Dergiler / Çukurova Anestezi ve Cerrahi Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 9 Sayı: 1

İnflamatuar Romatizmal Hastalığı Olan Hastalarda Osteoporoz Bilgi ve Farkındalık Düzeyi

Knowledge and Awareness Levels of Osteoporosis in Patients with Inflammatory Rheumatic Diseases

Sıdıka Büyükvural Şen(SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ)0000-0003-1084-4226
Alper Yıldırım(SAĞLIK BİLİMLERİ ÜNİVERSİTESİ, ADANA ŞEHİR SAĞLIK UYGULAMA VE ARAŞTIRMA MERKEZİ)0000-0003-3160-458X
Sayfa
34–39
Yayın Tarihi
2026-03-17
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların 79’u (%65,8) OP yönünden riskli grupta olduğunu biliyorken, 41’inin (%34,2) bu konuda bilgisi yoktu.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Amaç: Osteoporoz (OP), inflamatuar romatizmal ve kas-iskelet sistemi hastalıkları (iRMDs) olan hastalarda yaygındır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmanın amacı, iRMDs olan hastaların osteoporoz hakkındaki bilgi ve farkındalık düzeylerini araştırmaktır.
💡
Sonuç & Katkı:Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların 79’u (%65,8) OP yönünden riskli grupta olduğunu biliyorken, 41’inin (%34,2) bu konuda bilgisi yoktu.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Farkındalık · bilgi · osteoporoz

Özet

Amaç: Osteoporoz (OP), inflamatuar romatizmal ve kas-iskelet sistemi hastalıkları (iRMDs) olan hastalarda yaygındır. İRMDs hastalarında osteoporozun yetersiz teşhis edildiği ve yetersiz tedavi edildiği bilinmektedir. Bu çalışmanın amacı, iRMDs olan hastaların osteoporoz hakkındaki bilgi ve farkındalık düzeylerini araştırmaktır. Materyal ve Metot: Kesitsel çalışmaya toplam 120 İRMDs hastası (56 erkek, 64 kadın; ortalama yaş: 41±11,9) dahil edildi. Katılımcıların demografik verileri, hastalık tanısı ve süresi kaydedildi. Osteoporoz, beslenme ve egzersiz hakkında genel sorular soruldu. Osteoporoz bilgisi, Revize Edilmiş Osteoporoz Bilgi Testi kullanılarak, farkındalık ise Osteoporoz Farkındalık Ölçeği kullanılarak değerlendirildi. Bulgular: Çalışmaya alınan hastaların 79’u (%65,8) OP yönünden riskli grupta olduğunu biliyorken, 41’inin (%34,2) bu konuda bilgisi yoktu. İRMDs hastalarının osteoporoz farkındalığı (73.6±18.7) ve bilgisi (15.4±4.97) düşük bulundu. Eğitim seviyesi ile osteoporoz bilgi testi ve osteoporoz farkındalık ölçeği arasında güçlü korelasyon saptandı. Kortikosteroid tedavisi alan katılımcıların osteoporoz farkındalığının daha yüksek olduğu bulundu. Hastaların fiziksel aktivite seviyeleri arttıkça osteoporoz farkındalık ölçeği değerlerinin de arttığı gözlemlendi. Sonuç: Bu çalışmanın sonuçları, İRMDs hastalarının büyük çoğunluğunun kendilerini osteoporoz açısından riskli grupta algılamalarına rağmen, OP bilgi düzeyinin düşük ve farkındalık düzeyinin yetersiz olduğunu göstermiştir. Osteoporoz insidansını ve osteoporoza bağlı morbidite ve mortaliteyi azaltmak için İRMDs hastalarında hasta eğitim programları düzenlenmelidir.

Abstract

Objective: Osteoporosis (OP) is highly prevalent among patients with inflammatory rheumatic and musculoskeletal diseases (iRMDs), yet it remains frequently underdiagnosed and undertreated in this population. This study aimed to evaluate the levels of osteoporosis knowledge and awareness among patients diagnosed with iRMDs. Methods: A total of 120 patients with iRMDs (56 males, 64 females; mean age: 41 ± 11.9 years) were included in this cross-sectional study. Demographic data, disease diagnosis, and disease duration were recorded. Participants were surveyed regarding general aspects of osteoporosis, nutrition, and exercise. OP knowledge was assessed using the Revised Osteoporosis Knowledge Test (OKT), and awareness was evaluated via the Osteoporosis Awareness Scale (OAS). Results: Of the patients included in the study, 79 (65.8%) knew they were at high risk for osteoporosis. Both OP awareness (73.6 ± 18.7) and knowledge scores (15.4 ± 4.97) were found to be suboptimal among iRMD patients. A strong positive correlation was identified between educational attainment and both OKT and OAS scores. Participants receiving corticosteroid therapy exhibited significantly higher levels of OP awareness. Furthermore, a positive association was observed between physical activity levels and OAS scores. Conclusion: The results of this study indicated that although the vast majority of patients with iRMDs perceive themselves to be in a high-risk group for OP, their level of knowledge regarding OP is low and their awareness level is insufficient. To reduce the incidence of osteoporosis and its associated morbidity and mortality, patient education programs should be organized specifically for patients with iRMDs.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Şen, S. B., Yıldırım, A. (2026). İnflamatuar Romatizmal Hastalığı Olan Hastalarda Osteoporoz Bilgi ve Farkındalık Düzeyi. Çukurova Anestezi ve Cerrahi Bilimler Dergisi, Cilt: 9 Sayı: 1, 34–39. https://doi.org/10.36516/jocass.1855253

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. Sozen T, Ozisik L, Calik Basaran N. An overview and management of osteoporosis. Eur J Rheumatol. 2017;4(1):46-56. Crossref
  2. Buttgereit F, Palmowski A, Bond M, et al. Osteoporosis and fracture risk are multifactorial in patients with inflammatory rheumatic diseases. Nat Rev Rheumatol. 2024;20(7):417-431. Crossref
  3. Schett G, Kiechl S, Weger S, et al. High-sensitivity C-reactive protein and risk of nontraumatic fractures in the Bruneck study. Arch Intern Med. 2006;166(22):2495-2501. Crossref
  4. Mun H, Liu B, Pham THA, et al. C-reactive protein and fracture risk: an updated systematic review and meta-analysis of cohort studies through the use of both frequentist and Bayesian approaches. Osteoporos Int. 2021;32(3):425-435. Crossref
  5. Raterman HG, Lems WF. Pharmacological management of osteoporosis in rheumatoid arthritis patients: a review of the literature and practical guide. Drugs Aging. 2019;36(12):1061-1072. Crossref
  6. Briot K, Geusens P, Bultink IEM, et al. Inflammatory diseases and bone fragility. Osteoporos Int. 2017;28(12):3301-3314. Crossref
  7. Wiebe E, Huscher D, Schaumburg D, et al. Optimising both disease control and glucocorticoid dosing is essential for bone protection in patients with rheumatic disease. Ann Rheum Dis. 2022;81(10):1313-1322. Crossref
  8. Gendler PE, Coviak CP, Martin JT, et al. Revision of the osteoporosis knowledge test: reliability and validity. West J Nurs Res. 2015;37(12):1623-1643. Crossref
  9. Atalay NŞ, Akkaya N, Şahin F. Revize 2011-Osteoporoz Bilgi Testi'nin Türkçe versiyonunun psikometrik özellikleri. Turk Osteoporoz Derg. 2015;21(3):127-131. Crossref
  10. Aktürk SO, Meseri R, Özentürk MG. The psychometric property evaluation of the Turkish version of the osteoporosis awareness scale. Turk J Osteoporos. 2021;27(2):151-158. Crossref
  11. Karamanlioglu DS. Awareness of osteoporosis, osteoporosis knowledge levels, and associated factors in individuals with Rheumatoid Arthritis. Dicle Med J. 2025;52(1):17-29. Crossref
  12. Aksoy ÖT, Kutluk Ö, Sezer İ. Osteoporosis knowledge and awareness among rheumatoid arthritis patients: A cross-sectional controlled study. Arch Rheumatol. 2024;39(3):411-418. Crossref
  13. Gemalmaz A, Oge A. Knowledge and awareness about osteoporosis and its related factors among rural Turkish women. Clin Rheumatol. 2008;27(6):723-728. Crossref
  14. Kurt EE, Koçak FA, Tuncay F, et al. Knowledge Level and Awareness about Osteoporosis among Risk Group of Rural Women. Turk J Osteoporos. 2015;21(2):63-68. Crossref
  15. Şahin E, Dilek B, Baydar M, et al. Awareness of osteoporosis and its related factors after distal radius fractures in patients aged 45 years and older. Türkiye Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Dergisi. 2013;59(1):52-56.
  16. Büyükvural Şen S, Kaya E, Aygün Bilecik N. Spinal kord yaralanmalı hastalarda osteoporoz bilgi ve farkındalık düzeyi. Turk J Osteoporos. 2022;28(3):188-192. Crossref
  17. Karakaş A, Gündüz NE, Özçelik S, et al. Awareness and knowledge levels of osteoporosis in patients with multiple sclerosis. Turk J Osteoporos. 2022;28(2):131-136. Crossref
  18. Buttgereit F. Views on glucocorticoid therapy in rheumatology: the age of convergence. Nat Rev Rheumatol. 2020;16(4):239-246. Crossref
  19. Kavak SK, Aktekin L, Kavak EE, et al. Osteoporosis Awareness and Knowledge in Postmenopausal Breast Cancer Survivors. Turk J Osteoporos. 2024;30(1):30-36. Crossref
  20. Dontas IA, Yiannakopoulos CK. Risk factors and prevention of osteoporosis-related fractures. J Musculoskelet Neuronal Interact. 2007;7(3):268-272.
  21. Foley S, Quinn S, Jones G. Pedometer determined ambulatory activity and bone mass: A population-based longitudinal study in older adults. Osteoporos Int. 2010;21(11):1809-1816. Crossref
  22. Akyol Y, Ulus Y, Bilgici A, et al. Premenopozal ve Postmenopozal Kadınlarda Osteoporoz Bilgi ve Farkındalık Düzeyinin Karşılaştırılması. Turk J Osteoporos. 2020;26(1):10-18. Crossref