Dergiler / Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi / 2026 / Cilt: 14 Sayı: 2

Gimgim Zazakisi Varyantında Morfolojik Özellikler ve İsim Sistemi

Morphological Features and the Nominal System in the Zazaki Variety of Gimgim

İbrahim Bingöl(MARDİN ARTUKLU ÜNİVERSİTESİ, TÜRKİYE'DE YAŞAYAN DİLLER ENSTİTÜSÜ, KÜRT DİLİ VE KÜLTÜRÜ ANABİLİM DALI)0000-0002-6340-5000
Sayfa
1140–1162
Yayın Tarihi
2026-08-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Uygun görülen yerlerde, bu fonetik değişmeler ve bunların diğer ağızlardan farkları da tartışılmıştır.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Bu makale, Gimgim (Varto) Zazakîsi varyantındaki isimlerin betimlenmesine odaklanmakta ve incelemeyi isim kategorileri ile isim öbekleriyle sınırlandırmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu çalışmanın amacı, Gimgim bölgesi çerçevesinde bu Zazakî varyantının morfolojik özelliklerini ve isim sistemini betimleyici bir yaklaşımla incelemektir.
💡
Sonuç & Katkı:Uygun görülen yerlerde, bu fonetik değişmeler ve bunların diğer ağızlardan farkları da tartışılmıştır.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Gimgim ağzı · Zazakî · cinsiyet

Özet

Bu makale, Gimgim (Varto) Zazakîsi varyantındaki isimlerin betimlenmesine odaklanmakta ve incelemeyi isim kategorileri ile isim öbekleriyle sınırlandırmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Gimgim bölgesi çerçevesinde bu Zazakî varyantının morfolojik özelliklerini ve isim sistemini betimleyici bir yaklaşımla incelemektir. Çalışmanın yöntemsel çerçevesi olarak betimleyici dilbilim benimsenmiştir. Bu makalede ele alınan malzeme iki temel kaynağa dayanmaktadır. Birincil kaynak, yazarın kendi dilsel yetisi ve araştırmalarıdır; ikincil kaynak ise Gimgim bölgesinden derlenmiş ve yayımlanmış folklor metinlerinden oluşmaktadır. Makalede (i) isimlerin cinsiyet örüntüleri, (ii) yalın ve bükümlü hâllerde tekil ve çoğul biçimlerin oluşumu, (iii) yalın-bükümlü hâl karşıtlığı ve (iv) isim öbeklerindeki izafe bağlayıcıları ele alınmaktadır. İnceleme bilinçli olarak isimler ve isim yapımı ile sınırlandırılmış; fiil uyumu, zamirler ve tümce yapısı ise yalnızca isim öbeklerinin morfolojisini açıklamak için gerekli olduğu durumlarda ele alınmıştır. Makale ayrıca isimlerde zaman içinde ortaya çıkan bazı fonetik değişmeleri ve ses düşmelerini de incelemektedir. Uygun görülen yerlerde, bu fonetik değişmeler ve bunların diğer ağızlardan farkları da tartışılmıştır.

Abstract

This article focuses on the description of nouns in the Zazaki variety of Gimgim (Varto) and limits the analysis to nominal categories and noun phrases. The aim of this study is to analyse, in a descriptive manner, the morphological features and the nominal system of this variety of Zazaki within the framework of the Gimgim variety. Descriptive linguistics is adopted as the methodological framework of the study. The material discussed in this article is based on two principal sources. The primary source is the author’s own linguistic competence and research, while the secondary source consists of folklore texts collected and published from the Gimgim region. The article describes (i) the gender patterns of nouns, (ii) the formation of singular and plural forms in the nominative and oblique cases, (iii) the nominative-oblique opposition, and (iv) ezafe linkers in nominal phrases. The discussion is deliberately limited to nouns and noun formation and does not address verbal agreement, pronouns, or clause structure except where these are necessary to explain the morphology of noun phrases. The article also examines certain phonetic changes and sound losses that have developed in nouns over time. Where appropriate, these phonetic changes and their differences from other dialects are also discussed.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Bingöl, İ. (2026). Gimgim Zazakisi Varyantında Morfolojik Özellikler ve İsim Sistemi. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 14 Sayı: 2, 1140–1162. https://doi.org/10.18506/anemon.1861731

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (13)

  1. Aksan, D. (2009). Language in all its aspects, linguistics in its main outlines. Turkish Language Association Publications.
  2. Ballikaya, H. (2014). Hemedok (estanikanê Gimgimî ra). Vate Publications.
  3. Bedirhan, C. & Lescot, R. (2004) Kurdish grammar. Avesta Publications.
  4. Bingöl, İ. (2016). Birawirkirdina Kurmancî û Zazakî ji alîyê felsefî ve. Journal of Mesopotamian Studies, 1(1), 57-70. https://izlik.org/JA32WX22ZJ
  5. Çem, M. (2013). Kirmanji (Zazaki) with Turkish explanations. Deng Publications.
  6. Çiçek, A. A. (2023). Beno nêbeno, estanekê (şanikê) herêma Gimgimî. Avesta Publications.
  7. Gündoğdu, S., & Bulan, A. (2023). Ezafe in Zazaki. Toronto Working Papers in Linguistics. https://doi.org/10.33137/twpl.v45i1.41679
  8. Gündüz, D. (2013). Kurdish Kirmanji/Zazaki language lessons with Turkish explanations. Vate Publications.
  9. Kocadağ, Ç. (1996). Razarê Dımılki/Türkçe açıklamalı Zazaca gramer.
  10. Malmîsanij (1996). Kird, Kirmanj, Dimili or Zaza Kurds. Deng Publications.
  11. Paul, L. (2009). Zazaki. In G. Windfuhr (Ed.), The Iranian languages (pp. 545-546). Routledge.
  12. Todd, T. L. (2008). A grammar of Dimili (also known as Zaza). Electronic publication.
  13. Gündüz, D. (2013). Kurdish Kirmanji/Zazaki language lessons with Turkish explanations. Vate Publications.