KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / AYNA Klinik Psikoloji Dergisi / 2026 / Cilt: 12 Sayı: 1

Fonksiyonel Olmayan Akıl Yürütme Görevleri (Türkçe Versiyon): Klinik Olmayan Örneklemde Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi

Dysfunctional Reasoning Processes Task (Turkish Version): Investigating Psychometric Properties in a Non-Clinical Sample

Ece Tunç(University of Bath)0000-0002-6672-7451
Orçun Yorulmaz(DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ)0000-0002-0017-2668
Sayfa
48–69
Yayın Tarihi
2025-01-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuçlar, FOAG’ın diğer değişkenlerle gösterdiği anlamlı ilişkiler, yüksek ve düşük semptom grubunda istatistiksel olarak farklılaşması ve semptom düzeyine yaptığı bağımsız katkıyla tatmin edici güvenilirlik ve geçerlilik değerleri sağladığını göstermektedir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Çıkarıma Dayalı Yaklaşım (ÇDY), Obsesif-Kompulsif Bozuklukta (OKB) şüphenin rolüne odaklanan, nispeten yeni, süreç odaklı bir yaklaşımdır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Türkçede şu anda bu değişkeni göreve dayalı olarak değerlendiren bir ölçüm aracı bulunmamaktadır.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuçlar, FOAG’ın diğer değişkenlerle gösterdiği anlamlı ilişkiler, yüksek ve düşük semptom grubunda istatistiksel olarak farklılaşması ve semptom düzeyine yaptığı bağımsız katkıyla tatmin edici güvenilirlik ve geçerlilik değerleri sağladığını göstermektedir.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Çıkarımsal Karmaşa · Obsesif Kompulsif Bozukluk · işlevsel olmayan akıl yürütme yöntemleri

Özet

Çıkarıma Dayalı Yaklaşım (ÇDY), Obsesif-Kompulsif Bozuklukta (OKB) şüphenin rolüne odaklanan, nispeten yeni, süreç odaklı bir yaklaşımdır. Bu yaklaşımda önemli bir bilişsel süreç olan çıkarımsal karmaşa, işlevsel olmayan akıl yürütme yöntemlerinin kullanılması nedeniyle hayali olasılıklar ile gerçeklik arasında yaşanan kafa karışıklığını içerir. Türkçede şu anda bu değişkeni göreve dayalı olarak değerlendiren bir ölçüm aracı bulunmamaktadır. Bu nedenle mevcut çalışmada Fonksiyonel Olmayan Akıl Yürütme Görevleri (FOAG) isimli ölçüm aracının 200 kişilik klinik olmayan yetişkin örneklemde Türkçe diline uyarlanması amaçlanmıştır. FOAG’ın psikometrik özelliklerini değerlendirmek için Obsesif İnanışlar Anketi, Obsesif Kompulsif Envanteri ve Çıkarımsal Karmaşa Ölçeği kullanılarak analizler yapılmıştır. FOAG, OKB endişeleriyle doğrudan ilgili 24 senaryo (bulaşma, kontrol, "doğru" ve kabul edilemez düşünceler gibi) ve OKB dışı endişelerle ilgili (dakiklik ve benzerlik gibi) 6 senaryo içermektedir. Ölçme aracının hem 24 maddelik hem de 30 maddelik tam formu üzerinde analizler yapılmıştır. Sonuçlar, FOAG’ın diğer değişkenlerle gösterdiği anlamlı ilişkiler, yüksek ve düşük semptom grubunda istatistiksel olarak farklılaşması ve semptom düzeyine yaptığı bağımsız katkıyla tatmin edici güvenilirlik ve geçerlilik değerleri sağladığını göstermektedir. Bu çalışmanın bulguları, mevcut alanyazınla tutarlı olarak çıkarımsal karmaşa ve OKB arasındaki ilişkiyi desteklemekte ve FOAG’ın Türk toplumunda kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir ölçüm aracı olduğunu göstermektedir.

Abstract

The Inference-Based Approach (IBA) is a relatively new, process-oriented approach that focuses on the role of doubt in Obsessive-Compulsive Disorder (OCD). Inferential confusion, an important cognitive process in this approach, involves confusion between imagined possibilities and reality due to the use of dysfunctional reasoning methods. There is currently no measurement tool in Turkish that evaluates this variable based on task. Therefore, in the current study, it was aimed to adapt the measurement tool called Dysfunctional Reasoning Processes Task (DRPT) to the Turkish language in a non-clinical adult sample of 200 people. To evaluate the psychometric properties of the adapted tool, analyses were conducted using the Obsessive Beliefs Questionnaire, the Obsessive Compulsive Inventory, and the Inferential Confusion Questionnaire. The DRPT includes 24 scenarios related directly to OCD concerns (such as contamination, control, "just right," and unacceptable thoughts) and 6 scenarios related to non-OCD concerns (such as punctuality and similarity). Analyses were conducted on both the 24-item and the full 30-item forms of the measurement tool. The results demonstrated that the DRPT exhibited satisfactory reliability and validity, showing significant relationships with other variables, statistical differences between high and low symptom groups, and an independent contribution to symptom levels. The findings of this study support the relationship between inferential confusion and OCD, consistent with existing literature, and indicate that the DRPT is a valid and reliable measurement tool for use in the Turkish population.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Tunç, E., Yorulmaz, O. (2025). Fonksiyonel Olmayan Akıl Yürütme Görevleri (Türkçe Versiyon): Klinik Olmayan Örneklemde Psikometrik Özelliklerinin İncelenmesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, Cilt: 12 Sayı: 1, 48–69. https://doi.org/10.31682/ayna.1512718

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (47)

  1. Aardema, F., Emmelkamp, P. M. G. ve O’Connor, K. P. (2005a). Inferential confusion, cognitive change and treatment outcome in obsessive-compulsive disorder. Clinical Psychology and Psychotherapy, 12(5), 337-345. https://doi.org/10.1002/cpp.464
  2. Aardema, F., O’Connor, K. P. ve Emmelkamp, P. M. G. (2006). Infrential confusion and obsessive beliefs in obsessive-compulsive disorder. Cognitive Behaviour Therapy, 35(3), 138-147. https://doi.org/10.1080/16506070600621922
  3. Aardema, F., O’Connor, K. P., Emmelkamp, P. M. G., Marchand, A. ve Todorov, C. (2005b). Inferential confusion in obsessive–compulsive disorder: the inferential confusion questionnaire. Behaviour Research and Therapy, 43(3), 293–308. https://doi.org/10.1016/j.brat.2004.02.003
  4. Aardema, F., O'Connor, K. P., Pélissier, M. C. ve Lavoie, M. E. (2009). The quantification of doubt in obsessive-compulsive disorder. International Journal of Cognitive Therapy, 2(2), 188–205. https://doi.org/10.1521/ijct.2009.2.2.188
  5. Aardema, F. ve Wu, K. D. (2011). Imaginative, dissociative, and schizotypal processes in obsessive-compulsive symptoms. Journal of Clinical Psychology, 67(1), 74–81. https://doi.org/10.1002/jclp.20729
  6. Aardema, F., Wu, K., Moulding, R., Audet, J. S. ve Baraby, L. P. (2018). The relationship of inferential confusion and obsessive beliefs with specific obsessive-compulsive symptoms. Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 18, 98-105. https://doi.org/10.1016/j.jocrd.2018.03.004
  7. Abramowitz, J. S., Fabricant, L. E., Taylor, S., Deacon, B. J., McKay, D. ve Storch, E. A. (2014). The relevance of analogue studies for understanding obsessions and compulsions. Clinical Psychology Review, 34(3), 206-217. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2014.01.004
  8. Abramowitz, J. S., Tolin, D. F. ve Diefenbach, G. J. (2005). Measuring change in OCD: sensitivity of the Obsessive-Compulsive Inventory-Revised. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 27(4), 317–324. https://doi.org/10.1007/s10862-005-2411-y
  9. Amerikan Psikiyatri Birliği (2013). Ruhsal bozuklukların tanısal ve sayımsal elkitabı (DSM 5) (E. Köroğlu, Çev.; 5. Basım). HYB Yayıncılık.
  10. Baraby, L. P., Bourguignon, L. ve Aardema, F. (2023). The relevance of dysfunctional reasoning to OCD and its treatment: Further evidence for inferential confusion utilizing a new task-based measure. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 80, 1–9. https://doi.org/10.1016/j.jbtep.2022.101728
  11. Baraby, L. P., Wong, S. F., Radomsky, A. S. ve Aardema, F. (2021). Dysfunctional reasoning processes and their relationship with feared self-perceptions and obsessive-compulsive symptoms: An investigation with a new task-based measure of inferential confusion. Journal of Obsessive-Compulsive and Related Disorders, 28, 1–11. https://doi.org/10.1016/j.jocrd.2020.100593
  12. Brislin, R. W. (1970). Back-translation for cross-cultural research. Journal of Cross-Cultural Psychology, 1(3), 185-216. https://doi.org/10.1177/135910457000100301
  13. Bortoncello, C. F., Braga, D. T., Gomes, J. B., de Souza, F. P. ve Cordioli, A. V. (2012). Psychometric properties of the Brazilian version of the Obsessive Beliefs Questionnaire (OBQ-44). Journal of Anxiety Disorders, 26(3), 430-434. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2011.12.011
  14. Cohen, J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2. Basım). Lawrence Erlbaum Associates.
  15. Dirik, G., Yorulmaz, O. ve Karaali, O. (2009, 10-12 Mart). Gerçek mi Önemli Olasılık mı: Üniversite Öğrencilerinde Çıkarımsal karmaşanın İncelenmesi. [Sempozyum] 1. Klinik Psikoloji Sempozyumu, ODTÜ, Türkiye.
  16. Emmelkamp, P. M. G. ve Aardema, A. (1999). Metacognition, spesific obsessive-compulsive beliefs and obsessive-compulsive behaviour. Clinical Psychology and Psychotherapy, 6(2), 139-145. https://doi.org/10.1002/(SICI)1099-0879(199905)6:2%3C139::AID-CPP194%3E3.0.CO;2-9
  17. Faul, F., Erdfelder, E., Buchner, A. Ve Lang, A-G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1: Tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods, 41, 1149–1160 (2009). https://doi.org/10.3758/BRM.41.4.1149
  18. Fergus, T. A. ve Carmin, C. N. (2014). The validity and specificity of the short-form of the Obsessive Beliefs Questionnaire (OBQ). Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 36, 318-328. https://doi.org/10.1007/s10862-013-9398-6
  19. Fergus, T. A., Latendresse, S. J. ve Wu, K. D. (2019). Factor structure and further validation of the 20-item short form of the Obsessive Beliefs Questionnaire. Assessment, 26(6), 984-1000. https://doi.org/10.1177/1073191117745988
  20. Foa, E. B., Huppert, J. D., Leiberg, S., Langner, R., Kichic, R., Hajcak, G. ve Salkovskis, P. M. (2002). The Obsessive-Compulsive Inventory: Development and validation of a short version. Psychological Assessment, 14(4), 485–496. https://doi.org/10.1037/1040-3590.14.4.485
  21. Foa, E. B., Kozak, M. J., Salkovskis, P. M., Coles, M. E. ve Amir, N. (1998). The validation of a new obsessive–compulsive disorder scale: The Obsessive–Compulsive Inventory. Psychological Assessment, 10(3), 206-214. https://doi.org/10.1037/1040-3590.10.3.206
  22. Fullana, M. A., Tortella-Feliu, M., Caseras, X., Andión, Ó., Torrubia, R. ve Mataix-Cols, D. (2005). Psychometric properties of the Spanish version of the Obsessive–Compulsive Inventory—Revised in a non-clinical sample. Journal of Anxiety Disorders, 19(8), 893-903. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2004.10.004
  23. Gönner, S., Leonhart, R. ve Ecker, W. (2008). The obsessive–compulsive inventory-revised (OCI-R): validation of the German version in a sample of patients with OCD, anxiety disorders, and depressive disorders. Journal of Anxiety Disorders, 22(4), 734-749. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2007.07.007
  24. Güngör, D. (2016). Psikolojide ölçme araçlarının geliştirilmesi ve uyarlanması kılavuzu. Türk Psikoloji Yazıları, 19(38), 104-112.
  25. Haynes, S. N. ve Lench, H. C. (2003). Incremental validity of new clinical assessment measures. Psychological Assessment, 15(4), 456–466. https://doi.org/10.1037/1040-3590.15.4.456
  26. IBM Corp. (2013). IBM SPSS Statistics for Windows (Version 22.0) [Computer software]. IBM Corp.
  27. Julien, D., Careau, Y., O’Connor, K. P., Bouvard, M., Rhéaume, J., Langlois, F., Freeston, M., Radomsky, A. S. ve Cottraux, J. (2008). Specificity of belief domains in OCD: Validation of the French version of the Obsessive Beliefs Questionnaire and a comparison across samples. Journal of Anxiety Disorders, 22(6), 1029-1041. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2007.11.003
  28. Julien, D., O'Connor, K. ve Aardema, F. (2016). The inference-based approach to obsessive-compulsive disorder: A comprehensive review of its etiological model, treatment efficacy, and model of change. Journal of Affective Disorders, 202, 187–196. https://doi.org/10.1016/j.jad.2016.05.060
  29. Leckman, J. F., Bloch, M. H. ve King, R. A. (2009). Symptom dimensions and subtypes of obsessive-compulsive disorder: a developmental perspective. Dialogues in Clinical Neuroscience, 11(1), 21-33. https://doi.org/10.31887/DCNS.2009.11.1/jfleckman
  30. Moulding, R., Anglim, J., Nedeljkoviz, M., Doron, G., Kyrios, M. ve Ayalon, A. (2011). The Obsessive Beliefs Questionnaire (OBQ): Examination in nonclinical samples and Development of a short version. Assesment, 18(3), 357-374. https://doi.org/10.1177/1073191110376490
  31. Myers, S. G., Fisher, P. L. ve Wells, A. (2008). Belief domains of the Obsessive Beliefs Questionnaire-44 (OBQ-44) and their specific relationship with obsessive–compulsive symptoms. Journal of Anxiety Disorders, 22(3), 475-484. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2007.03.012
  32. Nunnally, J. C. (1978). Psychometric theory (2. Basım). McGraw-Hill.
  33. O'Connor, K., Aardema, F. ve Pélissier, M. C. (2005). Beyond reasonable doubt: Reasoning processes in obsessive-compulsive disorder and related disorders (1. Basım). John Wiley and Sons Ltd.
  34. O'Connor, K. ve Robillard, S. (1995). Inference processes in obsessive-compulsive disorder: Some clinical observations. Behaviour Research and Therapy, 33(8), 887–896. https://doi.org/10.1016/0005-7967(95)00042-V
  35. Obsessive Compulsive Cognitions Working Group (OCCWG). (1997). Cognitive assessment of obsessive-compulsive disorder. Behaviour Research and Therapy, 35(7), 667–681. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(97)00017-X
  36. Obsessive Compulsive Cognitions Working Group. (2001). Development and initial validation of the obsessive beliefs questionnaire and the interpretation of intrusions inventory. Behaviour Research and Therapy, 39(8), 987-1006. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(00)00085-1
  37. Obsessive Compulsive Cognitions Working Group. (2003). Psychometric validation of the obsessive beliefs questionnaire and the interpretation of intrusions inventory: Part I. Behaviour Research and Therapy, 41(8), 863-878. https://doi.org/10.1016/S0005-7967(02)00099-2
  38. Obsessive Compulsive Cognitions Working Group. (2005). Psychometric validation of the obsessive belief questionnaire and interpretation of intrusions inventory-Part 2: Factor analyses and testing of a brief version. Behaviour Research and Therapy, 43(11), 5127-5154. https://doi.org/10.1016/j.brat.2004.07.010
  39. Pinto, A., Eisen, J. L., Mancebo, M. C., Greenberg, B. D., Stout, R. L. ve Rasmussen, S. A. (2007). Taboo thoughts and doubt/checking: A refinement of the factor structure for obsessive-compulsive disorder symptoms. Pschiatry Research, 151(3), 255-258. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2006.09.005
  40. Souza, F. P., Foa, E. B., Meyer, E., Niederauer, K. G. ve Cordioli, A. V. (2011). Psychometric properties of the Brazilian Portuguese version of the Obsessive-Compulsive Inventory: Revised (OCI-R). Brazilian Journal of Psychiatry, 33(2), 137-142. https://doi.org/10.1590/S1516-44462011000200008
  41. Torresan, R. C., Ramos-Cerqueira, A. T. A., Shavitt, R. G., do Rosário, M. C., de Mathis, M. A., Miguel, E. C. ve Torres, A. R. (2013). Symptom dimensions, clinical course and comorbidity in men and women with obsessive-compulsive disorder. Psychiatry Research, 209(2), 186-195. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2012.12.006
  42. Wang, J., Wei, Z., Wang, H., Jiang, Z. ve Peng, Z. (2015). Psychometric properties of the Chinese version of the Obsessive Beliefs Questionnaire-44 (OBQ-44). BMC Psychiatry, 15(1), 1-6. https://doi.org/10.1186/s12888-015-0579-6
  43. Wong, S. F. ve Grisham, J. R. (2017). Inverse reasoning processes in obsessive compulsive disorder. Journal of Anxiety Disorders, 47, 75–82. https://doi.org/10.1016/j.janxdis.2016.12.005
  44. Yorulmaz, O., Girik, D., Karaali, O. ve Üvez, E. (2010). Obsesif-kompulsif bozukluk hastalarında Çıkarımsal Karmaşa Ölçeği’nin psikometrik özellikleri. Türk Psikiyatri Dergisi, 21(2), 135-142. https://doi.org/10.5080/u6137
  45. Yorulmaz, O., Güngör, D. ve Gökdağ, C. (2019). Obsesif İnançlar Anketi: Kısa formların Türkçeye uyarlanması ve psikometrik özelliklerinin incelenmesi. Türk Psikiyatri Dergisi, 30(3), 191-199. https://doi.org/10.5080/u23433
  46. Yorulmaz, O., İnözü, M., Clark, D. ve Radomsky, A. (2015). Psychometric properties of the Obsessive-Compulsive Inventory-Revised in a Turkish analogue sample. Psychological Reports, 117(3), 1-13. https://doi.org/10.2466/08.PR0.117c25z4
  47. Zermatten, A., Van der Linden, M., Jermann, F. ve Ceschi, G. (2006). Validation of a French version of the Obsessive–Compulsive Inventory-Revised in a non-clinical sample. European Review of Applied Psychology, 56(3), 151-155. https://doi.org/10.1016/j.erap.2005.07.003