Dergiler / Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi / 2026 / Cilt: 5 Sayı: 1

Şeyhülislâm Yahyâ’nın Gazellerinde Zaman Mefhumu

The Concept of Time in the Lyrics of Şeyhülislam Yahya

Nihal Yavuz(Başkent Üniversitesi)0000-0002-8449-7071
Sayfa
130–148
Yayın Tarihi
2021-04-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Doğu ve Batı düşünce sisteminde, mitolojilerde, dinlerde, tasavvufta önemli bir yer işgal eden zaman, edebiyatta da önemli ölçüde kendine yer bulmuştur.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Zaman, insanlık tarihi boyunca zihinleri meşgul eden problemlerden biri olmuştur.
📊
Temel Bulgular & Veri:Sınırlı ve ne kadar süreceği belli olmayan hayatında insan, zamanı anlamaya, aşmaya ve tanımlamaya gayret etmiştir.
💡
Sonuç & Katkı:Doğu ve Batı düşünce sisteminde, mitolojilerde, dinlerde, tasavvufta önemli bir yer işgal eden zaman, edebiyatta da önemli ölçüde kendine yer bulmuştur.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Zaman · zaman felsefesi · mitoloji

Özet

Zaman, insanlık tarihi boyunca zihinleri meşgul eden problemlerden biri olmuştur. Sınırlı ve ne kadar süreceği belli olmayan hayatında insan, zamanı anlamaya, aşmaya ve tanımlamaya gayret etmiştir. Felsefî açıdan kozmolojik, insan merkezli ve insan dışı unsurlarla temellendirilerek zamana dair açıklamalar getirilmiştir. Zaman mitolojilerde ise tanrı olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunun yanında zaman İslamiyet’in de üzerinde durduğu bir konu olmuştur. Doğu ve Batı düşünce sisteminde, mitolojilerde, dinlerde, tasavvufta önemli bir yer işgal eden zaman, edebiyatta da önemli ölçüde kendine yer bulmuştur.

Abstract

Time has been one of the problems occupying minds throughout human history. In his limited and uncertain life, man tried to understand, transcend and define time. In terms of philosophy, explanations about time have been made based on cosmological, mystical, anthropocentric and non-human elements. Time has been accepted as God in mythologies. In addition, the issue of time has been a subject that Islam also emphasized. Time occupying an important place in the Eastern and Western thought system, mythologies, religions, and Sufism has also found a significant place in literature.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Yavuz, N. (2021). Şeyhülislâm Yahyâ’nın Gazellerinde Zaman Mefhumu. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, Cilt: 5 Sayı: 1, 130–148. https://doi.org/10.34083/akaded.879212

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (19)

  1. Kutluer,İ. “Zaman”, TDV İslam Ansiklopedisi, https://islamansiklopedisi.org.tr/zaman (25.11.2019).
  2. http://www.lugatim.com/s/seher 11.12.2019 14:19
  3. Küçük, O.N. (2002). “Zaman Düşüncesinin Tasavvufî Açılımı”. Tasavvuf İlmi ve Akademik Araştırma Dergisi. S.9. Ankara, 221-238.
  4. Oktav, C. ve Taslaman, O. C. (2017). “Felsefe Tarihinde Zaman Düşünceleri.” Kader. C.15.S.3. ss. 718-742.
  5. Yıldız, H. (2013). “Zurvanizm’in Kuruluşu ve Sasaniler Dönemindeki Etkileri.” EKEV Akademi Dergisi. S.56. ss. 295-310.
  6. Ögel, B. (2003). Türk Mitolojisi. C. II. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  7. Ertem, R. (1995). Şeyhülislam Yahyâ Divanı. Ankara: Akçağ Yayınları.
  8. Kurnaz, C. (1996). Hayâlî Bey Divanı’nın Tahlili. İstanbul: M.E.B. Yayınları.
  9. Çavuşoğlu, M. (1971). Necâti Bey Divanı’nın Tahlili. İstanbul: M.E.B. Yayınları.
  10. Tolasa, H. (2001). Ahmet Paşa Divanı’nın Tahlili. Ankara: Akçağ Yayınları.
  11. Sefercioğlu, M. (2001). Nev’î Divanı’nın Tahlili. Ankara: Akçağ Yayınları.
  12. Massignon, L. (2003). “İslam Düşüncesinde Zaman.” Çev. Muhsin Akbaş. Ankara: AÜİFD. C. XLIV. S. 1.ss. 415-421.
  13. UYSAL, Ahmet E. (1959), “ Bazı Eski Edebiyatlarda Zaman Telâkkileri”. Ankara: Ankara Ü. Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi Dergisi,, S.1-2, Mart- Haziran, s. 173-208.
  14. UYSAL, Ahmet E. (1964), “Edebiyat Açısından Doğu Ve Batı Mistisizminde Zaman Düşüncesi”. Ankara: Ankara Ü. Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi DergisiS. 1-2, Ocak- Haziran, s.71-99.
  15. Doğan, A. (2010). Enderunlu Vasıf Divanı’nda Zaman. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Sakarya: Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Ensititüsü.
  16. Güven, H.F. (1988). Hayretî Dîvânı'nda Kozmik Âlem Ve Zaman. Ankara: Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  17. Kılınç, A. (2007). Fuzuli’nin Türkçe Divanı’nda Zaman. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi.Adana: Çokurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  18. Yerlikaya, K. (2008). Şeyh Galib Divanı’nda Zaman. Elazığ: Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
  19. UYSAL, Ahmet E. (1959), “ Bazı Eski Edebiyatlarda Zaman Telâkkileri”. Ankara: Ankara Ü. Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi Dergisi,, S.1-2, Mart- Haziran, s. 173-208.