Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar
AI InsightBu yönüyle çalışma, geç dönem Osmanlı astroloji literatürüne ait bir ahkâm-ı nücûm risalesini dil ve içerik yönünden inceleyerek ilgili literatüre metinsel bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
📌 3 Maddede Bu Makale
Özet
Osmanlı ilmî geleneğinde önemli bir yere sahip olan ilm-i ahkâm-ı nücûm, gök cisimlerinin konum ve hareketlerine dayanarak yeryüzündeki hadiseleri yorumlamaya odaklanan bir bilgi alanıdır. Bu gelenek çerçevesinde kaleme alınan risaleler, yalnızca astrolojik kehanetler içeren metinler değil; aynı zamanda dönemin ilmî terminolojisini, teknik yazı dilini ve tasnif anlayışını yansıtan önemli kaynaklar arasında yer almaktadır. Bu çalışma, 19. yüzyılda “Müneccim-i Sânî” olarak görev yapan Süleyman Dürrî’nin Câmiʿü’l-Kavâʿid ve Netâyicü’l-Fevâʾid adlı risalesini inceleme ve çeviri yazı metin yöntemiyle ele almaktadır. Çalışmada öncelikle müellifin hayatı ve eserleri hakkında bilgi verilmiş; ardından risalenin muhtevası, dil ve üslup özellikleri ile astrolojik terminolojisi değerlendirilmiştir. Eserde gezegenler, burçlar, evler, seferler, hastalıklar, hava olayları ve padişahın hâline ilişkin astrolojik hükümler sistematik biçimde ele alınmaktadır. Metinde kullanılan teknik kavramlar, Osmanlı Türkçesinin Arapça ve Farsça unsurlarla şekillenen ilmî nesir dili içerisinde incelenmiş, ahkâm literatürüne özgü hüküm ve yorum kalıpları üzerinde durulmuş ve metne dayalı bir terimler sözlüğü tablosu oluşturulmuştur. Çalışmanın ikinci bölümünde ise eserin Atatürk Kitaplığı’nda kayıtlı nüshasının çeviri yazılı metni araştırmacıların istifadesine sunulmuştur. Bu yönüyle çalışma, geç dönem Osmanlı astroloji literatürüne ait bir ahkâm-ı nücûm risalesini dil ve içerik yönünden inceleyerek ilgili literatüre metinsel bir katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Abstract
Ilm-i ahkâm-ı nücûm (astrological prognostication), which holds a significant place in the Ottoman scholarly tradition, is a field of knowledge dedicated to interpreting terrestrial events based on the positions and movements of celestial bodies. Treatises composed within this tradition are not merely texts containing astrological predictions; they are also crucial primary sources reflecting the scholarly terminology, technical prose style, and classification methods of their respective periods. This study examines the treatise titled Câmiʿü’l-Kavâʿid ve Netâyicü’l-Fevâʾid, authored by Süleyman Dürrî, who served as the Müneccim-i Sânî (Second Astrologer) in the 19th century, utilizing textual analysis and transliteration methodologies. The study first provides information regarding the author's life and works, followed by an evaluation of the treatise's content, linguistic and stylistic features, and astrological terminology. The work systematically covers astrological judgements concerning planets, zodiac signs, houses, military expeditions, illnesses, meteorological phenomena, and the state of the sultan. The technical concepts employed in the text are examined within the context of the scholarly prose language of Ottoman Turkish, shaped by Arabic and Persian elements, with a specific focus on the judgement and interpretation patterns unique to ahkâm literature, and a text-based terminology glossary table is provided. In the second part of the study, the transliterated text of the treatise, preserved as a unique manuscript in the Atatürk Library, is presented for the benefit of researchers. In this respect, the study aims to contribute to the relevant literature by analyzing an ahkâm-ı nücûm treatise belonging to late Ottoman astrological literature in terms of both language and content.