Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightMüellifin Molla Fenârî’yle olan ilmî yakınlığı hem de Kadızâde-i Rûmî’ye hocalığı, onun erken Osmanlı ilmî çevresi ile olan ilişkilerini göstermektedir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışma, Osmanlı’nın fetih öncesi dönemi müfessirlerinden Saferşah el-Hanefî er-Rûmî’ye ait Tekâsür Sûresi Tefsiri’ni tanıtmakta, incelemekte ve tenkitli neşrini sunmaktadır. Saferşah, Taşköprîzâde’nin eş-Şekāiku’n-nuʿmâniyye adlı eserinde Yıldırım Bayezid devri âlimleri arasında zikredilen, aklî ve naklî ilimlerde derin bir birikime sahip bir isimdir. Müellifin Molla Fenârî’yle olan ilmî yakınlığı hem de Kadızâde-i Rûmî’ye hocalığı, onun erken Osmanlı ilmî çevresi ile olan ilişkilerini göstermektedir. Saferşah’ın bu eseri Arapça kaleme alınmış müstakil en uzun Tekâsür sûresi tefsiridir. Saferşah, Tekâsür sûresini önce dirayet metoduna dayalı biçimde açıklamakta daha sonra idrak biçimlerini ele alarak “ilme’l-yakīn, ayne’l-yakīn, hakka’l-yakīn” kavramlarını felsefî ve tasavvufî idrak nazariyesi çerçevesinde yorumlamaktadır. Saferşah’ın Tekâsür Sûresi tefsiri Osmanlı düşüncesinde neredeyse artık temel yöneliş haline gelecek olan metafizik düşüncede naklî ve aklî bilgiyi irfânî bir düzeyde telif etme çabasının fetih öncesi dönemde tefsirde ilk örneklerinden biri olarak görülebilir. Eserin tenkitli neşri Köprülü Kütüphanesi, Fâzıl Ahmed Paşa nr. 1596’da bulunan tek nüshasından yapılmıştır.
Abstract
This study introduces, examines, and presents the critical edition of Saferşah al-Ḥanafī al-Rūmī’s Qurʾānic commentary on Sūrat al-Takāthur, one of the exegetes of the pre-conquest Ottoman period. The work represents the longest independent commentary on Sūrat al-Takāthur composed in Arabic. Saferşah first explicates the sūrah by employing a dirāya-based exegetical method; he then turns to modes of cognition, interpreting the concepts of ʿilm al-yaqīn, ʿayn al-yaqīn, and ḥaqq al-yaqīn within the framework of a philosophical and mystical theory of knowledge (naẓariyyat al-idrāk). Saferşah’s tafsīr may thus be regarded as one of the earliest examples—within the exegetical literature of the pre-Conquest Ottoman era—of the attempt to reconcile transmitted and rational knowledge on an mystical (ʿirfānī) plane, a tendency that would later become a defining orientation in Ottoman intellectual thought. The critical edition of the work was prepared from its unique manuscript, found in the Köprülü Library, Fâzıl Ahmed Pasha MS No. 1596.