Dergiler / Adalet Dergisi / 2026 / Sayı: 74

BAŞIBOŞ SOKAK KÖPEKLERİ SORUNUNA HUKUKİ BİR ÇÖZÜM ÖNERİSİ: YAŞAMA HAKKI ZARAR GÖREN İNSANLAR BAKIMINDAN DEVLETİN POZİTİF YÜKÜMLÜLÜĞÜ

A Legal Solution to the Problem of Stray Dogs: The State's Positive Obligation in Respect of People Whose Right to Life is Damaged

Enes Ersöz(NECMETTİN ERBAKAN ÜNİVERSİTESİ, HUKUK FAKÜLTESİ)0000-0003-4911-2604
Sayfa
697–718
Yayın Tarihi
2025-04-17
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bağlamda diğer ülkelerdeki yasal mevzuat incelenmiş, Türkiye için bir hukuki düzenleme önerisinde bulunulmuştur

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Sahipsiz köpekler Türkiye'de sokak hayvanları açısından önemli bir sorun haline gelmiştir.
📊
Temel Bulgular & Veri:Bu sorun farklı boyutlarıyla birlikte ele alındığında sorunun sosyolojik ve psikolojik bir vaka haline geldiği bir gerçektir ancak Türkiye bir hukuk devleti olduğuna göre çözüm de ancak hukuk eliyle mümkündür.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bağlamda diğer ülkelerdeki yasal mevzuat incelenmiş, Türkiye için bir hukuki düzenleme önerisinde bulunulmuştur
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:devletin pozitif yükümlülüğü · hayvanları koruma kanunu · insan haklarının yatay etkisi

Özet

Sahipsiz köpekler Türkiye'de sokak hayvanları açısından önemli bir sorun haline gelmiştir. Kısırlaştırma ve aşılama ile kontrol altına alınamayan bu hayvanlar, insanlara zarar verebilmekte, şehir hayatı bakımından sorun teşkil etmektedir. Sokak köpeklerinin saldırıları, özellikle savunmasız çocuklar ve yaşlılar için can kayıplarıyla sonuçlanabilmektedir. Bu sorun farklı boyutlarıyla birlikte ele alındığında sorunun sosyolojik ve psikolojik bir vaka haline geldiği bir gerçektir ancak Türkiye bir hukuk devleti olduğuna göre çözüm de ancak hukuk eliyle mümkündür. Hayvanları Koruma Kanunu'nun mevcut hali sorunu çözmek için yetersizdir ve çözüm kanundan geçmelidir. Sokak hayvanlarının saldırısı nedeniyle hayatını kaybeden insanların yaşam hakkının korunması için konunun yasal yollardan detaylı bir şekilde ele alınması gerekmektedir. Devletin yaşam hakkının korunması bakımından pozitif yükümlülüğü vardır ve öncelikle hayvanları koruma kanununda değişiklik yapmalıdır. Yaşama hakkına saldırının yegâne kaynağı olan artan hayvan popülasyonunu kontrol altına alacak tedbirlerin Hayvanları Koruma Kanunu’na eklenmesi gerekmektedir. Bu bağlamda diğer ülkelerdeki yasal mevzuat incelenmiş, Türkiye için bir hukuki düzenleme önerisinde bulunulmuştur

Abstract

Stray dogs have become an important problem for stray animals in Turkey. These animals, which cannot be controlled by sterilisation and vaccination, can harm people and pose a problem for urban life. Attacks by stray dogs can result in loss of life, especially among vulnerable children and the elderly. Looking at this problem in its various dimensions, it is a fact that the problem has become a sociological and psychological case, but since Turkey is a state of law, the solution is only possible through law. The current version of the Animal Protection Law(APL) is not sufficient to solve the problem and the solution must be through the law. In order to protect the right to life of people who lose their lives as a result of attacks by stray animals, the issue should be addressed in detail by legal means. The state has a positive obligation to protect the right to life and must first amend the APL. Measures to control the increasing animal population, which is the sole source of attacks on the right to life, should be added to the APL. In this context, the legislation of other countries has been analysed and a legal regulation for Turkey has been proposed.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ersöz, E. (2025). BAŞIBOŞ SOKAK KÖPEKLERİ SORUNUNA HUKUKİ BİR ÇÖZÜM ÖNERİSİ: YAŞAMA HAKKI ZARAR GÖREN İNSANLAR BAKIMINDAN DEVLETİN POZİTİF YÜKÜMLÜLÜĞÜ. Adalet Dergisi, Sayı: 74, 697–718. https://doi.org/10.57083/adaletdergisi.1676888

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (44)

  1. Adriani S/Bonanni M/Amici A, “Is the Italian strategy to face the problem of stray dogs sustainable? A case study of two small municipalities in central Italy”, 2011, Julius-Kühn-Archiv, ss. 103-104.
  2. Akandji-Kombe, Jean-François, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi Kapsamında Pozitif Yükümlülükler, Avrupa Konseyi, Belçika, 2008.
  3. Almanya Hayvanların Refahı Kanunu Tierschutzgesetz (Animal Welfare Act), https://www.animallaw.info/statute/germany-cruelty-german-animal-welfare-act (erişim tarihi 22.01.2024).
  4. Almanya Medeni Kanunu (Bundesgesetzblatt), https://www.gesetze-im-internet.de/englisch_bgb/englisch_bgb.html#p0267 (erişim tarihi 23.01.2024).
  5. Aslan V, “COVID-19 Salgını Sebebiyle Uygulanan Sokağa Çıkma Kısıtlamalarının 1982 Anayasası’na Uygunluğu”, Cilt 78, Sayı 2, 2020, İstanbul Hukuk Mecmuası, ss. 809-835.
  6. Aydoğdu M, “Sahipsiz Köpeklerin Popülasyonunun Kontrol Altına Alınması ve Buna İlişkin Hukuki Altyapının Oluşturulması”, Cilt 21, Prof. Dr. Durmuş Tezcan’a Armağan Özel Sayı, 2019, DEÜHFD, ss. 2129-2159.
  7. “Bakan Kirişci: Sokak hayvanı sayısı 10 milyona ulaştı, arzumuz kısırlaştırmanın 2 milyona çıkması”, https://sputniknews.com.tr/20220425/bakan-kirisci-sokak-hayvani-sayisi-10-milyona-ulasti-arzumuz-kisirlastirmanin-2-milyona-cikmasi-1055832683.html (erişim tarihi 29.03.2024).
  8. Bilgili A, “Sahipsiz Hayvanların Şehir, Çevre ve Halk Sağlığı, Hayvan Sağlığı ve Hayvan Refahı Yönünden Kontrolünde Bakanlıklar Arası İşbirliğinde Karşılaşılan Aksaklıklar ve Çözüm Önerileri”, Cilt 5, Sayı 4, 2021, ICONTECH, ss. 33-43.
  9. Birleşik Krallık Çevreyi Koruma Kanunu (Environmental Protection Act), https://www.legislation.gov.uk/ukpga/1990/43/section/149 (erişim tarihi 23.01.2024).
  10. Bulgaristan Hayvanların Korunması Kanunu, https://www.globalanimallaw.org/database/national/bulgaria/ (erişim tarihi 24.01.2024).
  11. Bulgaristan Veterinerlik Uygulamaları Kanunu, https://www.woah.org/app/uploads/2022/04/veterinary-practice-act-bulgaria.pdf (erişim tarihi 24.01.2024).
  12. Cafazzo S vd., “Behavioural and physiological indicators of shelter dogs' welfare: Reflections on the no-kill policy on free-ranging dogs in Italy revisited on 3 the basis of 15 years of implementation”, Sayı 133, 2014, Physiology&Behaviour, ss. 223-229.
  13. Can O, “‘Dolaylı Etki’ ve ‘İyi Yönetişim’ Kuramları Üzerinden Anayasa Mahkemesi İçtihatlarına İlişkin Bazı Gözlemler”, Cilt 35, 2018, Anayasa Yargısı Dergisi, ss. 23-44.
  14. Doğmuş S, AİHS Işığında Devletlerin Yaşama Hakkına İlişkin Pozitif Yükümlülükleri, Seçkin Yayınları, Ankara, 2018.
  15. Doğru O, Yaşama Hakkı: Anayasa Mahkemesine Bireysel Başvuru El Kitapları Serisi-5, Avrupa Konseyi, Ankara, 2018.
  16. Eraslan Y, “Türkiye’de Sahipsiz Sokak Köpek Saldırılarında İdarenin Hukuki Sorumluluğu”, Cilt 94, Sayı 495, 2022, Türk İdare Dergisi, ss. 89-112.
  17. Eren A, “Hukuki Yorum Yöntemleri Açısından Bireysel Başvuru Kararlarının Anayasanın Yorumuna Etkileri”, Sayı 33, 2016, Anayasa Yargısı Dergisi, ss. 231-301.
  18. Evcil Hayvanların Korunması Hakkında Avrupa Sözleşmesi, https://rm.coe.int/168007a67d (erişim tarihi 25.01.2024).
  19. Finlandiya Hayvanların Refahı Kanunu (Animal Welfare Act), https://www.globalanimallaw.org/downloads/database/national/finland/en19960247.pdf (erişim tarihi 24.01.2024).
  20. Fransa Ceza Kanunu (French Penal Code), https://sherloc.unodc.org/cld/document/fra/1992/penal_code_en.html (erişim tarihi 23.01.2024).
  21. “İstanbul’daki Barınakların Kapasitesi Sokak Hayvanlarının Yüzde 6’sına Bile Yetmiyor.”, https://www.haberturk.com/istanbul-daki-barinaklarin-kapasitesi-sokak-hayvanlarinin-yuzde-6-sina-bile-yetmiyor-3650608 (erişim tarihi 28.01.2024).
  22. İsveç Hayvanların Refahı Kanunu (Animal Welfare Act), https://www.globalanimallaw.org/downloads/database/national/sweden/animal-welfare-act-2018-english.pdf (erişim tarihi 24.01.2024).
  23. Katica M vd., “Widespread of Stray Dogs: Methods for Solving The Problem in Certain Regions of Bosnia and Herzegovina”, Cilt 5, Sayı 6, 2015, International Journal of Research-Granthaalayah, ss. 414-422.
  24. Kırışık F/Öztürk K, “Şiddet Haberlerinden Hayvan Haklarına, Sahipsiz Köpek Sorunu”, Sayı 69, 2021, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, ss. 360-388.
  25. Koçoğlu H, “Bir Toplumsal Problem Olarak Sahipsiz Köpeklere Afyonkarahisar Halkının Bakışı Üzerine Bir Araştırma”, Afyon Kocatepe Üniversitesi SBE, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, 2024.
  26. Levi D, “Evolution Stray Dog’s in Italy”, Cilt 2, 2020, Journal of Applied Animal Ethics Research, ss. 85-93.
  27. Menteş G A/ Osmanağaoğlu Ş, “Türkiye’de Hayvanları Koruma Kanununun Tarihsel Gelişimi”, Cilt 15, Sayı 3, 2009, Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, ss. 325-330.
  28. Narmanlıoğlu Ü, “Kanunun Anlam Bakımından Uygulanması”, Prof. Dr. Turhan Tûfan YÜCE’ye Armağan Özel Sayı, 2001, DEÜHFD, ss. 93-118.
  29. Özpolat H, “Anayasa Mahkemesi’nin Bireysel Başvuru Kararlarında Maddi Anlamda Kanun Kriteri”, Cilt 9, Sayı 33, 2018, TAAD, ss. 609-622.
  30. Özyurt B, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi(AİHM)’nin Dolaylı Mağdur (Indirect Victim) Kavramına Yaklaşımı, 01.02.2023, İHMBilkent, https://ihm.bilkent.edu.tr/blog-4 (erişim tarihi: 17.09.2024).
  31. Papavasili T H. vd., “Review of Stray Dog Management: Dog Days In The European Countries”, Cilt 27, Sayı 2, 2024, Bulgarian Journal of Veterinary Medicine, ss. 322-342.
  32. Sahipsiz Başıboş Köpekler Raporu, Mazlumder, Hazırlayanlar: Mehmet Emin Eroğlu, Musa Kazım Argun, Editörler: Gökhan Türkoğlu, Nuri Yılmaz, https://www.mazlumder.org/tr/main/yayinlar/yurt-ici-raporlar/3/sahipsiz-basibos-kopekler-raporu/1219 (erişim tarihi 25 Mart 2024).
  33. Salihpaşaoğlu Y, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Yargılamada Kullandığı Yöntem, İlke ve Usuller, Adalet Yayınevi, Ankara, 2020.
  34. Sawbridge F, How did the Netherlands become the first country without stray dogs?, https://dutchreview.com/culture/how-did-the-netherlands-become-the-first-country-to-have-no-stray-dogs/ (erişim tarihi 20.07.2024).
  35. Sharma T, The Netherlands: World's First Country with Zero Stray Dogs - How They Achieved It, https://www.linkedin.com/pulse/netherlands-worlds-first-country-zero-stray-dogs-how-achieved#:~:text=Out%20of%20an%20estimated%20200,to%20have%20no%20stray%20dogs. (erişim tarihi 20.07.2024).
  36. Sorochinskaia, S., 'Death Sentence': Russia Passes Law Permitting Euthanization of Stray Animals, https://www.themoscowtimes.com/2023/08/10/death-sentence-russia-passes-law-permitting-euthanization-of-stray-animals-a81959 (erişim tarihi 20.07.2024).
  37. Sternheim, I., How Holland Became Free of Stray Dogs, http://www.doctordog.nl/EN/DR_Dutch_Straydogs[1].pdf (erişim tarihi: 15.03.2023).
  38. Sunay R, “İnsan Haklarının Yatay Etkisi ve Devletin Sorumluluğu”, Cilt 23, Sayı 1, 2015, SÜHFD, ss. 9-52.
  39. Tamzok H/ Kük M/ Çobanoğlu N, “Hukuki ve Etik Boyutlarıyla Sokak Hayvanları”, Cilt 4, Sayı 1, 2013, AÜ Sosyal Bilimler Dergisi, ss. 245-280.
  40. “The EU and Stray Dogs”, https://paws2rescue.com/the-eu-and-stray-dogs/ (erişim tarihi: 17.03.2025).
  41. Toth Z J, “Animal Protection and Animal 'Rights' in Hungary”, Sayı 4, 2012, Jogelméleti Szemle/ Journal of Legal Theory, ss. 166-175.
  42. Verniers E, Executief van de Moslims van België and Others v. Belgium: the ECtHR’s perspective on balancing animal welfare with religious freedom, https://strasbourgobservers.com/2024/05/08/executief-van-de-moslims-van-belgie-and-others-v-belgium-the-ecthrs-perspective-on-balancing-animal-welfare-with-religious-freedom/ (erişim tarihi: 24.09.2024).
  43. Yiğit A/ Aslım G/ Can H, “Türkiye’de Sahipsiz Hayvan Barınakları ve Barınak Hekimliği Üzerine Bir Değerlendirme”, Cilt 26, Sayı 1, 2020, Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi.
  44. Yücer H M./ Ay Kıran B, “Sosyal Sağlık Perspektifinden Hayvan Sevgisi ve Karşıtlığı: Sokak Köpekleri ve Yeni Toplumsal Riskler”, Cilt 5, Sayı 2, 2023, Academic Platform Journal of Halal Lifestyle.