Dergiler / Adalet Dergisi / 2025 / Sayı: 75

HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI UYGULAMASINDA YARGILAMA EVRELERİNDEKİ BAZI SORUNLU ALANLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ

An Evaluation on Some Disputed Areas of the Trial Phases of the Institution of Deferral of the Pronouncement of the Judgment

Ceyda Ümit(T.C. Adalet Bakanlığı)0000-0002-8965-7900
Sayfa
401–434
Yayın Tarihi
2025-10-08
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Hükmün açıklanmasında yeni bir mahkûmiyet hükmü kurulan hallerde en az bir celse sanığın hazır bulundurulması ya da hükmün sanığın huzurunda verilmesi şeklinde uygulama yapılması veya yasal değişikliğe gidilmesi de bu kapsamda önerilmiştir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu, ceza hukukumuzun tartışmalı alanlarındandır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Kurum, iki ayrı yargılama evresi ve her bir evrede farklı yargı kararlarının verildiği aşamalı sistemden oluşan kendine özgü bütüncül bir yapı özelliğindedir.
💡
Sonuç & Katkı:Hükmün açıklanmasında yeni bir mahkûmiyet hükmü kurulan hallerde en az bir celse sanığın hazır bulundurulması ya da hükmün sanığın huzurunda verilmesi şeklinde uygulama yapılması veya yasal değişikliğe gidilmesi de bu kapsamda önerilmiştir.
🔬Tür:Araştırma Makalesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:Hükmün Açıklanması · Seçenek Yaptırım · Denetim Süresi

Özet

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması kurumu, ceza hukukumuzun tartışmalı alanlarındandır. Kurum, iki ayrı yargılama evresi ve her bir evrede farklı yargı kararlarının verildiği aşamalı sistemden oluşan kendine özgü bütüncül bir yapı özelliğindedir. Karakteristik özelliklere sahip bu yapıdaki uygulama sorunlarının tespiti ile uygulamanın iyileştirilmesine dair çözüm önerileri sunulması çalışmamızın temel hedefidir. Zira hatalı uygulamalar nedeniyle süreç başa dönmekte, sıklıkla dava zamanaşımı süresi dolmakta, hukuka aykırılıklar nedeniyle açıklanan kararlar kanun yolu denetiminde kaldırılmakta ya da kanun yararına bozma taleplerine konu olmaktadır. Sonuç, yargıda iş yükü artışı ve uzayan yargılama süreçleridir. Dahası adil yargılama hakkı da zarar görmektedir. Bu bağlamda aynen açıklama kuralının ne ölçüde esnetilebileceği, açıklanan hükümde hapis cezasının ertelenmesi veya seçenek yaptırımlara çevrilmesi açısından kazanılmış hak ilkesinin uygulanması, lehe veya aleyhe kanun değerlendirmesi yapılması gereken durumlarda izlenecek usul gibi tereddütlü alanların aydınlatılması önem taşımaktadır. Özellikle yeni bir mahkûmiyet hükmü kurulan hallerde yoklukta karar vermenin yarattığı sakıncalar ile hükmün aynen açıklanmasında duruşma tebligatının nasıl yapılması gerektiği de tartışılması gereken konulardır. Çalışmada her bir yargılama evresindeki sorunlar ele alınarak değerlendirilmekte, yasal değişiklik önerileri sunulmakta, en iyi uygulamaya yönelik açıklamalar yapılmaktadır. Son yasal değişiklik sonrası dönemde ilgili kanun yoluna başvurulmadan kesinleşen hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararlarının açıklanması halinde bu hükümlere karşı istinaf yoluna başvurulması olanağının tanınması gereği, çalışmada ulaşılan sonuçlar arasındadır. Hükmün açıklanmasında yeni bir mahkûmiyet hükmü kurulan hallerde en az bir celse sanığın hazır bulundurulması ya da hükmün sanığın huzurunda verilmesi şeklinde uygulama yapılması veya yasal değişikliğe gidilmesi de bu kapsamda önerilmiştir.

Abstract

The institution of deferral of the pronouncement of the judgment with its own distinct nature, has been one of the most controversial topics of our penal law. It comprises of a progressive legal system with two divergent phases in which of these different verdicts are given. This study intends to identify the disputed areas in the implementation of this specific institution and offer solutions for the best practises. Due to the improper interpretations, trial stages start over, limitation periods for proceedings expire and significant number of applications have been a topic of legal remedies. The result is extended trial stages, increase in the workload of the judiciary and the violation of the right to fair trial. Hence it is crucial to clarify the unresolved topics such as to which extend it is possible to go beyond the rule of the pronouncement of the judgment identically, the practise of the rule of acquired rights regarding the suspension of the imprisonment or converting the penalty into alternative sanctions. Furthermore, the prejudices of the adjudgment with the absence of the accused and the procedure of the notification should be discussed. Within the scope of the study, disputed areas determinated in each trial phase are clarified and some legal changes are offered. Among the results achieved in our study, a proposal for a legal change such as “if the judgement of which its pronouncement is deferred, finalizes without being subjected to any legal remedy, motion of appeal on facts and law shall be applicable to the pronounced judgement” takes place. The other is as follows: “during the pronouncement phase in cases where a new judgement is formed, the accused shall be present at least one of the hearings or the judgement shall be given with the presence of the accused”.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Ümit, C. (2025). HÜKMÜN AÇIKLANMASININ GERİ BIRAKILMASI UYGULAMASINDA YARGILAMA EVRELERİNDEKİ BAZI SORUNLU ALANLARIN DEĞERLENDİRİLMESİ. Adalet Dergisi, Sayı: 75, 401–434. https://doi.org/10.57083/adaletdergisi.1794059

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (39)

  1. Akgül A. K, “Anayasa Mahkemesi Kararları ve 7499 Sayılı Kanun Değişiklikleri Çerçevesinde Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması”, C. 15, S.30, 2024, Kocaeli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, ss. 235-251.
  2. Akyıldız A, “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kurumuna İlişkin Sorunlar”, C. 17, S. 3, 2020, Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, ss. 65-88.
  3. Artuk M. E / Gökcen A / Alşahin M. E / Çakır K, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 16. baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2022.
  4. Balo Y. S, “Hükmün Açıklanmasının Ertelenmesi Kurumu Üzerinden Ulaşılmak İstenilen Hedeflerin Türkiye Bakımından Gerçekleştirilebilirliği”, C.11, S.30, 2016, Ceza Hukuku Dergisi, ss. 165-206.
  5. Baştürk İ, Hükmün Açıklanmasının Ertelenmesi, 2. baskı, Bilge Yayıncılık, Ankara, 2021.
  6. Can S / Evirgen S, “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Hukuki Denetimi”, C. 6, S. 2, 2024, Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, ss. 2072-2128.
  7. Centel N / Zafer H, Ceza Muhakemesi Hukuku, 14. baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2017.
  8. Centel N / Zafer H, Ceza Muhakemesi Hukuku, 18. baskı, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2020.
  9. Çınar Ç, “HAGB’nin Bazı Ülkelerdeki Örnekleri ve 8. Yargı Paketine Kadar Türkiye’de HAGB Kurumunun Evrimi”, S. 1, 2024, Namık Kemal Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, ss. 151-164.
  10. Demirbaş T, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 18. baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2023.
  11. Donay S, Ceza Muhakemesi Kanunu Şerhi, Beta Yayıncılık, İstanbul, 2009.
  12. Dönmezer S / Erman S, Nazari ve Tatbiki Ceza Hukuku, “yayıma haz.”, Bayraktar K / Kiziroğlu S. K / Zafer H / Sınar H / Önok M / Erman B, 14. baskı, DER Yayınları, İstanbul, 2016.
  13. Dursun E, “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasına İlişkin Teorik Bir İnceleme”, C. 9, S.26, 2014, Ceza Hukuku Dergisi, ss. 145-170.
  14. Dülger M. V, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 2. baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2023.
  15. Hafızoğulları Z / Özen M, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 12. baskı, US-A Yayıncılık, Ankara, 2019.
  16. Hakeri H, Ceza Hukuku Genel Hükümler, 30. baskı, Adalet Yayınevi, Ankara, 2024.
  17. Günay E, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2010.
  18. Güngör D / Toroslu H, “Müsadere ve Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması İlişkisi Üzerine Kısa Bir Değerlendirme”, C. 65, S. 4, 2016, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, ss. 1967-1980.
  19. Güngör D / Ergün G.O, “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması”, C. 65, S. 4, 2016, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, ss.1951-1965.
  20. Kartal A, “Hapis Cezasının Ertelenmesi ile Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının Sonuçları Bakımından Karşılaştırılması”, C. 11, S. 114, 2016, Terazi Hukuk Dergisi, ss. 67-74.
  21. Kaya E, “İnsan Hakları Açısından Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması”, S. 3, 2013, Ankara Barosu Dergisi, ss. 409-436.
  22. Keskin İ, “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararları ve Disiplin Soruşturmalarına Etkisine Dair Bir Değerlendirme”, C. 14, S. 54, 2023, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, ss. 1-38.
  23. Koca M / Üzülmez İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 15. baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2022.
  24. Kumbasar E, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2012.
  25. Özbek V. Ö / Doğan K / Bacaksız P, Ceza Muhakemesi Hukuku, 17. baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2024.
  26. Özbek V. Ö / Meraklı S, “Karar İncelemesi Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararına İtiraz Üzerine Yapılacak Denetim”, C. 19, S. 2, 2013, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, ss. 221-236.
  27. Özgenç İ, Türk Ceza Hukuku Genel Hükümler, 8. baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2022.
  28. Öztürk B / Tezcan D / Erdem M. R / Alan E / Gezer Ö. S / Saygılar Y. F / Özaydın Ö / Tütüncü E. E / Tok M. C, “ed.”, Öztürk B, Nazari ve Uygulamalı Ceza Muhakemesi Hukuku, 18. baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2024.
  29. Şahin C / Göktürk N, Ceza Muhakemesi Hukuku, 15. baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2024.
  30. Şahin C, “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararına İtirazda İncelemenin Kapsamı”, C.19, S. 2, 2013, Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, ss. 283-294.
  31. Şen E / Maviş M, “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2014.
  32. Şen E/ Doğa C,” HAGB’de Dava Zamanaşımı”, C.0, S. 221, 2025, Terazi Hukuk Dergisi, ss. 162-164.
  33. Tülay M. E, “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması: Yasal Şartların Yerindeliği ve Kararın Hukuki Etkileri Üzerine Bir Değerlendirme”, C. XXV, S. 4, 2021, Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, ss. 477-525.
  34. Ünal O. G, “7499 sayılı Kanun Sonrası Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararlarının Kanun Yolu Denetiminde Gerçekleşen Değişimler”, C. 27, S. 1, 2025, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, ss. 541-596.
  35. Yalçın C, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2021.
  36. Yenisey F / Nuhoğlu A, Ceza Muhakemesi Hukuku, 4. baskı, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2016.
  37. Yıldırım A, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması, Seçkin Yayınevi, Ankara, 2018.
  38. Yıldırım A,“Mayınlı Bir Alan: Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Denetimi”, C. 6, S. 11, 2018, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, ss. 435-480.
  39. Yılmaz E, “Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılması Kararının Sanık Hakkında Sonuç Doğurmaması Üzerine Bir Değerlendirme”, C. 1, S. 2, 2021, Kırıkkale Hukuk Mecmuası, ss. 269-292.