KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi / 2019 / Cilt: 3 Sayı: 4 Özel Sayı

Kelimelerin Yolculuğu: Herat Ekolü Tezkirelerinden Heşt Bihişt’e Şair ve Şiir Niteleyicileri

Özge Karakoç Kaygusuz(Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi)0000-0002-0579-3375
Sayfa
499–535
Yayın Tarihi
2019-12-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Anahtar Kelimeler: Heşt Bihişt, Devletşâh Tezkiresi, Bahâristan, Mecâlisü’n-Nefâyis, tezkire, Türk Edebiyatı, Fars Edebiyatı.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türk Edebiyatında şair biyografileri içerisinde önemli bir yeri olan Heşt Bihişt , Anadolu sahasında yazılmış ilk tezkiredir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Tezkirenin yazarı Sehî Bey (ö. 1548/1549), eserin sebeb-i te’lif bölümünde tezkireyi kaleme alırken, bugün Herat Ekolü tezkireleri olarak isimlendirilen üç tezkireden yararlandığını ifade eder.
💡
Sonuç & Katkı:Anahtar Kelimeler: Heşt Bihişt, Devletşâh Tezkiresi, Bahâristan, Mecâlisü’n-Nefâyis, tezkire, Türk Edebiyatı, Fars Edebiyatı.
🔬Tür:Uygulamalı Anket & Alan Araştırması
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Heşt-Bihişt · Devletşah Tezkiresi

Özet

Türk Edebiyatında şair biyografileri içerisinde önemli bir yeri olan Heşt Bihişt , Anadolu sahasında yazılmış ilk tezkiredir. Tezkirenin yazarı Sehî Bey (ö. 1548/1549), eserin sebeb-i te’lif bölümünde tezkireyi kaleme alırken, bugün Herat Ekolü tezkireleri olarak isimlendirilen üç tezkireden yararlandığını ifade eder. Bu tezkireler: Bahâristan , Devletşâh ve Mecâlisü’n-Nefâyis ’tir. İkisi Farsça biri Türkçe kaleme alınmış olan bu tezkireler tabakat usulüyle yazılmışlardır. Sehî Bey de eserini bu usule uygun şekilde kaleme almıştır. Heşt Bihişt ile Herat Ekolü tezkirelerinin ortak özelliği sadece şekille sınırlı kalmaz. Biyografiler aktarılırken kullanılan ifade kalıplarında ve terim olup olmadığı üzerinde tartışmalar bulunan şiir ve şair niteleyicilerinde de benzerlik görülür. Bu çalışmanın amacı, Heşt Bihişt , Devletşâh , Bahâristan ve Mecâlisü’n-Nefâyis örnekleminde tezkirelerin biyografi kısımlarında kullanılan şiir ve şair niteleyicilerinin ortaklığını, aynı zamanda tezkire geleneği içerisinde Fars Edebiyatından Türk Edebiyatına geçen tezkire terminolojisi ya da daha ihtiyatlı bir söylemle tezkirelerdeki şiir ve şair niteleyicilerini tespit etmektir. Anahtar Kelimeler: Heşt Bihişt, Devletşâh Tezkiresi, Bahâristan, Mecâlisü’n-Nefâyis, tezkire, Türk Edebiyatı, Fars Edebiyatı.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kaygusuz, Ö. K. (2019). Kelimelerin Yolculuğu: Herat Ekolü Tezkirelerinden Heşt Bihişt’e Şair ve Şiir Niteleyicileri. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, Cilt: 3 Sayı: 4 Özel Sayı, 499–535. https://doi.org/10.34083/akaded.647507

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (22)

  1. ALİ ŞİR NEVÂÎ. (2015). Mecâlisü’n-Nefâyîs(haz. K.Erarslan- A.N.Tokmak)Ankara:TDK.
  2. AÇIKGÖZ, N. (2000). Klasik Türk Şiiri Tenkid Terminolojisi ve “Âb-dâr” Örneği.Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi 2. S.149-160.
  3. DEVLETŞAH (1901). Tezkiretü’ş-Şuara (haz. E.G.Browne). Cambridge.
  4. ÇAPAN, P. (1993). 18. Yy Tezkirelerinde Edebiyat Araştırma ve Tenkidi.Yayınlanmamış doktora tezi. Elazığ.
  5. DEVLETŞAH (1977). Tezkiretü’ş-Şuara(çev. Necati Lugal). Tercüman 1001 Temel Eser.
  6. DURMUŞ, M. (2007).Osmanlı Sahası Türkçe Şair Tezkirelerinin Tür ÖzellikleriYayımlanmamış Doktora Tezi, Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  7. İPEKTEN, H. (1991). Türk Edebiyatının Kaynaklarından Türkçe Şuara.Tezkireleri. Erzurum: Atatürk Üniversitesi.
  8. İSEN, M.(1989). Divan Edebiyatında Bir Tür: Tezkireler. MEB.
  9. İSEN, M.(1998). Sehi Bey Tezkiresi. Ankara: Akçağ.
  10. İSEN, M.(2010). Tezkireden Biyografiye. İstanbul: Kapı Yayınları.
  11. İSEN, M. KILIÇ, F., AKSOYAK, İ.H., SUNGURHAN, A., DURMUŞ, M. (2011).ŞairTezkireleri. Ankara: Grafiker Yayınları.
  12. İnternet: Sehî Beg, Heşt- Behişt, (haz.) Haluk İPEKTEN, Günay KUT, Mustafa İSEN,HüseyinAYAN,Turgut KARABEY. (2017) (erişim tarihi: 30.10.2019).http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/56165,hestbihistpdf.pdf?0&_tag1=03EE5380B678F1063BF0A9ED54D2FA0DD771F0E5&crefer=3F10D9EEE451CA7919EB7620E9E2DCED105BFE2C68C658C091E591D45C0A51AE
  13. KILIÇ, F. (1998). 17. Yüzyıl Tezkirelerinde Şair ve Eser Üzerine Değerlendirmeler.Ankara:Akçağ Yayınları.
  14. KILIÇ, F. (2003). Tezkirelerde Şiirin Ahengini Belirten Kelimeler Üzerine.MilliFolklor Dergisi.15. Sayı.60 s.110-116.
  15. KILIÇ, F., YILDIZ, A.(2004).Sehi, Latifi ve Aşık Çelebi Tezkirelerinden HareketleXVI. YY. Tezkirelerinde Bazı Üslup Özellikleri.Ankara: TDK Yayınları.
  16. MOLLA CÂMÎ (1990). Bahâristan (çev.M.Nuri Gençosman). MEB: Şark İslam Klasikleri-21
  17. MOLLA CÂMÎ (1478). Bahâristan. Süleymaniye Kütüphanesi no: 3171. İstanbul.
  18. ROBİNSON, J.S. (1965). TheOttomanBiographies of Poets.Journal ofNearEasternStudies vol.24.
  19. ROBİNSON, J.S.(2017). The Tezkere Genre in Islam(çev.BOZDAŞ, H.).Hece Dergisi,249, (Eserin orijinali 1964’de yayınlandı) s.125.
  20. TOLASA, H. (2002). 16. Yüzyılda Edebiyat Araştırma ve Eleştirisi. Ankara: AkçağYayınları.
  21. İSEN, M. KILIÇ, F., AKSOYAK, İ.H., SUNGURHAN, A., DURMUŞ, M. (2011).ŞairTezkireleri. Ankara: Grafiker Yayınları.
  22. KILIÇ, F., YILDIZ, A.(2004).Sehi, Latifi ve Aşık Çelebi Tezkirelerinden HareketleXVI. YY. Tezkirelerinde Bazı Üslup Özellikleri.Ankara: TDK Yayınları.