmasının tekniğine göre belirlenen beş alt başlık altında incelenmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:2017 Verileri
⚙️Değişkenler:Şiir · Çok anlamlılık · Anlam üretme

Özet

Dilin özel kullanımı açısından şiir, edebi türler içinde özel bir yere sahiptir. Sözü daha etkili kılmak için başvurulan söz sanatlarının yanı sıra anlamı çoğaltmak için şairler, farklı yöntemlere de başvurabilir. Bunlar sözcüklerin bölünerek yazılması ya da sözcüklerle yeni anlamların üretilmesi gibi teknikler olabilir. Şairin zihninde bir anlamın oluşmasından bu anlamın söze dökülme yöntemine kadar her aşamada; onun gerek bireysel gerekse sanatsal açıdan beslendiği kaynaklar, şairi ‘neyse o’ yapan bileşenler önemlidir. Bunlar arasında bilhassa şairin beslendiği ya da bağ kurduğu şiir geleneği onun üslubunu da etkileyen önemli bir olgudur. Diğer yandan şiirlerindeki temel duygu ve konu eğilimi de onun tarzını belirler. Bu makalede, sözcüklerle kurduğu farklı çağrışımlar ve yeni anlam üretimleri göz önünde bulundurularak Ethem Erdoğan’ın şiirinde anlam çoğalmaları incelenmiştir. Şairin geleneğin izinde kurduğu düşünce ve imgelem dünyasının şiirine yansımaları sözcüklerdeki anlam genişlemeleri üzerinden ortaya konmaya çalışılmıştır. Sözü etkili kılma amacından farklı olarak ‘anlamın sınırlarını genişletme’ şeklinde ele alınan ‘anlam çoğalması’ için özel bir örnek oluşturan Erdoğan’ın basılmış iki şiir kitabı vardır. 2017 yılında basılan Elâ Bentleri ve 2024 yılında basılan Modernite ve Beyaz Bayrak adlı kitaplarda bulunan şiirler, anlam çoğalmasının tekniğine göre belirlenen beş alt başlık altında incelenmiştir.

Abstract

In terms of the specific use of language, poetry has a special place among literary genres. In addition to the figures of speech used to make words more effective, poets can also apply different methods to increase meaning. These techniques can be such as dividing words into pieces or creating new meanings with words. At the each steps from the formation of a meaning in the poet’s mind to the method of expressing this meaning in words, the sources that feed him both individually and artistically, the components that make the poet ‘what he is’ are important. Among these, especially the poetic tradition that the poet feeds on or establishes a connection with is an important fenomen that also affects his style. On the other hand, the basic emotion and subject tendency in his poems also determines his style. In this article, the proliferation of meanings of Ethem Erdoğan’s poetry is examined, taking in the account the different associations he establishes with Word and the production of new meanings. The reflections of the poet’s world of thought and imagination, which he established in the footsteps of tradation, on his poetry have been tried to be revealed through the expansion of meaning in the words. Erdoğan who sets a special example of ‘meaning proliferation’, which is considered as ‘expanding the boundaries of meaning’, unlike figures of speech that aim to make words more effective, has two published poetry books. The poems in the books Elâ Bentleri that published in 2017 and Modernite ve Beyaz Bayrak that published in 2024, were wxamined under five subheadings determined according to the technique of semantic multiplication.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bağırkan, F. A., Adıyaman, H. (2026). Anlamı Çoğaltmak: Ethem Erdoğan Şiiri Örneği. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 90, 446–466. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1942220

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (27)

  1. Akgül, A. (2021). Şiirde düşünmek: Melih Cevdet Anday ve Özdemir Asaf'ın şiirleri üzerine gözlemler. Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, 61(1), 21-44.
  2. Altıok, M. (2003). Şiir nedir?. Y. N. Nayır, & Salih Bolat (Ed.), Şiir sanatı içinde (ss. 58-62). İstanbul: Varlık Yayınları.
  3. Altuntaş, H., & Muzaffer Şahin. (2009). Kur'an-ı Kerim Meali. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları.
  4. Bayazıt, E. (2021). Şiirler (Sebep ey, risaleler, gelecek zaman risalesi). İstanbul: İz Yayıncılık.
  5. Celal, M. (1999). Yeni Türk şiiri. İstanbul: Çizgi Yayınları.
  6. Çetin, N. (2017). Şiir çözümleme yöntemi. Ankara: Akçağ Yayınları.
  7. Devellioğlu, F. (2003). Osmanlıca-Türkçe ansiklopedik lûgat. Ankara: Aydın Kitabevi Yayınları.
  8. Erdoğan, E. (2017). Elâ bentleri. İstanbul: Yedi İklim Yayıncılık
  9. Erdoğan, E. (2024a). Modernite ve beyaz bayrak. İstanbul: Çıra Yayınları.
  10. Erdoğan, E. (2024b, Temmuz 7). Yeni kitap söyleşisi: Ethem Erdoğan. (Röportaj Yapan: T. Yavuz) Erişim Tarihi: 01.04.2025. Kitaphaber.com. URL: https://www.kitaphaber.com.tr/yeni-kitap-soylesisi-ethem-erdogan-k6397.
  11. Erdoğan, E. (2025). Cari şiir/ Modern şiir incelemeleri. Ankara: Hece Yayınları.
  12. Güzel, A. (2006). Dinî-Tasavvufî Türk edebiyatı. Ankara: Akçağ Yayınları.
  13. İnce, Ö. (1985). Şiir ve gerçeklik. İstanbul: Broy Yayınları.
  14. İnce, Ö. (2015). Şiirde devrim. Ankara: İmge Yayınevi.
  15. Kayıran, Y. (2013). Felsefi şiir/Tinsel poetika. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
  16. Muradi, H. (2022). Necip Fazıl ve Sezai Karakoç'un şiirinde bazı metafizik temalar. Ondokuz Mayıs Üniversitesi İnsan Bilimleri Dergisi, 3(1), 63-80.
  17. Özdenören, R. (1993). İslamî edebiyat tartışmaları. A. Necdet (Ed.), Modern Türk şiiri/ yönelimler, tanıklıklar-örnekler içinde (ss. 129). İstanbul: Broy Yayınları.
  18. Özel, İ. (2000). Bir Yusuf masalı. İstanbul: Şule Yayınları.
  19. sozluk.gov.tr. (tarih yok). Erişim Tarihi: 05.04.2025. sozluk.gov.tr. URL: https://sozluk.gov.tr/: https://sozluk.gov.tr/.
  20. Şen Elmas, M. (2010). İkinci yeni şiiri üzerinde anlambilimsel bir inceleme. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. İstanbul Ünivesitesi, İstanbul.
  21. Tanpınar, A. H. (2003). Her Şiir Bir Eserdir. Y. N. Nayır, & Salih Bolat, Şiir sanatı içinde (s. 12). İstanbul: Varlık Yayınları.
  22. Tolar, O. N. (2018). Şiir ve poisesi olarak modern Türk şiiri. [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi]. Atatürk Üniversitesi, Erzurum.
  23. Yazır, E. H. (2011). Ku'an-ı Kerim ve Kelime Meali. İstanbul: Merve Yayınları.
  24. Yıldız, A. (1988). Sezai Karakoç'un şiirlerinde tasavvuf. Edebiyat yazıları I- Diriliş Yayınları, IV(38), 1839-1861. Erişim Tarihi: 25.03.2025. URL: https://makale.isam.org.tr/handle/123456789/282978.
  25. Erdoğan, E. (2024b, Temmuz 7). Yeni kitap söyleşisi: Ethem Erdoğan. (Röportaj Yapan: T. Yavuz) Erişim Tarihi: 01.04.2025. Kitaphaber.com. URL: https://www.kitaphaber.com.tr/yeni-kitap-soylesisi-ethem-erdogan-k6397.
  26. sozluk.gov.tr. (tarih yok). Erişim Tarihi: 05.04.2025. sozluk.gov.tr. URL: https://sozluk.gov.tr/: https://sozluk.gov.tr/.
  27. Yıldız, A. (1988). Sezai Karakoç'un şiirlerinde tasavvuf. Edebiyat yazıları I- Diriliş Yayınları, IV(38), 1839-1861. Erişim Tarihi: 25.03.2025. URL: https://makale.isam.org.tr/handle/123456789/282978.