Dergiler / Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi / 2018 / Cilt: 20 - Sayı: 38

MEVLEVÎ MÛSİKİŞİNASLAR (XVIII. YÜZYIL)

Mawlawī Musicians (18th Century)

Sayfa
165–199
Yayın Tarihi
2018-12-20
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bununla birlikte bestekâr-icrâcı-teorisyen vasıflarıyla Nâyi Osman Dede ve Abdülbâki Nâsır Dede’nin XVIII. yüzyıl Mevlevî mûsikişinasları arasında temayüz ettikleri ortaya konmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:XVIII. yüzyılda Osmanlı/Türk mûsikisine katkı sunan Mevlevî mûsikişinasları tespit etme amacıyla kaleme alınan bu makale, musiki yazım ve kuramına ilişkin eser kaleme alan müellifler, bestekârlar ve icrâcılar kategorilerinde toplam 44 mûsikişinası incelemektedir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Diğer çalışmalardan farklı olarak mûsikişinasların Mevlevî kimliğinin tespitine odaklanan bu makale, onları Mevlevilik statüleri, irtibatlı oldukları mevlevihaneler, eser sayıları gibi çeşitli açılardan analiz etmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Bununla birlikte bestekâr-icrâcı-teorisyen vasıflarıyla Nâyi Osman Dede ve Abdülbâki Nâsır Dede’nin XVIII. yüzyıl Mevlevî mûsikişinasları arasında temayüz ettikleri ortaya konmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mevlevi Âyini · Mevlevilik · Mûsiki

Özet

XVIII. yüzyılda Osmanlı/Türk mûsikisine katkı sunan Mevlevî mûsikişinasları tespit etme amacıyla kaleme alınan bu makale, musiki yazım ve kuramına ilişkin eser kaleme alan müellifler, bestekârlar ve icrâcılar kategorilerinde toplam 44 mûsikişinası incelemektedir. Diğer çalışmalardan farklı olarak mûsikişinasların Mevlevî kimliğinin tespitine odaklanan bu makale, onları Mevlevilik statüleri, irtibatlı oldukları mevlevihaneler, eser sayıları gibi çeşitli açılardan analiz etmektedir. Bu çerçevede, çile çıkarmış mûsikişinasların büyük çoğunluk teşkil ettiği saptanmış ve mevlevihane sakini olmak ile mûsikide kudret elde etme arasında doğru bir orantı kurulabileceği neticesine varılmıştır. Bununla birlikte bestekâr-icrâcı-teorisyen vasıflarıyla Nâyi Osman Dede ve Abdülbâki Nâsır Dede’nin XVIII. yüzyıl Mevlevî mûsikişinasları arasında temayüz ettikleri ortaya konmuştur.

Abstract

This article examines 44 musicians in total under the titles of “Mawlawī rite composer”, “performer” and “theoretician” with the purpose of shedding light on their contributions to Ottoman/Turkish music. Aside from other studies, this article focuses on determination of Mawlawī identity of the Ottoman musicians and analyzes them with various aspects such as Mawlawī ranks, cities they live, Mawlawī lodges they attended, and number of works they produced. In this context it has been detected that Mawlawī musicians, who have the rank of dede and dervish, which indicates competence in the mystical path, are more than the others. In this perspective, it can be said that dwelling in Mawlawī lodges influences musical talent positively. On the other hand Nayi Uthman Dede, the shaykh of Galata Mawlawī Lodge and Abd al-Baqi Nasır Dede, the shaykh of Yenikapi Mawlawī Lodge, come to the fore among the 18th century Mawlawī musicians with the framework of their triple features, namely theoretician, performer, and Mawlawī rite composer.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

METE, A. (2018). MEVLEVÎ MÛSİKİŞİNASLAR (XVIII. YÜZYIL). Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, Cilt: 20 - Sayı: 38, 165–199. https://ajindex.com/articles/138614

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (18)

  1. Ağa, Hızır. Tefhîmu’l-makâmât fî tevlîdi’n-nağamât. Haz. Ersu Pekin. İstanbul: 2010. Ahmed Bâdî Efendi. Riyâz-ı Belde-i Edirne: 20. Yüzyıla Kadar Osmanlı Edirne’si. Haz. Niyazi Adıgüzel - Raşit Gündoğdu. Edirne: Trakya Üniversitesi, 2014.
  2. Ahmed Dede, Kösec. et-Tuhfetü’l-behiyye fi’t-tarîkati’l-Mevleviyye Tercümesi (Zâviye-i Fukarâ). Haz. Ali Üremiş. Trabzon: Serander Yayınları, t.y. Ahmed Efendi. Rûznâme. Haz. Sema Arıkan. Ankara: TTKY, 1993.
  3. Arel, H. Sadettin. “Mevlevî Musikîsi ve Âyinleri”, Tasavvuf Kitabı. Haz. Cemil Çiftçi. İstanbul: Kitabevi, 2003.
  4. Arel, Sadettin. “Mevlevî Musikîsi ve Âyinleri”. Tasavvuf Kitabı. Haz. Cemil Çiftçi. İstanbul: Kitabevi, 2003.
  5. Arpaguş, Sâfi. Mevlevilikte Mânevi Eğitim. İstanbul: Vefa Yayınları, 2009. Ayvansarayî. Vefeyât-ı Ayvansarâyî. Haz. Ramazan Ekinci. İstanbul: Buhara Yayınları, 2013.
  6. Başer, Fatma Adile. “Tahrîr u Tahrîriyye Işığında Mevlevî Ayini Formu”. Uluslararası Düşünce ve Sanatta Mevlana Sempozyum Bildirileri. 456-459. Çanakkale: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi İlahiyat Fakültesi, 2006.
  7. Başer, Fatma Adile. Abdülbaki Nasır Dede ve Tetkîk ü Tahkîk. Yüksek Lisans Tezi, MÜSBE, 1988.
  8. Başer, Fatma Adile. Türk Musikisi Sistemci Okul Geleneğinde Abdülbaki Nâsır Dede. Doktora Tezi, MÜSBE, 1995.
  9. Bursalı, Mehmed Tahir. Osmanlı Müellifleri. Haz. A. Fikri Yavuz - İsmail Özen. İstanbul: Meral Yayınevi, 1972.
  10. Can, Halil. “Künhî Abdurrahîm Dede Efendi’nin Hicaz Âyin-i Şerifi”. Mevlâna Güldestesi. Ankara: Konya Turizm Derneği, 1966.
  11. Can, Halil. “Tasavvuf Musikîsi”, Tasavvuf Kitabı. Haz. Cemil Çiftçi. İstanbul: Kitabevi, 2003. Esrâr Dede. Tezkire-i Şuarây-ı Mevleviyye. Haz. İlhan Genç. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi, 2000. Sâkıb Dede. Sefine-i Nefise-i Mevleviyân. Kahire: Mektebetu Vehbe, 1866. Ekinci, M. Uğur. Kevserî Mecmuası: 18. Yüzyıl Saz Müziği Külliyatı. İstanbul: Pan Yayınları, 2015.
  12. Ekmeleddin İhsanoğlu v.dğr., Osmanlı Musiki Literatürü Tarihi (İstanbul: IRCICA, 2003).
  13. Erdemir, Avni. Anadolu Sahası Musikişinas Divan Şairleri. Ankara: Türk Sanatı ve Eğitimi Vakfı Yayınları, 1999.
  14. Erguner, Süleyman. Ney “Metod”. İstanbul: Erguner Müzik, 2002.
  15. Ezgi, Suphi. Nazari ve Ameli Türk Musikisi. İstanbul: İstanbul Konservatuarı, 1933.
  16. İnançer, Ö. Tuğrul. “Mevlevi Musikisi ve Semâ”. Dünden Bugüne İstanbul Ansiklopedisi. 5: 420-1. İstanbul: Tarih Vakfı, 1994.
  17. Judetz, E. Popescu. Türk Musiki Kültürünün Anlamları. Trc. Bülent Aksoy. İstanbul: Pan Yayıncılık, 1998.
  18. Kalaitzidis, Kyriakos. Post-Byzantine Music Manuscripts as a source