KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Sayı: 90

Türkiye'de Döviz Kuru Geçişkenliği ve Tüketici Fiyatları: Seçilmiş Tüfe Alt Grupları İçin Fourier Eşbütünleşme Yaklaşımı

Exchange Rate Pass-Through and Consumer Prices in Türkiye: A Fourier Cointegraton Approach for Selected CPI Subgroups

Ayşe Ergin Ünal(Tarsus Üniversitesi)0009-0004-5084-6431
Sayfa
185–201
Yayın Tarihi
2026-07-29
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Ampirik bulgular enflasyon dinamiklerinin alt sektörler düzeyinde heterojen bir yapı sergilediğini göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu çalışmada, Türkiye ekonomisinde 2006:05-2026:05 dönemi aylık verileri kullanılarak döviz kuru, yurt içi üretici fiyat endeksi ve para arzının, tüketici fiyat endeksinin alt bileşenleri üzerindeki uzun dönemli etkileri ampirik olarak incelenmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Değişkenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi Fourier ADL (FADL) testi ile araştırılmış; uzun dönem katsayıları ise Tam Değiştirilmiş En Küçük Kareler (FMOLS) yöntemiyle beş farklı model kapsamında tahmin edilmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Ampirik bulgular enflasyon dinamiklerinin alt sektörler düzeyinde heterojen bir yapı sergilediğini göstermektedir.
🔬Tür:Modelleme & Sayısal Simülasyon
📍Kapsam:2006 Verileri
⚙️Değişkenler:Fourier ADL Eşbütünleşme · Döviz kuru geçişkenliği · Enflasyon dinamikleri

Özet

Bu çalışmada, Türkiye ekonomisinde 2006:05-2026:05 dönemi aylık verileri kullanılarak döviz kuru, yurt içi üretici fiyat endeksi ve para arzının, tüketici fiyat endeksinin alt bileşenleri üzerindeki uzun dönemli etkileri ampirik olarak incelenmiştir. Değişkenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi Fourier ADL (FADL) testi ile araştırılmış; uzun dönem katsayıları ise Tam Değiştirilmiş En Küçük Kareler (FMOLS) yöntemiyle beş farklı model kapsamında tahmin edilmiştir. Ampirik bulgular enflasyon dinamiklerinin alt sektörler düzeyinde heterojen bir yapı sergilediğini göstermektedir. FMOLS sonuçlarına göre; genel çekirdek enflasyon ve dış ticarete açık mallar grubunda döviz kuru ve üretici maliyetleri baskın belirleyiciler olarak öne çıkmaktadır. Buna karşın en dar kapsamlı çekirdek endeks ile kira fiyatlarında M2 para arzının uzun dönemli etkisi, istatistiksel olarak yüksek düzeyde anlamlı ve pozitif bulunmuştur. Haberleşme hizmetleri ise kur şoklarından ziyade tamamen maliyet yönlü unsurlar tarafından belirlenmektedir.

Abstract

In this study, long-term effects of exchange rate, domestic producer price index and money supply on sub-components of consumer price index were empirically examined by using monthly data for the period 2006:05-2026:05 in the Turkish economy. The cointegration relationship between the variables was investigated by the Fourier Decl (FADL) test; the long-term coefficients were estimated by the Fully Modified Least Squares (FMOLS) method within the scope of five different models. Empirical findings indicate that inflation dynamics exhibit a heterogeneous structure at the sub-sector level. According to the FMOLS results, the exchange rate and producer costs stand out as the dominant determinants in the general core inflation and foreign trade goods group. On the other hand, the long-term effect of M2 money supply on rental prices with the narrowest comprehensive core index was found to be statistically significant and positive at a high level. Communication services (LHBR), on the other hand, are determined entirely by cost-oriented elements rather than exchange rate shocks.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ünal, A. E. (2026). Türkiye'de Döviz Kuru Geçişkenliği ve Tüketici Fiyatları: Seçilmiş Tüfe Alt Grupları İçin Fourier Eşbütünleşme Yaklaşımı. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı: 90, 185–201. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1879216

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (44)

  1. Akçay, O. C., Alper, C. E., & Ozmucur, S. (1996). Budget deficit, money supply and inflation: Evidence from low and high frequency data for Turkey. Bogazici University Research Papers, 12(2), 96-112.
  2. Altıner, Ali, and Oğuzhan Sungur. (2021). Türkiye’de döviz kuru ve enflasyon arasında zamanla değişen nedensellik ilişkisi: 1989-2020 dönemi için kanıtlar. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi. 10(4), 3398-3420.
  3. Alvarez, F. ve Neumeyer, P. A. (2020). The Passthrough of Large-cost Shocks in an Inflationary Economy. Changing Inflation Dynamics, Evolving Monetary Policy. G. Castex (Ed.), Jordi Galí, and Diego Saravia, Santiago, içinde (ss. 7-48), Central Bank of Chile.
  4. Aslan, M. (2021). Türkiye’de Döviz Kuru Geçişkenliği ve Konut Fiyatları İlişkisi: Ampirik Bir Analiz. Ege Akademik Bakış, 21(3), 245-258.
  5. Auer, R. A., & Schoenle, R. S. (2016). Market structure and exchange rate pass-through. Journal of International Economics, 98, 60-77.
  6. Baş, G., Kara, M., (2020), Exchange rate and ımport prices pass throught on the consumer price: evidence from the Turkish economy. İşletme ve İktisat Çalışmaları Dergisi, 8(2): 115, 125.
  7. Banerjee, P., Arčabić, V., ve Lee, H. (2017). Fourier ADL cointegration test to approximate smooth breaks with new evidence from crude oil market. Economic Modelling, 67, 114-124.
  8. Aytekin, İ., Bayrakdar, S., & Aksoy, E. (2023). Türkiye’de döviz kuru ile enflasyon arasındaki uzun ve kısa dönemli ilişkinin incelenmesi. İktisat Politikası Araştırmaları Dergisi, 10(1), 87-112.
  9. Buyun, B. (2021). Türkiye’de beklenen enflasyon ile gerçekleşen enflasyon arasındaki asimetrik ilişki. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (41), 184-203.
  10. Cavallo, A. Lippi, F ve Miyahara, K. (2023). Large Shocks Travel Fast. NBER Working Paper Series No. w31659.
  11. Çakır, M.,ve Kaya, A. E. (2023). Türkiye’de döviz kuru geçişkenliği zamanla değişiyor mu?. İstanbul İktisat Dergisi, 73(1), 359-383.
  12. Çiçek, Serkan, Cüneyt Akar, and Eray Yücel. Türkiye’de enflasyon beklentilerinin çapalanması ve güvenilirlik. İktisat İşletme ve Finans 26.304 (2011), 37-55.
  13. Devereux, M.B., & J. Yetman. (2003). Price-setting and exchange rate pass-through: Theory and evidence. Paper presented at the Price Adjustments and Monetary Policy Conference, Bank of Canada, Ottawa, Ontario, November.
  14. Ding, S., Zheng, D., Cui, T., & Du, M. (2023). The oil price-inflation nexus: The exchange rate pass-through effect. Energy Economics, 125, 106828.
  15. Durmuş, H. (2018). Türkiye’de enflasyon hedeflemesi: örtük enflasyon ve açık enflasyon dönemleri üzerine bir değerlendirme. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 181-201.
  16. Enders, W., ve Lee, J. (2012). The flexible Fourier form and Dickey–Fuller type unit root tests. Economics Letters, 117(1), 196-199.
  17. Erdoğan, S., ve Yıldırım, D. C. (2019). Ticarete konu olan ve olmayan mallar enflasyonunda döviz kuru geçişkenliği: Türkiye örneği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 89-106.
  18. Ermişoğlu, E. (2013). Türkiye’de Enflasyon Hedeflemesi: Bir Başarı Hikayesi mi?. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, 7(1), 31-58.
  19. Gagnon, J. E., & Ihrig, J. (2004). Monetary policy and exchange rate pass‐through. International Journal of Finance & Economics, 9(4), 315-338.
  20. Goldberg, P., & Knetter, M. (1997). Goods prices and exchange rates: What have we learned? Journal of Economic Literature. 35(3), 1243-1272.
  21. Göcen, S. (2020). Gerçekleşen enflasyon ve enflasyon beklentileri arasındaki ilişki: Türkiye üzerine bir uygulama. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(Ek), 147-157.
  22. Güler, A., (2020), Döviz kuru geçiş etkisi: Türkiye örneği. Conference: 20. Uluslararası Ekonometri, Yöneyle Araştırması ve İstatistik Sempozyumu, Mayıs 2020, Ankara.
  23. Işık, N.; Işık, B.; Acar, M., (2004), Enflasyon ve döviz kuru ilişkisi: bir eş bütünleşme analizi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi İdari Bilimler Fakültesi, 9(2), 325, 340.
  24. Yiğit, Ö. (2022). Döviz Kuru Geçişkenliği ve Türkiye’de Enflasyonun Tarihsel Ayrıştırması. Ekonomik Yaklaşim, 33(125), 379-428.
  25. Kara, H., Küçük-Tuğer, H., Özlale, Ü., Tuğer, B., & Yücel, E. M. (2007). Exchange rate regimes and passthrough: Evidence from the Turkish economy. Contemporary Economic Policy, 25(2), 206-225.
  26. Korkmaz, S., ve Bayır, M. (2015). Döviz kuru dalgalanmalarinin yurtiçi fiyatlara etkisi. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 8(4), 69-85.
  27. Leigh, Daniel ve Rossi, Marco (2002), “Exchange Rate Pass-Through in Turkey”, IMF Working Paper, WP/02/204, https://www.imf.org/external/pubs/ft/wp/2002/wp02204.pdf.
  28. Loloh, F. W. (2014). Exchange Rate Pass-Through in Ghana. Staff Working Papers.
  29. MacCarthy, J. (2000). Pass-Through of Exchange Rates and Import Prices to Domestic Inflation in Some Industrialized Economies. Staff Report, 111.
  30. McCarthy, J. (2007). Pass-through of exchange rates and import prices to domestic inflation in some industrialized economies. Eastern Economic Journal, 33(4), 511-537.
  31. Manning, L. M., & Andrianacos, D. (1993). Dollar Movements and inflation: A Cointegration analysis. Applied Economics, 12, 1483-1488.
  32. Nogueira, R.P., Jr. (2006). Inflation targeting and the role of exchange rate pass-through. University of Kent Discussion Paper 0602, Kent.
  33. Oyadeyi, O. O., Oyadeyi, O. A., & Iyoha, F. A. (2024). Exchange rate pass-through on prices in Nigeria—a threshold analysis. International Journal of Financial Studies, 12(4), 101.
  34. Öğünç, F. ve Özel O. (2025). Büyük Kur Şokları ve Kur Geçişkenliğinde Doğrusal Olmayan Etkiler. TCMB Nisan 2025 Çalışma Tebliği No: 25/05.
  35. Özsan, M. E. (2023). Türkiye ekonomisinde yapısal dönüşümler ve konut piyasası dinamikleri. Uluslararası Ekonomi Çalışmaları Dergisi, 5(2), 112-128.
  36. Özbek, S. (2023). Döviz kuru yansıma etkisinin ARDL, FMOLS, DOLS ve CCR yöntemleriyle tahmini: Türkiye örneği (2006-2022). Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(2), 517-536.
  37. Özbek, S., ve Naimoğlu, M. (2022). Çevre kalitesi-ekonomik karmaşıklık ilişkisi: Türkiye ekonomisi üzerine Fourier eşbütünleşme analizi. İstanbul İktisat Dergisi, 72(1), 407-431.
  38. Peker, H. S. (2011). Türkiye’de enflasyon ve enflasyon hedeflemesi uygulamasının değerlendirilmesi. Sosyal Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 11(22), 487-506.
  39. Peon, Sylvia Beatriz Guillermo ve Brindis, Martin Rodriguez (2014), Analyzing the exchange rate pass-through in Mexico: Evidence post ınflation targeting ımplementation. Ensayos Sobre Politica Economica, 32(74), 18 – 35.
  40. Shambaugh, J. (2008). A new look at pass-through. Journal of International Money and Finance, 27(4), 560-591.
  41. Saiki, A. (2004). The Change in inflation persistence and exchange rate pass-through for inflation targeting countries. Ph.D. dissertation, International Business School, Brandeis University, Waltham, MA.
  42. Şahinöz, S., ve Coşar, E. E. (2010). Döviz Kuru Geçişkenliği ve Sektörel Fiyatlama Davranışları: Türkiye Örneği. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Çalışma Tebliği, Ankara.
  43. Tanrıöver, B. ve Yamak, N. (2022). Ana harcama grupları bazında Türkiye’de döviz kuru-enflasyon geçişkenliği. Vergi Raporu, 279, 30-43.
  44. Taylor, J. (2000). Low inflation, pass-through, and the pricing power of firms. European Economic Review 44(7), 1389-1408.