Dergiler / Adalet Dergisi / 2026 / Sayı: 76

ÖĞRETİM ELEMANININ KİŞİLİK HAKKINA SİSTEMLİ BİR SALDIRI ÖRNEĞİ OLARAK AKADEMİK MOBBİNG

Academic Mobbing As an Example of Systematic Attack on the Personality Right of Faculty Member

Seda Baş(SAMSUN ÜNİVERSİTESİ)0000-0001-5382-2663
Sayfa
245–283
Yayın Tarihi
2026-03-30
🏛️Bu makalenin bibliyografik verileri ve tam metin bağlantısı DergiPark üzerinden sağlanmıştır.
DergiPark Kaydı ↗
✨

Yapay Zeka Hızlı Bakış & Çıkarımlar

AI Insight
⚡ TL;DR(1 Cümlede Hızlı Çıkarım)

Sonuç olarak bu sorunların tespiti, akademik mobbingle mücadelede hangi önlemlerin alınması gerektiği hususunda da aydınlatıcı bir işleve sahiptir.

📌 3 Maddede Bu Makale

🎯
Amaç & Hipotez:Hukuki çerçevesi iş hukukunda çizilmiş bir kavram olan mobbing, günümüzde özellikle kamu sektöründe sıkça görülen bir olgu olarak mağduriyetlere sebep olmaktadır.
📊
Temel Bulgular & Veri:Nitekim kamu görevlisi sıfatına sahip kimselerce idari eylem ve işlemler aracılığıyla öğretim elamanlarının kişisel değerlerine sürekli, sistematik bir saldırı gerçekleştirilmektedir.
💡
Sonuç & Katkı:Sonuç olarak bu sorunların tespiti, akademik mobbingle mücadelede hangi önlemlerin alınması gerektiği hususunda da aydınlatıcı bir işleve sahiptir.
🔬Tür:Deneysel Tarla Denemesi
📍Kapsam:Genişletilmiş Akademik Örneklem
⚙️Değişkenler:mobbing · akademik mobbing · idari eylem ve işlemlerin mobbing aracı olarak kullanılması

Özet

Hukuki çerçevesi iş hukukunda çizilmiş bir kavram olan mobbing, günümüzde özellikle kamu sektöründe sıkça görülen bir olgu olarak mağduriyetlere sebep olmaktadır. Mobbing, diğer sektörlerle kıyaslandığında eğitim sektöründe sıklıkla karşılaşılan bir vakadır. Mobbing olaylarının akademik çevrelerde sıklıkla yaşanması nedeniyle “akademik mobbing” kavramının özel olarak incelenmesi ihtiyacı hasıl olmuştur. Akademik mobbing, bir öğretim elemanının aşağılandığı, sindirildiği, terörize edildiği, dışlandığı ve haksız yere suçlandığı şiddet içermeyen ve karmaşık bir psikolojik zorbalık türü olarak tanımlanabilir. Amaç mobbingde olduğu gibi, mağduru işten uzaklaştırmak, yıldırmak, bezdirmek suretiyle işine son vermektir. Bu çalışmada devlet üniversitelerinde görev yapan öğretim elemanlarına uygulanan akademik mobbing vakalarının incelenmesi hedeflenmektedir. Nitekim kamu görevlisi sıfatına sahip kimselerce idari eylem ve işlemler aracılığıyla öğretim elamanlarının kişisel değerlerine sürekli, sistematik bir saldırı gerçekleştirilmektedir. Bu saldırılar nedeniyle öğretim elamanlarının mesleki itibarı zedelenmekte, mobbing sürecinin yarattığı sağlık sorunları vücut bütünlüğünün ihlaline neden olmakta ve genel anlamda kişilik hakkı ihlal edilmektedir. Bu sebeple akademik mobbinge karşı hukuki başvuru yollarının belirlenmesi gerekmektedir. Akademik mobbingle mücadelede en önemli sorun, mevcut idari ve yargısal başvuru yollarının etkin kullanılamamasıdır. Diğer yandan idari ve yargısal başvuru yollarının kullanılmasında uygulamada karşılaşılan sorunların da irdelenmesi gerekmektedir. Sonuç olarak bu sorunların tespiti, akademik mobbingle mücadelede hangi önlemlerin alınması gerektiği hususunda da aydınlatıcı bir işleve sahiptir.

Abstract

Mobbing, a concept whose legal framework was drawn in labour law, causes victimisation, a phenomenon frequently seen in the public sector nowadays. When compared with other sectors, mobbing is a frequently encountered phenomenon in the education sector. Since mobbing events occur frequently in academic settings, the concept of “academic mobbing” needs to be explicitly examined. The academic mobbing can be defined as a non-violent and complicated type of psychological bullying in which a colleague is humiliated, intimidated, terrorised, marginalised and unfairly accused. The aim, as in mobbing, is to terminate the victim’s employment by taking away their job, frustrating, and plaguing them. The paper aims to examine academic mobbing events that are committed against academic members working in the state universities. Indeed, public officials carry out a continuous and systematic attack on faculty members’ personal values through administrative actions and procedures. These attacks damage the professional reputation of the faculty member, the health problems caused by the mobbing process lead to violations of physical integrity, and personal rights are violated in general. Thus, it is necessary to determine legal remedies against the mobbing. The most important problem in the fight against academic mobbing is the effectiveness of existing administrative and judicial remedies. On the other hand, it should also be examined the problems encountered in practice when mobbing victims use administrative and judicial remedies. As a result, identifying these problems also serves an illuminating function in determining the measures to be taken in the fight against academic mobbing.

🔖

Bu Makaleye Atıf Yap

Baş, S. (2026). ÖĞRETİM ELEMANININ KİŞİLİK HAKKINA SİSTEMLİ BİR SALDIRI ÖRNEĞİ OLARAK AKADEMİK MOBBİNG. Adalet Dergisi, Sayı: 76, 245–283. https://doi.org/10.57083/adaletdergisi.1917568

📄 Tam Metin PDF Okuyucu

📄

PDF görüntüleyici hazırlanıyor...

Kaynakça (66)

  1. Akkurt SS, Sosyal Medyada Gerçekleşen İhlaller Karşısında Kişilik Hakkının Korunması (3. Baskı, Seçkin 2023).
  2. Apaydın Korkmaz İ, Kişilik Hakkının Korunması (1. Baskı, Yetkin 2024).
  3. Arslantürk Y, ‘Öğretim Elemanlarına Yönelik Disiplin Suçu Açısından “Göreve Gelmeme’ Hususunun Hukuki Analizi” (2024) 2 (1) Trabzon Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 35-61.
  4. Bilge SS, ‘Mobbing Terimi ve Türk Hukuk Düzeninde İncelenmesi’ (2016) 65 (4) Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1245-1290.
  5. Büchler A, Schweizerisches Zivilgesetzbuch Orell Füssli Kommentar (4. Auflage, Orel Füssli Verlag 2021).
  6. Çaptuğ Dilek M, ‘İş Yerinde Psikolojik Tacize Maruz Kalan Kamu Personelinin İzleyebileceği Hukuku Başvuru Yolları’ (2022) 2 Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, 359-396.
  7. Çekin A, ‘Çalışma Hayatında İnsan Onuruna Karşı Psikolojik Bir Şiddet Örneği: Mobbing’ (2014) 3 (1) Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 5-21.
  8. Çelik N, Caniklioğlu N, Canbolat T ve Özkaraca E, İş Hukuku Dersleri (36. Bası, Beta 2023).
  9. Çınarlı S, ‘Yükseköğretim Kurumlarında Disiplin Soruşturması Sorunu ve Alman Disiplin Mahkemeleri Modeli Önerisi’ (2011) 19 (1) Selçuk Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 39-63.
  10. Çınarlı S, ‘Yükseköğretim Disiplin Sisteminde Disiplin Cezası Sebebiyle İdari Görevin Sona Ermesi Hakkında Hukuki Değerlendirmeler’ (2020) 5 (1) KTO Karatay Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 11-25.
  11. Çınarlı S ve Çelik SS, ‘Disiplin Soruşturmaları Açarak Kamu Görevlilerine “Mobbing” Uygulanması’ (2015) 3 (1) Mevlana Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 49-98.
  12. Çınarlı S ve Çelik SS, ‘Yargı Kolunun Tespitinde Kamu Görevlisinin Görev Kusuru, Kişisel Kusuru Ayrımı ve Mobbing Uygulamalarının Durumu’ (2016) 11 (118) Terazi Hukuk Dergisi, 41-56.
  13. Dabakoğlu A, Kişiliğin Korunması Hükümleri Çerçevesinde Mobbing Davaları (1. Baskı, Adalet 2019).
  14. Davenport NZ, Schwartz RD and Elliott GP, Mobbing – Emotional Abuse in the American Workplace (Civil Society Publishing 1999).
  15. Demir Ş, ‘Mobbing Olgusunun Hukuki Değerlendirmesi’ (2009) 67 (2) Ankara Barosu Dergisi, 139-145.
  16. Demircioğlu HR, ‘Kişilik Hakkı İhlalinin ve Borca Aykırılığın Bir Türü Olarak İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing)’ (2007) XI (1-2) Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 113-146.
  17. Demirel AG, Ökten AB ve Kunday Ö, ‘Mobbing and Work Allienation: Support from Colleagues as a Moderator’ (2012) 30 (1) Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1-28.
  18. Doğu HM, ‘Hitap Bir Kişilik Hakkı Mıdır?’ (2023) 81 (1) İstanbul Hukuk Mecmuası, 1-20.
  19. Duffy M and Sperry L, ‘Mobbing is not Bullying’ in Overcoming Mobbing (1st edn, Oxford 2014).
  20. Dural M ve Öğüz T, Türk Özel Hukuku Cilt II, Kişiler Hukuku (24. Baskı, Filiz 2024).
  21. Dural M ve Sarı S, Türk Özel Hukuku Cilt I Temel Kavramlar ve Medeni Kanunun Başlangıç Hükümleri (19. Baskı, Filiz 2024).
  22. Erdemir B, ‘Türkiye'de Akademide Mobbing ve Çözüm Önerileri: Lisansüstü Tezlerin İçerik Analizi’ (2019) 9 (2) Yükseköğretim Dergisi, 213-233.
  23. Friedenberg J, ‘The Anatomy of an Academic Mobbing’ in The Anatomy of an Academic Mobbing Two Cases (edited by Kennet Westhues) (The Edwin Mellen Press 2008).
  24. Growe R and Person WA, ‘Toxic Workplace Environment and Its Impact on Women Proffessors in the United States: The Imperative Need for Therapeutic Jurisprudence Practices in Higher Education’ in Therapeutic Jurisprudence and Overcoming Violence Against Women Ed. Debarati Halder/Karuppannan Jaishankar (IGI Global 2017).
  25. Güveyi Ü, ‘Memur Disiplin Hukukunda Mobbing’ (2013) XVII (1-2) Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1455-1481.
  26. Helvacı S, Türk ve İsviçre Hukuklarında Kişilik Hakkını Koruyucu Davalar (1. Baskı, Beta 2001).
  27. İlhan Ü, ‘İşyerine Psikolojik Tacizin (Mobbing) Tarihsel Arka Planı ve Türk Hukuk Sisteminde Yeri’ (2010) 10 (4) Ege Akademik Bakış, 1175-1186.
  28. İmre Z, ‘Şahsiyet Haklarından Şahsın Özel Hayatının ve Gizliliklerinin Korunmasına İlişkin Meseleler’ (1947) 39 /1-4) İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 147-168.
  29. Kan CH, ‘Türk Ceza Kanunu’nda Mobbing Olgusunun Bağımsız Bir Suç Tipi Olarak Düzenlenmesi: Hukuki Değerlendirme ve Öneriler’ (2025) 83 (1) Ankara Barosu Dergisi, 231-301.
  30. Kanadoğlu OK ve Uruşak U, ‘Kamu Görevlilerinin Soruşturmasında İzin Kaydı ve İlgili Anayasa Mahkemesi İçtihadı’ (2021) 10 (20) Anayasa Hukuku Dergisi, 441-458.
  31. Kanadoğlu OK, Küçük TS, Uruşak U ve Şahin BN, ‘Kamu Görevlilerinin Soruşturma İznine İlişkin Sorunlar Üzerine Bir Değerlendirme’ (2025) 23 (267) 881-922.
  32. Karabağ Bulut N, Medeni Kanunun 23. Maddesi Kapsamında Kişilik Hakkının Sözleşme Özgürlüğüne Etkisi, (1. Baskı, On İki Levha 2014).
  33. Kaya S, ‘Eşitlik, Pozitif Ayrımcılık ve Dağıtıcı Adalet İlkeleri Çerçevesinde İdarenin Yükümlülüklerinin Değerlendirilmesi’ (2022) 21 İdare Hukuku ve İlimleri Dergisi, 2022, 1-36.
  34. Keim J and McDermott JC, ‘Mobbing: Workplace Violence in the Academy’ (2010) 74 The Educational Forum, 167-173.
  35. Keskin Çakı A and Erol E, ‘Examining the Relationship between Academic Mobbing and Meaningful Work in Universities’ (2022) 13 (6) E-International Journal of Educational Research, 138-155.
  36. Khoo SB, ‘Academic Mobbing: Hidden Health Hazard at Workplace’ (2010) 5 (2) Malaysian Family Physician, 61-67.
  37. Kılıçoğlu AM ve Kılıçoğlu Yılmaz K, Kişilik Hakkı ve Korunması (1. Baskı, Turhan 2023).
  38. Leymann H, ‘Mobbing and Psychological Terror at Workplaces’ (1990) 5 (2) Violence and Victims, 119-126.
  39. Leymann H, Mobbing. Psychoterror am Arbeitsplatz und wie man sich dagegen wehren kann (1. Auflage, Rowohlt Verlag 1993).
  40. Leymann H, ‘The Content and Development of Mobbing’ (1996) 5 (2) European Journal of Work and Organizational Psychology, 165-184.
  41. Leymann H, ‘The Definition of Mobbing at Workplaces’, https://www.leymann.se/English/12100E.HTM, ET 15.04.2025.
  42. Leymann H and Gustafsson A, ‘Mobbing at Work and the Development of Post-traumatic Stress Disorders’ (1996) 5 (2) European Journal of Work and Organizational Psychology, 251-275.
  43. Meili A, Basler Kommentar Zivilgesetzbuch I, Art 1-456 ZGB (5. Auflage, Helbing Lichtenhahn Verlag 2014).
  44. Oğuzman MK, Seliçi Ö ve Oktay Özdemir S, Kişiler Hukuku (20. Bası, Filiz 2021).
  45. Öztoprak S, ‘Danıştay Kararları Çerçevesinde Mobbing İddiası ile Açılan Tam Yargı Davalarına İlişkin Bazı Değerlendirmeler’ (2024) 1 Konya Barosu Dergisi, 1-25.
  46. Özveri M, ‘İşçinin İş İlişkisinde Kişilik Haklarının Korunması: Mobbing ve Yargı Kararları’ (2023) 4 Çalışma ve Toplum, 3255-3296.
  47. Pala Kavalcı M, ‘Kamu Görevlilerinin Mobbing Davranışlarının İdari Eylem Niteliği’ (2024) 7 (1) Necmettin Erbakan Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 241-263.
  48. Parlak Börü Ş, ‘Esra Kararı Işığında Bir Hassas Denge Değerlendirmesi: Kişilik Haklarının Korunması vs Sanat Özgürlüğü’ (2017) 8 (2) İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 249-296.
  49. Pheko MM, ‘Autoethnography and Cognitive Adaptation: Two Powerful Buffers Against the Negative Consequences of Workplace Bullying and Academic Mobbing’ (2018) 13 (1459134) International Journal of Qualitative Studies on Health and Well-being, 1-12.
  50. Pheko MM, Seleke TL, Tauetsile J and Marobela MN, ‘Agression, Bullying, and Mobbing in the Workplace’ in The Routledge International Handbook Of Organizational Autoethnography (Edited by Andrew F Herrmann) (Routledge 2020).
  51. Savaş Kutsal FB, ‘Yargıtay Kararları Işığında İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing)’ (2016) 74 İstanbul Üniversitesi Hukuk Fakültesi Mecmuası, 617-643.
  52. Serozan R, ‘Kişilik Hakkının Korunmasıyla İlgili Bazı Düşünceler’ (1977) 11 (14) İstanbul Üniversitesi Mukayeseli Hukuk Araştırmaları Dergisi, 93-112.
  53. Şahin C, ‘Devlet Memurları Kanunu’nun 94. Maddesi Uyarınca “Çekilmiş Sayılma” İşleminin Nitelik ve Koşulları ile Öğretim Elemanları Bakımından Uygulanabilirliğine Yönelik Değerlendirmeler’ (2019) XXIII (4) Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 325-362.
  54. Şen M, ‘İşverenin İşçiyi Koruma ve Gözetme Borcu Kapsamında İşçinin Kişiliğinin Korunmasına Aykırılık ve Sonuçları’ (2012) 7 (28) Sicil İş Hukuku Dergisi, 129-139Taşkın A, “Mobbing Davalarında Manevi Tazminatın Belirlenmesi”, C. 1, S. 2, 2015, International Journal of Legal Progress, ss. 133-176.
  55. Tekin AH, Anayasa Mahkemesi ile Türkiye İnsan Hakları ve Eşitlik Kurumu Kararlarında Mobbing (1. Baskı, Adalet 2024).
  56. Temiz Gül Y, “Mobbing Oluşturan Fiillerin Görevi Kötüye Kullanma Suçu Bakımından Değerlendirilmesi”, C. 11, S. 2, 2025, AndHFD, ss. 831-856.
  57. Tınaz P, ‘İşyerinde Psikolojik Taciz (Mobbing)’ (2006) 4 Çalışma ve Toplum, 13-28.
  58. Tutar H ve Uslu F, Mobbing Hukuku (1. Baskı, Adalet 2018).
  59. Ünal C, ‘Karşılaştırmalı Hukuk Işığında İşyerinde Psikolojik Tacizin İşverenin İşçinin Kişiliğini Koruma ve Eşit Davranma Borcu Kapsamında Değerlendirilmesi’ (2013) 10 (37) İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Dergisi, 15-73.
  60. Westhues K, ‘A Checklist of Twelve Indicators’ in Workplace Mobbing in Academe (The Edwin Mellen Press 2004).
  61. Wetshues K, ‘At the Mercy of the Mob’ in Workplace Mobbing in Academe (The Edwin Mellen Press 2004).
  62. White OK and White JD, ‘Ecclesiastical Power and the Removal of Proffessors at Brigham Young University’ in Workplace Mobbing in Academe (The Edwin Mellen Press 2004).
  63. Williams MD, ‘The Power and Powerlessness of Academe: Toward a General Theory of Human Behavior’ in Workplace Mobbing in Academe (The Edwin Mellen Press 2004).
  64. Yelgeçen Tigrel E and Kokalan O, ‘Academic Mobbing in Turkey’ (2009) 3 (7) World Academy of Science, Engineering and Technology, 1473-1481.
  65. Yünlü S, Görüntü Üzerinde Kişilik Hakkı (2. Baskı, On İki Levha 2023).
  66. Zorlutuna D, ‘Kişilik Hakkı Kapsamında Şeref ve Haysiyet Kavramı ile Şeref ve Haysiyete Saldırıda Hukuka Aykırılık Unsuru’ (2024) 2 (2) Kırklareli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 395-433.