KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi / 2026 / Sayı: 32 (Dicle Üniversitesi'nin 50. Yılına Özel 50 Makale)

MEŞŞÂÎ GELENEKTE KATEGORİLERİN SAYISINA DAİR TARTIŞMALAR (EBÜ’L-FEREC ÖRNEĞİ)

Alaattin Tekin(Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi)0000-0002-7007-7746
Sayfa
753–765
Yayın Tarihi
2023-03-01
DOI
—
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Biz de bu makalemizde Aristoteles’ten İbn Hazm’a kadar olan süreçte kategorilerin sayılarına yönelik ortaya konan tartışmaları ve bunlara dair çözüm önerilerini incelemeye çalışacağız.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Kategoriler, varlığa yüklenen en genel yüklenenler olması açısından konusu itibariyle hem mantığın hem de felsefenin araştırma alanına girdiğini söylemek mümkündür.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kategoriler adlı eser, veciz bir şekilde yazılmasına rağmen Antikçağdan günümüze kadar ciddi tartışmaların ana kaynağını oluşturması açısından önemlidir.
💡
Sonuç & Katkı:Biz de bu makalemizde Aristoteles’ten İbn Hazm’a kadar olan süreçte kategorilerin sayılarına yönelik ortaya konan tartışmaları ve bunlara dair çözüm önerilerini incelemeye çalışacağız.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Mantık · Organon · Kategoriler

Özet

Kategoriler, varlığa yüklenen en genel yüklenenler olması açısından konusu itibariyle hem mantığın hem de felsefenin araştırma alanına girdiğini söylemek mümkündür. Mantığı sistemleştiren Aristoteles’in bu eseri Organon külliyatının başına koyup bütün bilimlerin anlaşılmasını Kategoriler’e bağlayarak, önemini güçlü bir şekilde ortaya koyduğu görülmektedir. Aristoteles sonrası dönemde hem Helenistik şarihler hem de İslâm filozofları tarafından yoğun bir şekilde inceleme konusu yapılan en önemli eser, Kategoriler olmuştur. Nitekim felsefe ve mantık tarihine bakıldığında diğer eserlere nazaran Kategoriler üzerine iki yüzden fazla şerhin yazıldığını ancak çok azının günümüze ulaştığını ifade edebiliriz. Kategoriler adlı eser, veciz bir şekilde yazılmasına rağmen Antikçağdan günümüze kadar ciddi tartışmaların ana kaynağını oluşturması açısından önemlidir. Bu tartışmalardan biri de kategorilerin sayısına dairdir. Biz de bu makalemizde Aristoteles’ten İbn Hazm’a kadar olan süreçte kategorilerin sayılarına yönelik ortaya konan tartışmaları ve bunlara dair çözüm önerilerini incelemeye çalışacağız.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tekin, A. (2023). MEŞŞÂÎ GELENEKTE KATEGORİLERİN SAYISINA DAİR TARTIŞMALAR (EBÜ’L-FEREC ÖRNEĞİ). Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Sayı: 32 (Dicle Üniversitesi'nin 50. Yılına Özel 50 Makale), 753–765. https://ajindex.com/articles/1383048

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Bayram Ali Çetinkaya. (2003). İhvan-ı Safa Felsefesinde Sayıların Gizemi Üzerine Bir Çözüm Denemesi. Felsefe Dünyası, 3, 87-121.
  2. Dexippus. (1990). On Aristotle Categories (John Dillon, Çev.). Bristol Classical Press.
  3. Ebü’l-Ferec Abdullah İbnü’t-Tayyib. (2006). Der Kategorıenkommentar Von Abü l-Farag (Abdalläh Ibn At-Tayyıb) (Cleophea Ferrari, Nşr.). Brill.
  4. Ebü’l-Ferec Abdullah İbnü’t-Tayyib. (2010). Eş-Şerhu’l-Kebîr li-Makûlâti Aristo. (Hüseyin Câbirî, Nşr.). Daru’t-Tekvîn.
  5. Eliae. (1990). Porphyrii Isagogen et Aristotelis Categorias Commentaria: C. XIII.1 (Adolfus Busse, Ed.). Reimer.
  6. Fârâbî. (2008). Kitâbu’l-Hurûf, Harfler Kitabı, (Ömer Türker, Çev.). Litera Yayıncılık.
  7. Fârâbî. (2019). Kategoriler ve Retorik (Ali Tekin, Çev.). Klasik Yayınları.
  8. İbn Sînâ. (2010). Kategoriler (Muhittin Macit, Çev.). Litera Yayıncılık.
  9. İbrahim Çapak. (2011). Porphyrios ve İbn Sînâ Mantığında Tümeller. Araştırma Yayınları.
  10. Philoponus. (2015). On Aristotle Categories 1-5 (M. T. R. Sirkel & J. Harris, Çev.). Bloomsbury.
  11. Rıza Tevfik. (2004). “Kategoriler” Hakkında Dört Metin Rıza Tevfik, İsmail Fenni, Ertuğrul, Ali Sedad ve Sırrı Giridî (Semih Atiş, Çev.). Kutadgubilig: Felsefe-Bilim Araştırmaları, 5, 99-149.
  12. Simplicius. (2003). On Aristotle’s Categories 1-4 (M. Chase, Çev.). Duckworth and Cornell University Press.
  13. Yahya İbn ’Adî. (1988). Tealîk İddeti fi Ma‘âni Kesîretin. Makâletu Yahya b. Adî el-Felsefiyye içinde. (Sahbân Halîfât, Nşr.). (ss. 167-200).