KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi / 2019 / Cilt: 3 Sayı: 4 Özel Sayı

Hamîdî’nin Hurşîd ü Hâver Mesnevisinin Cemâlî’nin Mihr ü Mâh ve Şeyhoğlu Mustafa’nın Hurşîd ü Ferahşâd Mesnevileriyle Karşılaştırılması

Fazile Eren Kaya(HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5893-8155
Sayfa
323–333
Yayın Tarihi
2019-12-26
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Yalnızca İran edebiyatından Cemâlî-i Dehlevî’nin Mihr ü Mâh mesnevisiyle aralarında kimi ortaklıklar tespit edilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Türk edebiyatında 14. yüzyılda başlayan çift kahramanlı aşk mesnevileri yazma geleneği 15. yüzyılda gelişerek devam etmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Yusuf u Züleyha, Leyla vü Mecnun, Hüsrev ü Şirin, Cemşîd ü Hurşîd gibi, eserler farklı şairlerin kalemleriyle tekrar tekrar yazılmıştır.
💡
Sonuç & Katkı:Yalnızca İran edebiyatından Cemâlî-i Dehlevî’nin Mihr ü Mâh mesnevisiyle aralarında kimi ortaklıklar tespit edilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hurşîd ü Hâver · Mihr ü Mâh · mesnevi

Özet

Türk edebiyatında 14. yüzyılda başlayan çift kahramanlı aşk mesnevileri yazma geleneği 15. yüzyılda gelişerek devam etmiştir. Yusuf u Züleyha, Leyla vü Mecnun, Hüsrev ü Şirin, Cemşîd ü Hurşîd gibi, eserler farklı şairlerin kalemleriyle tekrar tekrar yazılmıştır. Aynı tarz eserlerin yazılmasından kaynaklanan yenilik arayışına İran edebiyatında yazılan Mihr ü Müşteri ve Mihr ü Mâh ’lar çözüm olmuştur. 15. yüzyılda başlayan güneşli aylı mesnevi yazma geleneği 16. yüzyılda da devam etmiştir. 16. yüzyıl şairlerinden Hamîdî’nin yüzyılın son çeyreğinde yazdığı Hurşîd ü Hâver mesnevisi, kahramanlarının isimlerini gök cisimlerinden alması yönünden dikkat çekici bir eserdir. Şair de eserinin sebeb-i te’lifinde kahramanlarının mihr ve mah olduğunu söyler. Ancak Hurşîd ü Hâver Türk edebiyatındaki Mihr ü Mâh larla karşılaştırıldığında birkaç motif dışında ortaklık bulunamamıştır. Yalnızca İran edebiyatından Cemâlî-i Dehlevî’nin Mihr ü Mâh mesnevisiyle aralarında kimi ortaklıklar tespit edilmiştir. Eserin kaynağına dair yaptığımız araştırmalarda 14. yüzyıl şairlerinden Şeyhoğlu Mustafa’nın Hurşîd ü Ferahşâd adlı mesnevisiyle benzerlikler taşıdığı görülmüştür. Bu makalede Hurşîd ü Hâver ’in Mihr ü Mâh ve Hurşîd ü Ferahşâd ile ortak olan yönleri üzerinde durulacak, klasik Türk edebiyatında bir mesnevinin tercüme olmasının ya da farklı mesnevilerden etkilenerek yazılmasının, ortaya çıkan eserin te’lif/ orijinal olmasına etkisi tartışılacaktır.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Kaya, F. E. (2019). Hamîdî’nin Hurşîd ü Hâver Mesnevisinin Cemâlî’nin Mihr ü Mâh ve Şeyhoğlu Mustafa’nın Hurşîd ü Ferahşâd Mesnevileriyle Karşılaştırılması. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, Cilt: 3 Sayı: 4 Özel Sayı, 323–333. https://doi.org/10.34083/akaded.647857

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (12)

  1. Aktulum, Kubilay (2000). Metinlerarası İlişkiler. Ankara: Öteki Yayınları.
  2. Anbarcıoğlu, Meliha (1983).”Türk Edebiyatında Mihr ü Mah ve Mihr ü Müşteri Mesnevileri” TTK Belleten. XLVII (188): 1151-1189.
  3. Ayan, Hüseyin (1979). Şeyhoğlu Mustafa Hurşîd-nâme (Hurşîd ü Ferahşâd) İnceleme- Metin- Sözlük, Konu Dizini. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Basımevi.
  4. Cunbur, Müjgan (1985). “Ûdî ve Mâcerâ-i Mâh Adlı Eseri”. Erdem I(1): 187-198.
  5. Çelebioğlu, Amil (2018). Türk Mesnevi Edebiyatı Sultan İkinci Murad Devri. İstanbul: Dergah Yayınları.
  6. Eren Kaya, Fazile (2018). Hamîdî, Hurşîd ü Hâver (Analysis- Facsimile), Part I. Harvard University: Department of Near Eastern Languages and Civilizations
  7. Levend, Agah Sırrı (1988). Türk Edebiyatı Tarihi. I. Ankara: TTK Yayınları.
  8. Paker, Saliha (2014). “Terceme, Te’lif ve Özgünlük Meselesi” Eski Türk Edebiyatı Çalışmaları IX: Metnin Hâlleri: Osmanlı’da Te’lîf, Tercüme ve Şerh. Hzl: Hative Aynur, Müjgan Çakır, Hanife Koncu, Selim S. Kuru, Ali Emre Özyıldırım. İstanbul: Klasik Yayınları.
  9. Pala, İskender (2002). Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü. İstanbul: L&M Yayınları.
  10. Tolasa, Harun (1982).”15. Yüzyıl Türk Edebiyatı Anadolu Sahası Mesnevileri”. Ege Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, I(1): 1-13.
  11. Ünver, İsmail (1986).”Mesnevî”. Türk Dili Türk Şiiri Özel Sayısı II (Divan Şiiri). LII (415-416-417): 430-563.
  12. Yıldız, Ayşe (2009). “Tercüme Kavramı ve Türkçe Mesnevilerde Tercüme Meselesinin Klasik Edebiyatlar Bağlamında Yorumlanması Denemesi”. Turkish Studies. 4(7): 939-954.