KaydedilenlerDerginizi ekleyin

Dergiler / Adalet Dergisi / 2026 / Sayı: 74

İSRAİL-GAZZE KRİZİ HAKKINDA HUKUKİ BİR ANALİZ: DEVLET EGEMENLİĞİNİN SINIRLAN(MA)MASI VE DEVLETLERİN SORUMLULUĞU

A Legal Analysis of the Israel-Gaza Crisis: (Non)Limitation of State Sovereignty and Responsibility of States

Hande Seher Demir(ANKARA HACI BAYRAM VELİ ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-7957-0521
Sayfa
217–248
Yayın Tarihi
2025-04-17
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Bu bağlamda İsrail-Gazze krizi, uluslararası kamu hukuku için bir sınav, devlet egemenliğinin sınırlanması idealinin uluslararası hukuktaki izdüşümleri hakkında realist teorinin ileri sürdüğü “ütopya” eleştirisini zayıflatmak için bir fırsattır

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Dünya Savaşı sonrasında, kamu gücü kullanan kişi ve organlara hâkim olan anlayışın, ulusal hukuk düzeni içinde polis devletinden hukuk devletine, uluslararası hukuk düzeni içinde modern devletten post modern devlete evriminin ortak bir amacı vardır: Devlet egemenliğini sınırlamak.
📊
Temel Bulgular & Veri:Dünya Savaşı’nda yapılan soykırımlarda, ulusal hukuk düzeninde kamu gücü kullananların kamu yararına yönelik karar ve uygulamalarının keyfîliği denetimsiz iken; günümüzde yapılan soykırımlarda uluslararası hukuk düzeninde uluslararası kamu gücü kullananların karar ve uygulamalarının keyfîliği etkili ve tutarlı bir denetimden yoksundur.
💡
Sonuç & Katkı:Bu bağlamda İsrail-Gazze krizi, uluslararası kamu hukuku için bir sınav, devlet egemenliğinin sınırlanması idealinin uluslararası hukuktaki izdüşümleri hakkında realist teorinin ileri sürdüğü “ütopya” eleştirisini zayıflatmak için bir fırsattır
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Devlet Egemenliği · Egemenliğin Sınırlanması · İsrail-Gazze Krizi

Özet

II. Dünya Savaşı sonrasında, kamu gücü kullanan kişi ve organlara hâkim olan anlayışın, ulusal hukuk düzeni içinde polis devletinden hukuk devletine, uluslararası hukuk düzeni içinde modern devletten post modern devlete evriminin ortak bir amacı vardır: Devlet egemenliğini sınırlamak. Devlet egemenliğini sınırlayarak uluslararası barışı ve güvenliği sağlamak amacıyla, devletlerin egemenlik tasarruflarına karşı insani müdahale mahiyetinde şiddet tekeliyle donatılan BM Güvenlik Konseyi'nin takdir alanı ise denetimsiz ve öngörülemezdir. BM organizasyonunda “uluslararası hukuki güvenliği” sağlamaya yönelik hukuk devleti mekanizmaları kurulmamış, BM Antlaşması normlarını uygulamayan yahut öngörülemez ölçüde esnek yorumlayan Güvenlik Konseyi üyelerinin sorumluluğunu tetikleyen kanun devleti mekanizmaları düzenlenmemiştir, BM organizasyona polis devletinin denetimsiz keyfiliği hâkim olmuştur. II. Dünya Savaşı’nda yapılan soykırımlarda, ulusal hukuk düzeninde kamu gücü kullananların kamu yararına yönelik karar ve uygulamalarının keyfîliği denetimsiz iken; günümüzde yapılan soykırımlarda uluslararası hukuk düzeninde uluslararası kamu gücü kullananların karar ve uygulamalarının keyfîliği etkili ve tutarlı bir denetimden yoksundur. Jus cogens niteliğe ve erga omnes etkiye sahip soykırım yasağı hakkında uluslararası hukukta güçlü ve etkili bir uzlaşı sağlanamamıştır. Bu bağlamda İsrail-Gazze krizi, uluslararası kamu hukuku için bir sınav, devlet egemenliğinin sınırlanması idealinin uluslararası hukuktaki izdüşümleri hakkında realist teorinin ileri sürdüğü “ütopya” eleştirisini zayıflatmak için bir fırsattır

Abstract

After World War II, the principles governing those using public force changed. The transformation from police state to rule of law within the domestic legal order, and from modern state to post-modern state within the international legal order, has a common purpose: Restricting state sovereignty. The uncontrolled and unpredictable nature of the discretion exercised by the UN Security Council, which is equipped with a monopoly on violence for humanitarian interventions that limit the sovereign exercise of states to ensure international peace and security, engender legitimacy debates. During the genocides committed in World War II, the arbitrariness of decisions and practices for the public good in the minds of people using public power in the national legal order was uncontrolled; in today's genocides, the arbitrariness of the decisions and practices of those who use international public power in the international legal order lacks effective and consistent control. In this context, the Israel-Gaza crisis is a test for public international law; it is an opportunity to weaken the “utopia” criticism put forward by realist theory about the projections of the ideal of limiting state sovereignty in international law.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Demir, H. S. (2025). İSRAİL-GAZZE KRİZİ HAKKINDA HUKUKİ BİR ANALİZ: DEVLET EGEMENLİĞİNİN SINIRLAN(MA)MASI VE DEVLETLERİN SORUMLULUĞU. Adalet Dergisi, Sayı: 74, 217–248. https://doi.org/10.57083/adaletdergisi.1676668

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (61)

  1. Akkutay B L, “Devletin Jus Cogens Normlara Aykırı Fiillerinden Dolayı Hukuki Yargı Bağışıklığı”, S. 113, 2014, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, ss. 99-125.
  2. Aksar Y, Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Uluslararası Ceza Usul Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2003.
  3. Aksar Y, Evrensel Yargı Kuruluşları, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2007.
  4. Aktan C C, “Hukuk Devleti Üzerine…”, 2000, (http://www.canaktan.org/can-aktan-yasam-felsefesi/canaktan_personal/aktan-seyyah/hayat_hakikat/hukuk_devlet.html, s.e.t. 19.01.2024).
  5. Aral B, Birleşmiş Milletler ve Uluslararası Eşitsizlik, Seta Yayınları, Ankara, 2013.
  6. Azarkan E, Nuremberg’ten La Haye’ye: Uluslararası Ceza Mahkemeleri, Beta Yayınları, İstanbul, 2003.
  7. Başak C, Uluslararası Ceza Mahkemeleri ve Uluslararası Suçlar, Turhan Kitabevi, Ankara, 2003.
  8. Brownlie I, Principles of Public International Law, 6. Baskı, Oxford University Press, New York, 2003.
  9. Carrubba C J / Gabel M J, “Courts, Compliance, and the Quest for Legitimacy in International Law”, C. 14, S. 2, 2013, Theoretical Inquiries in Law, ss. 505-542.
  10. Cooper R, The Postmodern State and The World Order, Demos and the Foreign Policy Centre, London, 2000.
  11. Cooper R, The Breaking of Nations: Order and Chaos in the Twenty-First Century, Atlantic Books, London, 2003.
  12. Counsil of Europe, European Convention on State Immunity, European Treaty Series-No. 74, Basle, 16.05.1972, (https://rm.coe.int/16800730b1 s.e.t. 21.01.2024).
  13. Değer O, “Soykırım Suçu ve Devletin Sorumluluğu: Uluslararası Adalet Divanı’nın Bosna-Hersek / Sırbistan-Karadağ Kararı”, C. 6, S. 22, 2009, Uluslararası İlişkiler, ss. 61-95.
  14. Delmas-Marty M / Fouchard I / Fronza E / Neyret L, İnsanlığa Karşı Suç, Çev. Berna Ekal, İletişim Yayınları, İstanbul, 2012.
  15. Demir HS, “Uluslararası Hukukun Etkisizliğine Karşı İdealist Bir Çözüm Arayışı: Bertrand Russell’ın ‘Dünya Federal Devletleri’ Düşüncesi”, C. 12, S. 2, 2021, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, ss. 501-519.
  16. Denk E, Uluslararası Örgütler Hukuku: Birleşmiş Milletler Sistemi, 2. Baskı, Siyasal Kitapevi, Ankara, 2019.
  17. Doğan İ, “Devletler Hukuku ve Hukuka Aykırılıktan Sorumluluk”, Ed. İlyas Doğan, Uluslararası Hukuk Boyutuyla 1915 Olayları, Astana Yayınları, Ankara, 2016, ss. 233-264.
  18. Erdem M, “İnsancıl Hukukta Martens Kaydı”, C. 6, S. 2, 2015, İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, ss. 211-286.
  19. Erkiner H H, Devletin Haksız Fiilden Kaynaklanan Uluslararası Sorumluluğu, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2010.
  20. Erkiner H H, “Filistin İsrail Meselesinin Analizinde Uluslararası Hukukun Metodolojisi”, S. 13, 2023, TESAM Strateji, ss. 18-24.
  21. Erkiner H H, “Filistin Topraklarında İsrail’in Fiillerinin Uluslararası Yargıya Yansıması ve Güncel Sonuçları”, İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Ceza Hukuku ve Kriminoloji Araştırma ve Uygulama Merkezi, Konuşma Dökümü, 6 Mart 2024, (https://www.academia.edu/116806835/Hakk%C4%B1_Hakan_Erkiner_Konu%C5%9Fma_D%C3%B6k%C3%BCm%C3%BC_Filistin_Topraklar%C4%B1nda_%C4%B0srailin_Fiillerinin_Uluslararas%C4%B1_Yarg%C4%B1ya_Yans%C4%B1mas%C4%B1_Ve_G%C3%BCncel_Sonu%C3%A7lar%C4%B1_%C4%B0stanbul_%C3%9Cniversitesi_Hukuk_Fak%C3%BCltesi_Ceza_Hukuku_Ve_Kriminoloji_Ara%C5%9Ft%C4%B1rma_Ve_Uygulama_Merkezi_6_Mart_2024, s.e.t. 01.07.2024)
  22. Erkiner H H, “‘Uluslararası Barış ve Güvenlik Hukuku’ ile ‘Uluslararası Sorumluluk Hukuku’ Arasındaki İlişki”, C. 14, S. 2, 2024, Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, ss. 1349-1384.
  23. Gözen R, Uluslararası İlişkiler Teorileri, 2. Baskı, İletişim Yayınları, İstanbul, 2017.
  24. Güller N / Zafer H, Uluslararası Ceza Mahkemesi El Kitabı, Gustav-Stresemann-Institut European Academy, Bonn, 2006.
  25. Gündüz A, Yabancı Devletin Yargı Bağışıklığı ve Milletlerarası Hukuk, Üçdal Neşriyat, İstanbul, 1984.
  26. Gündüz A, Milletlerarası Hukuk, 7. Baskı, Beta Yayınları, İstanbul, 2014.
  27. Karakehya H, “Uluslararası Ceza Mahkemesi ve Uygulanabilir Hukuk”, C. 57, S. 2, 2008, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, ss. 133-163.
  28. Kızılsümer Özer D, “Devletin Yargı Bağışıklığına İlişkin Uluslararası Adalet Divanı’nın Almanya-İtalya: Yunanistan Müdahil Davasında Verdiği Karar ve Düşündürdükleri”, C. 5, S. 2, 2015, Akdeniz Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, ss. 195-216.
  29. Köprülü T, Uluslararası ve Ulusal Ceza Hukukunda Soykırım Suçu, Doktora Tezi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara, 2008.
  30. Nabulsi K, Traditions of War: Occupation, Resistance, and the Law, Oxford University Press, New York, 2007.
  31. National Assembly of the Republic of Serbia, Declaration of the National Assembly of the Republic of Serbia Condemning The Crime in Srebrenica, Belgrade, 31.03.2010, (http://www.parlament.gov.rs/upload/archive/files/eng/pdf/2010/deklaracija%20o%20srebrenici%20ENG.pdf s.e.t. 20.01.2024).
  32. OCHA, “Flash Appeal Occupied Palestinian Territory 2023: Humanitarian Programme Cycle October – December 2023 -First Revision November 2023-”, 06.11.2023, (https://www.ochaopt.org/content/flash-appeal-occupied-palestinian-territory-2023 s.e.t. 28.12.2023).
  33. Önok R M, “5237 Sayılı Yeni TCK’ya göre Uluslararası Suçlar”, S. 5, 2005, Hukuk ve Adalet Dergisi, ss. 176-219.
  34. Özarslan B B, “Uluslararası Hukuk Açısından Sevk ve İskân Kanunu Uygulaması”, II. Uluslararası Türk-Ermeni İlişkileri ve Büyük Güçler Sempozyumu, Cilt II, 2015, ss. 1263-1280.
  35. Özman M A, “Devletlerin Egemenliği ve Milletlerarası Teşekküller”, C. 21, S. 1, 1964, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, ss. 53-121.
  36. Pazarcı H, Uluslararası Hukuk, 12. Baskı, Turhan Kitabevi, Ankara, 2013.
  37. Pellet A, “Can a State Commit a Crime? Definitely, Yes!”, C. 10, S. 2, 1999, European Journal of International Law, ss. 425-434.
  38. Pirim C Z, “Rusya’nın Ukrayna Müdahalesi Işığında Uluslararası Haksız Fiil Kaynaklı Devlet Sorumluluğu ve Karşı Önlemler”, Ed. Rıfat Murat Önok, Uluslararası Hukuk Kuralları Işığında Rusya-Ukrayna Krizi, Koç Üniversitesi Hukuk Fakültesi & KÜREMER (Koç Üniversitesi Küresel Kamu Hukuku Uygulama ve Araştırma Merkezi), İstanbul, 2022, ss. 20-33.
  39. Russell B, Siyasal İdealler, Çev. Mehmet Harmancı, 1. Baskı, Say Yayınları, İstanbul, 1996.
  40. Sandel M J, Adalet, Yapılması Gereken Doğru Şey Nedir?, Çev. Mehmet Kocaoğlu, 2. Baskı, BigBang Yayınları, Ankara, 2013.
  41. Shaw M N, International Law, 6. Baskı, Cambridge University Press, New York, 2008.
  42. Slomanson W R, Fundamental Perspectives on International Law, 5. Baskı, Thomson Wadsworth, California, 2007.
  43. Tanzi A, “Is Damage a Distinct Condition for The Existence of an Internationally Wrongful Act?”, Ed. Maria Spinedi / Bruno Simma, United Nations Codification of State Responsibility, Oceana Publications Inc., New York, 1987, ss. 1-33.
  44. Tezcan D / Erdem MR / Önok RM, Uluslararası Ceza Hukuku, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2009.
  45. The ICRH’s (International Committee of the Red Cross), Treaties and States Parties - Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide, 9 December 1948, The ICRC’s International Humanitarian Law Databases, (https://ihl-databases.icrc.org/en/ihl-treaties/genocide-conv-1948/state-parties?activeTab=undefined s.e.t. 05.01.2024).
  46. The International Court of Justice, States not parties to the Statute to which the Court may be open, (https://www.icj-cij.org/states-not-parties s.e.t. 05.01.2023).
  47. The International Criminal Court, Rome Statute of the Rome Statute of the International Criminal Court, 2021, (https://www.icc-cpi.int/sites/default/files/RS-Eng.pdf s.e.t. 28.12.2023).
  48. The International Criminal Court, State of Palestine Situation in the State of Palestine ICC-01/18, (https://www.icc-cpi.int/palestine s.e.t. 29.12.2023).
  49. Toluner S, Milletlerarası Hukuk Dersleri: Devletin Yetkisi (Yer ve Kişiler Bakımından Çevresi ve Niteliği), 5. Baskı, Beta Yayınları, İstanbul, 1996.
  50. Töner Şen S, Uluslararası Hukukta Soykırım, Etnik Temizlik ve Saldırı, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2010.
  51. Unicef Mena - يونيسف الشرق الأوسط وشمال إفريقيا, UNICEF Regional Director for the Middle East and North Africa, Adele Khodr 28.12.2023, (https://twitter.com/UNICEFmena/status/1740358092192104638 s.e.t. 29.12.2023).
  52. United Nations, Convention on the Prevention and Punishment of the Crime of Genocide, (https://www.un.org/en/genocideprevention/documents/atrocity-crimes/Doc.1_Convention%20on%20the%20Prevention%20and%20Punishment%20of%20the%20Crime%20of%20Genocide.pdf s.e.t. 28.12.2023).
  53. United Nations, Draft Articles on Responsibility of States for Internationally Wrongful Acts, with Commentaries 2001, 2008, (http://legal.un.org/ilc/texts/instruments/english/commentaries/9_6_2001.pdf s.e.t. 25.12.2023).
  54. United Nations, International Military Tribunal for the Far East, (http://www.un.org/en/genocideprevention/documents/atrocity-crimes/Doc.3_1946%20Tokyo%20Charter.pdf s.e.t. 20.01.2024).
  55. United Nations, Israel-Gaza Crisis, (https://www.un.org/en/situation-in-occupied-palestine-and-israel s.e.t. 28.12.2023).
  56. United Nations, Israel-Gaza Crisis: Background, (https://www.un.org/en/situation-in-occupied-palestine-and-israel s.e.t. 28.12.2023).
  57. United Nations, United Nations Convention on Jurisdictional Immunities of States and Their Property, (https://treaties.un.org/doc/source/recenttexts/english_3_13.pdf s.e.t. 21.01.2024).
  58. United Nations, The International Criminal Tribunal for Rwanda, The Prosecutor / Jean-Paul Akayesu, Case No. ICTR-96-4-T, 09.09.1998, (http://unictr.unmict.org/sites/unictr.org/files/case-documents/ictr-96-4/trial-judgements/en/980902.pdf s.e.t. 01.08.2023).
  59. United Nations General Assembly International Law Commission, The Charter and Judgment of The Nurnberg Tribunal History and Analysis (Memorandum Submitted by the Secretary-General), New York, 1949, (http://legal.un.org/ilc/documentation/english/a_cn4_5.pdf s.e.t. 20.01.2024).
  60. Uzun E, Milletlerarası Hukuka Aykırı Eylemlerinden Dolayı Devletin Sorumluluğu, Beta Yayınları, İstanbul, 2007.
  61. Ünal Ş, Uluslararası Hukuk Açısından Ermeni Sorunu, Türk Tarih Kurumu, Ankara, 2011.