Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightDoymuş yağ asitlerinden palmitik asit en yüksek düzeyde Konya Patlıcan Bayıldan (17,88 g) ve Konya Bütümet/Konya Orta (15,51 g) yemeklerinde, en düşük düzeyde ise Konya Paça Yahnisi (2,64 g) ve Konya Tiridi (2,27 g) yemeklerinde tespit edilmiştir.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Bu çalışmada Konya mutfağına özgü coğrafi işaretli et yemekleri enerji, makro besin öğeleri, esansiyel amino asit dağılımı ve yağ bileşimi açısından değerlendirilmiştir. Betimsel tasarımda gerçekleştirilen araştırmada, Konya’ya özgü tescillenmiş 17 coğrafi işaretli et yemeğinin standart tarifeleri, Türk Patent ve Marka Kurumu’nun Coğrafi İşaretler veri tabanından elde edilmiştir. Tarifelerin standart porsiyon ölçülerine göre BeBiS 9 programı kullanılarak enerji, makro besin öğeleri, yağ asitleri ve esansiyel amino asit içerikleri hesaplanmıştır. Yemeklerin enerji ve makro besin öğesi içeriklerinde belirgin farklılıklar olduğunu göstermiştir. Doymuş yağ asitlerinden palmitik asit en yüksek düzeyde Konya Patlıcan Bayıldan (17,88 g) ve Konya Bütümet/Konya Orta (15,51 g) yemeklerinde, en düşük düzeyde ise Konya Paça Yahnisi (2,64 g) ve Konya Tiridi (2,27 g) yemeklerinde tespit edilmiştir. Tekli doymamış yağ asitlerinden oleik asit, en yüksek miktarda Konya Hasseten Lokma (17,89 g) ve Konya Patlıcan Bayıldan (16,9 g) yemeklerinde, en düşük ise Konya Paça Yahnisi (2,86 g) ve Konya Tiridi (3,53 g) yemeklerinde belirlenmiştir. Yağ asidi dağılımı incelendiğinde, yemeklerdeki çoklu doymamış yağ asitlerinin doymuş yağ asitlerine oranının 0,1 ile 0,5, tekli doymamış yağ asitlerinin doymuş yağ asitlerine oranı ise 0,5 ile 1,4 arasında değiştiği saptanmıştır. İncelenen yemeklerin özellikle lösin, lizin ve valin bakımından yüksek miktarlarda esansiyel amino asit içerdiği belirlenmiştir. Konya mutfağına özgü geleneksel et yemeklerinin besin bileşimi hakkında güncel ve ayrıntılı bilgi, hem beslenme politikalarının geliştirilmesine hem de halk sağlığına ve geleneksel beslenme kültürünün korunmasına katkı sağlayabilecek niteliktedir.
Abstract
This study was conducted to evaluate the energy, macronutrient, essential amino acid, and fatty acid composition of geographically indicated traditional meat dishes in Konya (Türkiye) cuisine. The research was conducted using a descriptive design. In the study, the standard recipes of 17 geographically indicated meat dishes unique to Konya were obtained from the Geographical Indications database of the Turkish Patent and Trademark Office. The energy, macronutrient, fatty acid, and essential amino acid contents of the recipes were calculated using the BeBiS 9 program based on standard portion sizes. Results showed significant differences in energy and macronutrient contents among the meat dishes. Among saturated fatty acids, palmitic acid was at the highest level in the “Konya Patlıcan Bayıldan” (17.88 g) and “Konya Bütümet/Konya Orta” (15.51 g) dishes while the lowest level was found in “Konya Paça Yahnisi” (2.64 g) and “Konya Tiridi” (2.27 g) dishes. Among monounsaturated fatty acids, oleic acid was found at the highest level in “Konya Hasseten Lokma” (17.89 g) and “Konya Patlıcan Bayıldan” (16.9 g) dishes, and at the lowest level in “Konya Paça Yahnisi” (2.86 g) and “Konya Tiridi” (3.53 g) dishes. In terms of the fatty acid distribution, the ratio of polyunsaturated to saturated fatty acids in the dishes ranged from 0.1 to 0.5 while the ratio of monounsaturated to saturated fatty acids ranged from 0.5 to 1.4. Meat dishes were found to contain high levels of essential amino acids, particularly leucine, lysine, and valine. Results could provide up to date and detailed information on the nutritional composition of geographically indicated meat dishes specific to the Konya cuisine, contributing to the development of nutrition policies as well as the preservation of public health and traditional dietary culture.